Emek Piyasası Dengesi

405 soru

Soru 21Soru

Adam Smith’e göre tam rekabetçi bir emek piyasasında, işçilerin beşeri sermaye birikimlerinin ve yeteneklerinin tamamen özdeş olduğu (ceterisceteris paribusparibus) varsayıldığında; yüksek derecede güven ve sorumluluk gerektiren mesleklerdeki parasal ücretlerin, benzer nitelikteki diğer işlere göre daha yüksek olması aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşin sahip olduğu yüksek sorumluluk yükünü ve stresini telafi ederek, iş kollarındaki toplam 'net avantajları' eşit seviyeye getirme zorunluluğu

Cevap

İşin sahip olduğu yüksek sorumluluk yükünü ve stresini telafi ederek, iş kollarındaki toplam 'net avantajları' eşit seviyeye getirme zorunluluğu
Doğru yanıt olan açıklama, Adam Smith'in 'net avantaj' yaklaşımıyla tam uyumludur. İşçilerin yetenekleri aynıyken bir işin yüksek sorumluluk ve güven gerektirmesi, o işi diğerlerine göre daha 'nahoş' veya stresli kılar. Piyasa dengesinde işçilerin bu işi tercih etmesi için, işin parasal olmayan bu dezavantajının daha yüksek bir parasal ücretle telafi edilmesi ve toplam net avantajın diğer işlerle eşitlenmesi şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Adam Smith'in telafi edici ücret faktörlerini analiz etme
Adam Smith'in beş faktöründen biri olan 'sorumluluk ve güven' (trust/responsibility) faktörü belirlendi.
Yüksek sorumluluk gerektiren işlerin işçi üzerinde yarattığı psikolojik yükün ücretlerle nasıl ilişkilendiğini anlamak için gereklidir.
2
Net avantaj (net advantage) kavramını uygulama
Tam rekabetçi bir piyasada, farklı iş kollarının toplam avantajlarının (ücret + parasal olmayan özellikler) birbirine eşit olması gerektiği saptandı.
İşçilerin hareketli olduğu bir piyasada, nahoş işlerin tercih edilmesi için parasal ücretin bu dezavantajı kapatması gerekir.
3
Alternatif teorileri eleme
Yüksek ücretin verimlilik artışı için verilmesi (Etkin Ücret) veya bir mesaj olarak kullanılması (Sinyal Teorisi) dışlandı.
Soru kökündeki ceterisceteris paribusparibus varsayımı, ücret farkının verimlilik veya yetenek farkından değil, sadece işin niteliğinden kaynaklandığını teyit eder.

Anahtar Kavram

Net Avantaj ve Telafi Edici Ücret Farklılıkları

Daha Fazla Pratik

Adam Smith'in diğer telafi edici faktörlerini (işin nahoşluğu, istihdamın sürekliliği, öğrenme maliyeti, başarı olasılığı) içeren senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru

Tam rekabetçi bir emek piyasasında, yeni örgütlenen bir işçi sendikasının toplu pazarlık sonucunda ücret düzeyini piyasa denge ücretinin (WeW_e) üzerinde bir seviyede (WsW_s) sabitlemeyi başardığı varsayıldığında; piyasada oluşacak yeni denge durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstihdam hacmi azalır ve piyasada iş gücü arz fazlası (işsizlik) oluşur.

