Bir kamu kurumunda şef olarak görev yapan Ayşe Hanım, personelin öğle yemeği molasından sürekli geç dönmesi üzerine bir önlem almaya karar vermiştir. Ayşe Hanım, moladan geç dönen personelin, normalde kurum tarafından başarılı çalışanlara sağlanan 'haftada bir gün uzaktan çalışma' (home-office) hakkını geçici olarak iptal etmiştir. Bu uygulamanın ardından personelin öğle molalarına tam vaktinde uymaya başladığı görülmüştür.
Buna göre, Ayşe Hanım'ın istenmeyen bir davranışı azaltmak amacıyla personelin sahip olduğu hoş bir uyarıcıyı (uzaktan çalışma hakkı) geri alması Skinner'ın Pekiştirme Teorisi'ndeki hangi kavramla açıklanır?
- AI. Tip Ceza
- II. Tip CezaCevap
- COlumsuz Pekiştirme
- DSönme
- EOlumlu Pekiştirme
Cevap
Ayşe Hanım'ın uyguladığı yöntem II. Tip Ceza (Olumsuz Ceza) kavramıyla açıklanır.
Doğru cevap, sevilen bir hakkın elinden alınması durumunu ifade eden II. Tip Ceza seçeneğidir. Skinner'ın teorisinde davranışın sıklığını azaltmak için yapılan iki tür ceza uygulaması vardır. Eğer bireye hoşa gitmeyen bir uyarıcı (örneğin azar veya ek görev) verilseydi bu I. Tip ceza olurdu. Ancak bireyin sahip olduğu bir ödülün veya hoş bir hakkın (uzaktan çalışma hakkı) elinden alınması yoluyla davranışın azaltılması doğrudan II. Tip ceza (olumsuz ceza) kapsamında değerlendirilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
II. Tip Ceza (Olumsuz Ceza)
İpuçları
1
Davranışın sonucunda sıklığının azalıp azalmadığına dikkat edin. Eğer azalma varsa, bu bir 'ceza' uygulamasıdır.
2
Ortama bir şey mi ekleniyor yoksa ortamdan bir şey mi çıkarılıyor? Çıkarılan şey (uzaktan çalışma hakkı) çalışan için hoş bir şey mi yoksa itici bir şey mi?
3
Hoş bir durumun sonlandırılması (mahrum bırakma), ceza kategorisinin ikinci tipini oluşturur.
Daha Fazla Pratik
Olumsuz pekiştirme ile I. Tip ceza arasındaki temel farkları içeren benzer senaryoları inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Süreci şu tablo ile analiz edebilirsiniz: İstenmeyen davranış (Geç dönme) + Müdahale (Hak kaybı) = Sonuç (Davranışın azalması). Hoş olanı çıkararak davranışı bitirmek her zaman II. Tip cezadır.
Tahmini Süre:1m 30s