Soru

Zorluk: ZorGrup Yapısı: Roller, Normlar ve Statü

Bir kamu kurumunda yürütülen özel bir projede, grubun hedeflerine ulaşmasında kritik teknik becerilere sahip olduğu için yüksek saygınlık ve statü kazanan (K), grup üyeleri arasında sessizce kabul edilen 'işleri yavaştan alarak teslim süresini uzatma' yönündeki informal norma uymayarak projeyi hedeflenen tarihten önce tamamlamıştır. Grubun diğer üyeleri, (K)'nın bu norm dışı davranışını gruptaki vazgeçilmez konumu ve statüsü nedeniyle hoşgörüyle karşılamışlardır. Ancak (K), aynı zamanda kurumun resmi 'disiplin ve denetim sorumlusu' olduğu için, gruptaki 'iş arkadaşı' kimliği ile bu resmi görevi arasında ciddi bir gerilim yaşamakta; ayrıca yönetimin 'hızlı sonuç' beklentisi ile grubun 'yavaşlatma' beklentisi arasında sıkışmaktadır.

Bu senaryodaki durumlar ve kavramsal eşleştirmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    (K)'nın yaşadığı tüm gerilimler, görev tanımlarının net olmamasından kaynaklanan 'rol belirsizliği' kavramıyla açıklanır.
  2. (K)'nın yüksek statüsü sayesinde norm dışı davranışına hoşgörü gösterilmesi 'idiyosinkrasi kredisi'dir; yaşadığı kimlik gerilimleri ise roller arası ve rol içi çatışma örnekleridir.Cevap
  3. C
    Grubun (K)'nın davranışını sineye çekmesi, grup üyelerinin bireysel çabalarını azaltması anlamına gelen 'sosyal kaytarma' olgusu ile ilişkilidir.
  4. D
    (K)'nın yaşadığı durum, bireyin aynı anda kapasitesinin üzerinde iş yüküyle karşılaşması sonucu ortaya çıkan 'rol aşırı yükü' durumudur.
  5. E
    Grubun ortak bir anlayışla işleri yavaştan alması ve aykırı fikirlere kapalı olması, sadece 'grup düşüncesi' (groupthink) hatasıyla açıklanan bir statü özelliğidir.

Cevap

Yüksek statülü üyelerin norm dışı davranışlarına gösterilen tolerans idiyosinkrasi kredisidir; kişinin farklı rolleri arasındaki gerilim roller arası, aynı role yönelik farklı beklentiler ise rol içi çatışmadır.
Senaryoda üç temel psikolojik olgu bir arada verilmiştir: 1) Hollander tarafından tanımlanan ve yüksek statülü üyelerin normları çiğneme hakkını ifade eden 'idiyosinkrasi kredisi', 2) Kişinin 'denetim sorumlusu' ve 'grup üyesi' gibi iki farklı şapkası arasındaki gerilimi ifade eden 'roller arası çatışma', 3) Kişinin 'proje üyesi' rolü üzerinde yönetimin hızı, grubun ise yavaşlığı diretmesiyle oluşan 'rol içi çatışma'. Doğru cevap tüm bu unsurları kavramsal olarak eksiksiz birleştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Statü ve Norm ilişkisini analiz etme
İdiyosinkrasi Kredisi (Idiosyncrasy Credits)
Statü Özellikleri Kuramı'na göre, grubun hedeflerine büyük katkı sağlayan yüksek statülü üyeler, grup normlarından sapma konusunda bir miktar 'kredi' (hoşgörü) kazanırlar.
2
Roller Arası Çatışmayı (Inter-role) tespit etme
Disiplin Sorumlusu vs. Proje Üyesi/Arkadaş kimliği
Bireyin sahip olduğu iki farklı sosyal/kurumsal pozisyonun beklentileri birbiriyle çeliştiği için roller arası çatışma oluşur.
3
Rol İçi Çatışmayı (Intra-role) tespit etme
Yönetim (Hızlı) vs. Grup (Yavaş) beklentileri
Kişinin tek bir rolü (Proje Üyesi) için farklı rol göndericilerin (Yönetim ve Çalışma Grubu) çelişen beklentiler sunması rol içi çatışmadır.

Anahtar Kavram

Grup Yapısında Rol Çatışması Türleri ve Statü Özellikleri Kuramı
Bu soruyu puanla