Cevap

İstihdam hacmi azalır ve piyasada iş gücü arz fazlası (işsizlik) oluşur.
Tam rekabetçi bir emek piyasasında denge ücretinin üzerinde belirlenen bir sendika ücreti, bir 'taban fiyat' işlevi görür. Bu durumda, firmaların kar maksimizasyonu gereği istihdam ettikleri işçi sayısı azalırken (emek talep kanunu), bu ücret düzeyinde çalışmak isteyenlerin sayısı artar. Talep edilen emek miktarının arz edilenin altında kalması, piyasada istihdam kaybına ve işsizliğe neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Denge durumunu analiz etme
Tam rekabetçi piyasada denge, DL=SLD_L = S_L noktasında WeW_e ücreti ve LeL_e istihdam düzeyinde oluşur.
Başlangıç noktasını belirlemek için piyasa mekanizmasının işleyişini anlamak gerekir.
2
Sendika ücretinin (WsW_s) etkisini belirleme
Ws>WeW_s > W_e olduğunda, firmalar azalan marjinal verimlilik nedeniyle daha az işçi talep eder (LD<LeL_D < L_e).
Ücret artışı, emek talep eğrisi üzerinde yukarı yönlü bir harekete ve istihdam azalışına neden olur.
3
Arz yönlü etkiyi ve farkı saptama
Yüksek ücret düzeyinde daha fazla birey çalışmak ister (LS>LeL_S > L_e), dolayısıyla LS>LDL_S > L_D durumu (işsizlik) ortaya çıkar.
Arz edilen emek miktarının talep edilen miktarı aşması, iktisadi literatürde işsizlik olarak tanımlanır.

Anahtar Kavram

Sendikaların Monopol Gücü ve İstihdam Etkisi

Alternatif Yöntem

Grafiksel yöntemle: DLD_L ve SLS_L doğrularını çizip, kesişim noktasının üstünde yatay bir çizgi çekerek talep edilen miktarın arz edilenin solunda kaldığını görselleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 23Soru

Emek piyasasında asgari ücret uygulamalarının etkilerini analiz eden bir ekonomist, monopsoncu (tek alıcılı) bir piyasa yapısında devletin denge ücretinin (W0W_0) üzerinde bir asgari ücret (WminW_{min}) belirlediğini varsaymaktadır.

Monopsoncu bir firmanın karşılaştığı marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) eğrisinin bu müdahale sonrası geçirdiği dönüşüm ve istihdam üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belirlenen asgari ücret seviyesi emek arz eğrisine ulaşana kadar marjinal faktör maliyeti eğrisi bu ücret düzeyinde yatay hale gelir ve firma marjinal ürün gelirini bu yeni maliyete eşitleyerek istihdamı artırır.

Cevap

Asgari ücret seviyesine kadar marjinal faktör maliyetinin yatay hale gelmesi ve firmanın marjinal ürün gelirini bu yeni maliyete eşitleyerek istihdamı artırması ifadesi doğrudur.
Doğru ifadeye göre, monopsoncu piyasada asgari ücret belirlendiğinde firma artık o ücret seviyesinde bir 'fiyat alıcısı' haline gelir. Bu durum, firmanın ek bir işçi çalıştırmak için mevcut çalışanların ücretini de artırma gerekliliğini (marjinal maliyetin yüksek olma sebebini) ortadan kaldırır. Sonuç olarak MFC eğrisi asgari ücret düzeyinde yataylaşır ve bu yeni denge, başlangıçtaki seviyeden daha yüksek bir istihdam düzeyine (asgari ücret paradoksu) yol açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsoncu firmanın asgari ücret öncesi durumunu belirle.
Firma MFC=MRPLMFC = MRP_L noktasında istihdam belirler ancak ücreti emek arz eğrisi (SLS_L) üzerinden daha düşük bir seviyede (W0W_0) öder.
Monopsoncu, marjinal maliyetin marjinal gelire eşit olduğu yerde karını maksimize eder.
2
Asgari ücret müdahalesinin marjinal maliyet üzerindeki etkisini analiz et.
Devlet Wmin>W0W_{min} > W_0 belirlediğinde, firma bu ücret düzeyinde istediği kadar işçiyi (arz eğrisine kadar) aynı maliyetle alabilir. Bu aralıkta MFC=WminMFC = W_{min} olur (yatay bir doğru).
Firma artık ek bir işçi almak için mevcut işçilerin ücretini artırmak zorunda değildir; çünkü zaten yasal sınır nedeniyle yüksek ücret ödemektedir.
3
Yeni denge noktasındaki istihdam değişimini gözlemle.
Yatay hale gelen MFCMFC, aşağı yönlü eğimli MRPLMRP_L eğrisini eski denge noktasının sağında bir yerde keser.
Düşen marjinal maliyet (asgari ücret aralığında), firmanın daha fazla işçi kiralamasını karlı hale getirir.

