Bir beyaz eşya fabrikasının montaj hattında çalışan personelin iş performansındaki düşüşü inceleyen bir çalışma psikoloğu; personelin aşırı rutin, kısa döngülü ve düşük beceri gerektiren işler nedeniyle yoğun bir 'monotoni' yaşadığını ve buna bağlı olarak 'psikolojik doygunluk' (psychological saturation) geliştirdiğini tespit etmiştir. İşletme yönetimi, bu durumu aşmak amacıyla işçilerin mevcut görevlerine, yine benzer bir yetkinlik düzeyi gerektiren ancak farklı fiziksel hareketler içeren iki yeni rutin görev daha ekleyerek iş hacmini genişletmiştir. Ancak uygulama sonrasında personelin işe karşı tutumunda bir iyileşme olmadığı gibi, hatalı ürün sayısında ve işten ayrılma niyetinde belirgin bir artış gözlemlenmiştir.
Çalışma psikolojisi ve iş tasarımı (job design) ilkeleri ışığında, bu müdahalenin başarısız olma temel nedeni ve uygulanması gereken en etkili strateji aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- Yapılan müdahalenin 'iş zenginleştirme' yerine 'iş genişletme' olması ve işin sadece yatayda büyütülerek monotonluğun daha fazla tekrarlı görevle pekiştirilmesi; çözümün işin dikey olarak büyütüldüğü otonomi ve sorumluluk odaklı stratejide olması.Cevap
- BMevcut verimsizliğin temel kaynağının 'monotoni' değil 'fizyolojik yorgunluk' olduğu gerçeğinin göz ardı edilmesi; çözümün mola sürelerinin ve vardiya düzenlerinin ergonomik yorgunluk modellerine göre yeniden hesaplanmasında olması.
- CUygulamanın 'hijyen faktörü' kapsamında kalarak motivasyonu artırmada yetersiz kalması; çözümün Herzberg'in kuramı uyarınca sadece dışsal ödüller, ücret artışı ve fiziksel çalışma koşullarının iyileştirilmesinde aranması.
- DÇalışanların gözlemlendiklerini fark etmeleriyle ortaya çıkan 'Hawthorne etkisinin' yanlış yönetilmesi; çözümün fiziksel aydınlatma ve gürültü kontrolü gibi çevresel faktörlerin optimizasyonuna odaklanılmasında olması.
- ESorunun çözümünün 'iş rotasyonu' olduğu varsayılarak personelin yanlışlıkla 'iş zenginleştirme' modeline yönlendirilmesi; çözümün personelin insan kaynakları yönetimi süreçlerine dahil edilerek çapraz eğitime tabi tutulmasında olması.