Çalışma psikolojisinin tarihsel gelişim sürecinde, 20. yüzyılın başlarında Hugo Münsterberg gibi isimlerin öncülüğünde ivme kazanan 'Psikoteknik' yaklaşım ile 1930'larda Hawthorne araştırmalarıyla kristalleşen 'Beşeri İlişkiler' (Human Relations) ekolü arasındaki temel paradigmatik fark aşağıdakilerden hangisidir?
- Psikoteknik yaklaşım bireyi işin gerektirdiği fiziksel ve zihinsel kapasiteler açısından yalıtılmış bir analiz birimi olarak ele alırken; Beşeri İlişkiler ekolü çalışanı, davranışları grup normları ve sosyal etkileşimler tarafından şekillendirilen bir sosyal sistem parçası olarak konumlandırmıştır.Cevap
- BBeşeri İlişkiler ekolü, aydınlatma ve mola süreleri gibi fiziksel çalışma koşullarının verimlilik üzerindeki doğrudan ve belirleyici etkisini ampirik olarak kanıtlarken; Psikoteknik yaklaşım sadece ücret ve maddi teşviklerin motivasyonel gücünü savunmuştur.
- CPsikoteknik yaklaşım modern insan kaynakları yönetiminin stratejik planlama ve yetenek yönetimi fonksiyonlarını ilk kez tanımlarken; Beşeri İlişkiler ekolü personelin sadece idari ve hukuki özlük haklarının korunmasına odaklanmıştır.
- DPsikoteknik yaklaşım mülakat ve katılımlı gözlem gibi nitel araştırma yöntemlerini temel çalışma metodolojisi olarak benimserken; Beşeri İlişkiler ekolü tamamen laboratuvar ortamında gerçekleştirilen nicel ve biyomekanik testlere dayanmıştır.
- EBeşeri İlişkiler ekolü Taylorizm'in 'rasyonel-ekonomik insan' modelini tamamen reddederek maddi ödüllendirmeyi sistemden dışlamış; Psikoteknik yaklaşım ise sadece ergonomik tasarım ve antropometrik ölçümlerle ilgilenmiştir.
Cevap
Psikoteknik yaklaşım bireyi izole bir analiz birimi olarak görürken, Beşeri İlişkiler ekolü çalışanı sosyal bir sistemin parçası olarak ele alan seçenektir.
Doğru olan seçenek, tarihsel perspektifte en temel ayrımı yakalamaktadır. Psikoteknik yaklaşım (Münsterberg), psikolojiyi işe uyarlarken 'testler' aracılığıyla bireysel yetenek-iş gereksinimi uyumuna odaklanmış, bireyi sosyal çevresinden soyutlamıştır. Buna karşın Beşeri İlişkiler ekolü (Mayo), bireyin iş yerindeki davranışının sadece kendi kapasitesiyle değil, içinde bulunduğu kayıt dışı (informal) grubun baskıları, normları ve yönetimin kendisine gösterdiği ilgi (sosyal ihtiyaçlar) ile belirlendiğini savunmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Analiz biriminin bireysel kapasiteden sosyal sistem ve grup dinamiklerine kayması (Paradigma Değişimi)