Anahtar Kavram

Asgari Ücret Paradoksu (Monopson)
Soru 24Soru

Emek piyasasında emeğin tek alıcısı konumundaki bir firma ile emeğin tek satıcısı olan bir işçi sendikasının karşı karşıya geldiği piyasa yapısına "iki taraflı monopol" adı verilmektedir. Bu piyasa yapısında nihai ücret düzeyinin tek bir denge noktasında değil, belirli bir aralıkta (belirsiz) kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücretin, tarafların karşılıklı pazarlık gücüne bağlı olarak bir alt ve üst sınır arasında belirlenmesi

Cevap

İki taraflı monopolde nihai ücret, tarafların karşılıklı pazarlık gücüne bağlı olarak bir aralıkta belirlenir.
İki taraflı monopol piyasasında, monopsoncu işveren maliyetlerini minimize etmek için düşük bir ücret düzeyi belirlemek isterken, monopolcü sendika üyelerinin gelirini artırmak için yüksek bir ücret düzeyi talep eder. Ekonomik teori, bu iki zıt gücün karşılaştığı noktada tek bir denge fiyatı (ücret) üretemez. Nihai ücretin bu iki sınır arasındaki hangi noktada gerçekleşeceği, tarafların pazarlık yeteneğine, direniş güçlerine ve karşılıklı bağımlılıklarına (pazarlık gücü) göre şekillenir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını analiz etme
Piyasada tek bir alıcı (monopsoncu işveren) ve tek bir satıcı (monopolcü sendika) bulunmaktadır.
İki taraflı monopolün tanımı gereği iki karşıt güç karşı karşıyadır.
2
Tarafların hedeflerini belirleme
İşveren mümkün olan en düşük ücreti (wmw_m), sendika ise mümkün olan en yüksek ücreti (wuw_u) talep eder.
Her iki taraf da kendi ekonomik çıkarını maksimize etmeye çalışır.
3
Denge ücretini değerlendirme
Nihai ücret wmw_m ile wuw_u arasında bir noktada, pazarlık gücü yüksek olan tarafa daha yakın belirlenir.
Ekonomik modeller bu iki sınır arasındaki kesin noktayı öngöremez, bu duruma 'belirsizlik' denir.

Anahtar Kavram

İki taraflı monopolde ücretin belirlenmesinde pazarlık gücünün (bargaining power) rolü.

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu bir firmanın asgari ücret karşısındaki istihdam tepkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru

Maddi ve manevi tüm unsurlar göz önüne alındığında, tam rekabetçi bir emek piyasasında farklı iş kollarının sağladığı toplam tatmin düzeyinin (net avantaj) eşitleneceği öngörülür. Bu teorik çerçevede, bir işin gerektirdiği eğitim süreci, Adam Smith tarafından bir 'beşeri sermaye yatırımı' olmaktan ziyade, işin toplam cazibesini azaltan bir 'maliyet' unsuru olarak nitelendirilir. Buna göre, işçilerin yetenekleri ve başlangıç potansiyelleri bakımından homojen (özdeş) olduğu bir ekonomide (ceterisceteris paribusparibus), eğitimli bir mesleğin eğitim gerektirmeyen bir mesleğe göre daha yüksek nominal ücret sağlamasının 'telafi edici fark' mantığına dayanan temel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nominal ücretin, eğitim döneminde göğüs gerilen masraflar ile vazgeçilen potansiyel kazançları, işin 'toplam net avantajını' diğer işlerle eşitleyecek şekilde tazmin etmesi

Cevap

Nominal ücretin, eğitim döneminde göğüs gerilen masraflar ile vazgeçilen potansiyel kazançları, işin 'toplam net avantajını' diğer işlerle eşitleyecek şekilde tazmin etmesi
Adam Smith'in klasik analizine göre, emek piyasasında tam rekabet varsa ve işçiler yetenek bakımından özdeşse, bir işin getirisinin yüksek olması o işin mutlaka bir dezavantajı (maliyeti) telafi ettiğini gösterir. Eğitim süreci hem nakdi masraf hem de zaman maliyeti yarattığı için, eğitimli işlerin ücretleri, bu yatırımın 'bedelini' geri ödeyecek ve mesleği diğerleriyle aynı 'net avantaj' seviyesine getirecek şekilde yüksek belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Adam Smith'in 'Net Avantaj' (Net Advantage) kavramını tanımla.
Net avantaj, bir işin sunduğu tüm parasal getiriler ile parasal olmayan (psikolojik, fiziksel, risk vb.) fayda ve maliyetlerin toplamıdır.
Tam rekabetçi piyasada denge, tüm işlerin net avantajlarının birbirine eşitlenmesiyle kurulur.
2
Eğitimi 'Net Avantaj' formülüne yerleştir.
Eğitim süreci; harcanan para (doğrudan maliyet) ve kaybedilen zaman (fırsat maliyeti) nedeniyle işin toplam avantajını düşüren negatif bir unsurdur.
Smith'e göre mesleki hazırlık, işçinin katlandığı bir 'fedakarlık' (nahoşluk benzeri bir yük) olarak görülür.
3
Eşitliği sağlamak için gereken değişkeni belirle.
Eğitimli bir işin toplam avantajı (maliyetler nedeniyle) düşükse, bu işin tercih edilebilir kalması için parasal getirisi (nominal ücreti) artmalıdır.
Maliyetlerdeki artış, ücretteki artışla dengelenerek her iki meslek grubunun (eğitimli ve eğitimsiz) net avantajları eşitlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Adam Smith'in Telafi Edici Ücret Farkları ve Net Avantajların Eşitlenmesi İlkesi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 26Soru

Monopsoncu bir emek piyasasında, kâr maksimizasyonu yapan bir firmanın denge ücret düzeyi WmW_m ve bu istihdam düzeyindeki marjinal faktör maliyeti MFCmMFC_m olarak belirlenmiştir. Hükümetin bu piyasaya müdahale ederek asgari ücret (WminW_{min}) belirlemesi durumunda, bu uygulamanın istihdam hacmini artırabilmesi için gerekli olan temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belirlenen asgari ücretin Wm<WminMFCmW_m < W_{min} \leq MFC_m aralığında olması ve bu seviyede firmanın yatay bir marjinal faktör maliyeti eğrisiyle karşılaşması

Cevap

Asgari ücretin istihdamı artırabilmesi için mevcut monopson ücretinden (WmW_m) yüksek, ancak denge noktasındaki marjinal faktör maliyetinden (MFCmMFC_m) düşük veya ona eşit olması ve bu ücret düzeyinde marjinal faktör maliyetinin yatay bir hal alması gerekmektedir.
Doğru yanıt, asgari ücretin monopsoncu dengedeki ücret (WmW_m) ile marjinal faktör maliyeti (MFCmMFC_m) arasında belirlenmesi gerektiğini ifade eden seçenektir. Bu aralıkta devletin belirlediği ücret, firmanın marjinal faktör maliyeti eğrisini o ücret düzeyinde yatay hale getirir. Firma için ek bir işçi istihdam etmenin maliyeti artık sadece asgari ücret kadardır, çünkü mevcut işçilerin ücretleri zaten asgari ücret seviyesine yükselmiş durumdadır. Bu durum, firmanın MFC=MRPMFC = MRP koşulunu daha yüksek bir istihdam düzeyinde sağlamasına olanak tanır.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsoncu dengesini analiz etme
MFC=MRPMFC = MRP dengesinde istihdam LmL_m, ücret ise arz eğrisi üzerinden WmW_m olarak belirlenir.
Monopsoncu firma kârını maksimize etmek için marjinal maliyetini marjinal gelirine eşitler.
2
Marjinal Faktör Maliyeti (MFCMFC) ve Ücret (WW) ilişkisini kurma
MFC>WMFC > W durumunun tespiti.
Firma ek bir işçi almak için ücreti artırdığında, bu artışı mevcut tüm işçilere de yansıtmak zorundadır, bu da marjinal maliyeti ücretin üzerine çıkarır.
3
Asgari ücret müdahalesinin etkisini belirleme
WminW_{min} belirlendiğinde, firma bu ücretin altında işçi çalıştıramaz; dolayısıyla WminW_{min} düzeyinde MFC=WminMFC = W_{min} olur (yatay segment).
Belirlenen asgari ücret düzeyinde ek işçi almanın maliyeti sadece o işçiye ödenen ücret kadardır (önceki işçilerin ücreti zaten asgari ücret seviyesine yükseltilmiştir).
4
İstihdam artış koşulunu tanımlama
Wm<WminMFCmW_m < W_{min} \leq MFC_m aralığında istihdam artar.
Yatay MFCMFC (asgari ücret) çizgisi, firmanın orijinal MRPMRP eğrisini daha sağda bir noktada keseceği için istihdam artar.

Anahtar Kavram

Monopson Piyasasında Asgari Ücretin İstihdam Artırıcı Etkisi (Monopson Paradoksu)
Soru 27Soru

Bir emek piyasasında monopsoncu güce sahip bir işveren ile monopolcü güce sahip bir işçi sendikasının karşı karşıya geldiği iki taraflı monopol modelinde, sendikanın toplu pazarlık süreci sonunda elde edeceği ücret artışlarının istihdam üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika, ücreti monopsoncunun belirlediği seviyeden (WmW_m), marjinal ürün gelirinin emek arzına eşit olduğu noktaya (MRP=SMRP=S) kadar yükseltirse; firmanın marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) bu ücret düzeyinde yatay hale gelir ve istihdam artar.

Cevap

Sendika, ücreti monopsoncunun belirlediği seviyeden, marjinal ürün gelirinin emek arzına eşit olduğu noktaya kadar yükseltirse, firmanın marjinal faktör maliyeti yatay hale gelir ve istihdam artar.
İki taraflı monopolde, sendikanın ücreti monopsoncunun teklif ettiği seviyeden itibaren artırması, firmanın ek işçi alırken tüm işçilerin ücretini artırma zorunluluğunu (yani MFCMFC'nin fiyattan yüksek olması durumunu) ortadan kaldırır. Ücret sendika tarafından belirlendiği sürece, firma için marjinal faktör maliyeti bu ücret düzeyinde sabitlenir (MFC=WuMFC = W_u). Bu yatay MFCMFC doğrusu, firmanın marjinal ürün geliri (MRPMRP) eğrisini monopson dengesine göre daha sağda bir noktada keser, bu da istihdamın artmasıyla sonuçlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsoncu firmanın başlangıç dengesini analiz etme.
Firma MFC=MRPMFC = MRP noktasında istihdamı (LmL_m) belirler, ancak ücreti arz eğrisi üzerindeki karşılık gelen WmW_m düzeyinde öder.
Monopsoncu, karını maksimize etmek için marjinal maliyetini marjinal gelirine eşitler.
2
Sendikanın piyasaya giriş etkisini belirleme.
Sendika bir ücret (WuW_u) dayattığında, firma bu ücretin altındaki bir fiyattan işçi bulamaz. Dolayısıyla WuW_u düzeyine kadar marjinal faktör maliyeti eğrisi (MFCMFC) yatay (sonsuz esnek) hale gelir.
Firma ek işçi alırken mevcut işçilerin ücretini artırmak zorunda kalmaz; çünkü ücret sendika tarafından sabitlenmiştir.
3
Yeni istihdam seviyesini belirleme.
Yeni yatay MFCMFC eğrisi (sendika ücreti), negatif eğimli MRPMRP eğrisini daha sağda bir noktada keser.
Sabitlenen marjinal maliyet, firmanın daha fazla işçi çalıştırmasını karlı hale getirir.
4
Sonuçları karşılaştırma.
Yeni istihdam seviyesi LuL_u, monopson dengesindeki LmL_m seviyesinden daha büyüktür (Lu>LmL_u > L_m).
Bu durum, monopsoncu piyasalarda sendikal faaliyetin veya asgari ücretin istihdamı artırabileceği 'istihdam paradoksu'nu açıklar.

Anahtar Kavram

İki Taraflı Monopolde İstihdam Etkisi

Daha Fazla Pratik

Sendikaların asgari ücretle benzerlik gösteren 'istihdamı artırıcı' etkisini daha iyi kavramak için monopson piyasasında asgari ücret uygulamasını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Grafiksel analiz yöntemini kullanarak; Monopson dengesini (MFC=MRPMFC=MRP) ve sendika sonrası oluşan yatay MFCMFC hattını çizerek istihdam değişimini görsel olarak takip edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 28Soru

Tam rekabetçi mal ve emek piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem üretim sürecinde, istihdam edilen son işçinin marjinal fiziki ürünü (MPLMP_L) 88 birim, üretilen malın piyasa fiyatı (PP) 2525 TL ve piyasada oluşan denge ücreti (WW) 200200 TL'dir. Bu firmada meydana gelen bir teknolojik gelişmenin, emeğin marjinal verimliliğini tüm istihdam seviyelerinde %25\%25 oranında artırdığı ve diğer tüm değişkenlerin sabit kaldığı varsayıldığında; firmanın kâr maksimizasyonunu yeniden sağlaması için izlemesi gereken strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal ürün değeri (VMPLVMPL) cari ücretin üzerine çıktığı için rasyonel firma, azalan verimler yasası gereği marjinal verimlilik tekrar ücrete eşitlenene kadar istihdam düzeyini artırmalıdır.

Cevap

Marjinal ürün değerinin (VMPLVMPL) piyasa ücretinin üzerine çıkması nedeniyle firmanın istihdam düzeyini artırması gerekir.
Teknolojik gelişme sonucu emeğin marjinal verimliliği arttığında, firmanın marjinal ürün değeri (VMPLVMPL) cari piyasa ücretinin üzerine çıkar. Rasyonel bir firma, marjinal getirinin marjinal maliyetten büyük olduğu bu durumda istihdamı artırarak kârını yükseltir. İstihdam arttıkça azalan verimler yasası işlemeye başlar ve marjinal fiziki ürün azalarak VMPLVMPL tekrar cari ücret düzeyine eşitlenene kadar süreç devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç dengesini analiz etme
VMPL=P×MPL=25×8=200VMPL = P \times MP_L = 25 \times 8 = 200 TL.
Başlangıçta VMPL=WVMPL = W (200=200200 = 200) olduğu için firma dengededir.
2
Teknolojik gelişmenin etkisini hesaplama
Yeni MPL=8×(1+0,25)=10MP_L = 8 \times (1 + 0,25) = 10 birim.
Emeğin verimliliği %25\%25 arttığı için marjinal fiziki ürün yükselir.
3
Yeni marjinal ürün değerini (VMPLVMPL) bulma
Yeni VMPL=25×10=250VMPL = 25 \times 10 = 250 TL.
Verimlilik artışı sonrası ek işçinin firmaya sağladığı katkı 250250 TL'ye çıkmıştır.
4
Yeni durumu piyasa ücretiyle karşılaştırma ve karar verme
VMPL(250)>W(200)VMPL (250) > W (200) olduğu için istihdam artırılır.
Tam rekabetçi firma VMPL=WVMPL = W koşulu sağlanana kadar istihdamı artırır. İstihdam arttıkça azalan verimler yasası gereği MPLMP_L düşecek ve tekrar 200200 TL seviyesinde denge kurulacaktır.

Anahtar Kavram

Tam rekabetçi bir firmanın emek talep eğrisi, marjinal ürün değeri (VMPLVMPL) eğrisidir ve kâr maksimizasyonu VMPL=WVMPL = W noktasında gerçekleşir.
Soru 29Soru

Emek piyasasında, emeğin tek alıcısı konumundaki bir firma (monopson) ile emeğin tek satıcısı olan yetkili bir işçi sendikasının (monopol) karşı karşıya geldiği 'iki taraflı monopol' modelinde, nihai ücret düzeyinin belirlenme süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücret düzeyi, monopsoncu firmanın teklif ettiği alt sınır ile sendikanın talep ettiği üst sınır arasındaki bölgede tarafların pazarlık gücüne göre belirlenir.

Cevap

İki taraflı monopol modelinde nihai ücret düzeyi, monopsoncu firmanın teklif ettiği alt sınır ile sendikanın talep ettiği üst sınır arasındaki bölgede tarafların pazarlık gücüne göre belirlenir.
İki taraflı monopol modelinde, tek bir işveren (monopsoncu) ve tek bir satıcı (sendika) karşı karşıyadır. Monopsoncu firma, işgücü arz eğrisinin altındaki bir ücreti teklif ederken; sendika, işgücü talep eğrisi üzerindeki daha yüksek bir ücreti hedefler. Ekonomik teori, ücretin bu iki uç nokta arasında bir yerde oluşacağını söyler ancak tam noktayı 'pazarlık gücü' belirler. Bu durum literatürde 'belirsizlik aralığı' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarafların hedeflerini belirleme
İşveren MFC = MRP noktasında en düşük ücreti (wmw_m), sendika ise kendi marjinal gelirinin (MR) arz eğrisine (MC) eşit olduğu noktada en yüksek ücreti (wuw_u) hedefler.
İki taraflı monopolde her iki taraf da kendi kârını veya faydasını maksimize etmeye çalışır.
2
Denge aralığını analiz etme
Ücret düzeyi teorik olarak wmw_m ve wuw_u arasında bir değer alır; ancak bu aralıkta kesin bir nokta belirlenemez.
Piyasadaki her iki aktörün de piyasa gücü olması, dengenin belirsiz (indetermine) kalmasına neden olur.
3
Pazarlık gücü etkisini değerlendirme
Nihai sonuç, tarafların direnme gücü, kamuoyu desteği veya grev/lokavt kapasitesi gibi unsurlarla şekillenir.
Ekonomik modellerin kesin cevap veremediği bu durumda kurumsal ve sosyal pazarlık faktörleri devreye girer.

Anahtar Kavram

İki Taraflı Monopolde Belirsizlik (Indeterminacy) ve Pazarlık Gücü

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu bir piyasada asgari ücret uygulamasının hem ücretleri hem de istihdamı artırabildiği 'monopsoncu sömürü' durumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 30Soru

Emek ihtiyacını tam rekabet koşullarının geçerli olduğu bir piyasadan karşılayan ancak ürettiği malı monopol piyasasında satan bir firma için kâr maksimizasyonunu sağlayan denge noktasında; emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPLVMP_L), emeğin marjinal ürün geliri (MRPLMRP_L) ve piyasa ücret düzeyi (ww) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: VMPL>MRPL=wVMP_L > MRP_L = w

Cevap

Emeğin marjinal fiziksel ürün değerinin marjinal ürün gelirinden büyük olduğu ve marjinal ürün gelirinin piyasa ücretine eşitlendiği ilişki doğrudur (VMPL>MRPL=wVMP_L > MRP_L = w)
Ürün piyasasında monopol gücü olan bir firma için ürünün fiyatı (PP), marjinal gelirinden (MRMR) daima büyüktür. Bu durum, emeğin marjinal fiziksel ürün değeri (VMPL=P×MPLVMP_L = P \times MP_L) ile marjinal ürün geliri (MRPL=MR×MPLMRP_L = MR \times MP_L) arasında VMPL>MRPLVMP_L > MRP_L ilişkisini doğurur. Emek piyasasında ise tam rekabet geçerli olduğundan, firma piyasa ücretini (ww) kabul eder ve kârını maksimize etmek için marjinal ürün gelirini bu ücrete eşitler (MRPL=wMRP_L = w). Sonuç olarak denge noktasında VMPL>MRPL=wVMP_L > MRP_L = w ilişkisi gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Emek piyasası yapısını analiz etme
Emek piyasası tam rekabetçi olduğu için firma ücreti veri olarak alır. Bu durumda marjinal faktör maliyeti piyasa ücretine eşittir (MFCL=wMFC_L = w).
Tam rekabetçi bir piyasada firma fiyat alıcı konumundadır.
2
Ürün piyasası yapısını analiz etme
Ürün piyasası monopol olduğu için firma negatif eğimli bir talep eğrisiyle karşı karşıyadır ve ürün fiyatı marjinal gelirden büyüktür (P>MRP > MR).
Monopolde her ek birim satışı için fiyatın düşürülmesi gerektiğinden marjinal gelir fiyattan düşüktür.
3
Değer ve gelir kavramlarını formüle etme
VMPL=P×MPLVMP_L = P \times MP_L ve MRPL=MR×MPLMRP_L = MR \times MP_L. P>MRP > MR olduğu için VMPL>MRPLVMP_L > MRP_L sonucuna ulaşılır.
Marjinal fiziksel ürün (MPLMP_L) her iki kavram için de aynıdır.
4
Denge koşulunu uygulama
Kâr maksimizasyonu için MRPL=MFCLMRP_L = MFC_L olmalıdır. Buradan MRPL=wMRP_L = w elde edilir. Adım 3 ile birleştirildiğinde VMPL>MRPL=wVMP_L > MRP_L = w ilişkisi bulunur.
Firma, ek işçinin getirdiği gelirin ek maliyete eşit olduğu noktada durur.

Anahtar Kavram

Eksik rekabet ürün piyasalarında emek talebi ve kâr maksimizasyonu kuralı

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu bir emek piyasasında tam rekabetçi ürün piyasası dengesini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

Beşeri sermaye donanımları, yetenekleri ve verimlilikleri bakımından tamamen özdeş (ceterisceteris paribusparibus) işçilerin bulunduğu bir ekonomide iki farklı sektör mevcuttur. İlk sektörde (Sektör 1) üretim yıl boyu kesintisiz devam ederken; ikinci sektörde (Sektör 2) işin teknik özellikleri gereği yılın üç ayı zorunlu duruşlar yaşanmakta ve işçiler bu sürede ücret alamamaktadır.

Tam rekabet koşullarının geçerli olduğu bu emek piyasasında, uzun dönem dengesi sağlandığında gözlemlenecek ücret yapısı ve bu durumu açıklayan temel mekanizma hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sektör 2'deki birim çalışma ücretinin Sektör 1'den yüksek olması ve bu farkın dönemlik işsizlik maliyetini karşılayarak 'net avantajları' eşitlemesi.

Cevap

Sektör 2'deki birim çalışma ücretinin Sektör 1'den yüksek olması ve bu farkın dönemlik işsizlik maliyetini karşılayarak 'net avantajları' eşitlemesi.
Adam Smith'e göre, tam rekabetçi bir emek piyasasında özdeş işçiler arasında işlerin 'net avantajları' (ücret ve ücret dışı tüm unsurların toplamı) eşitlenmek zorundadır. Eğer bir iş kolunda 'istihdamın sürekliliği' düşükse, işçinin bu işi kabul etmesi için birim ücretinin daha yüksek olması gerekir. Bu yüksek ücret, işçinin çalışamadığı dönemlerdeki gelir kaybını telafi eden bir 'telafi edici fark' oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
İş kollarındaki farkı tanımla.
Sektör 1 sürekli, Sektör 2 ise kesintili (mevsimsel/dönemlik) istihdam sunmaktadır.
Adam Smith'in telafi edici ücret farklarını açıklayan beş faktöründen biri 'istihdamın sürekliliği' (constancy of employment) kavramıdır.
2
İşçilerin özelliklerini kontrol et.
İşçiler beşeri sermaye ve verimlilik açısından özdeştir (ceterisceteris paribusparibus).
Ücret farkının beşeri sermaye (eğitim/yetenek) farkından kaynaklanmadığını teyit etmek için bu varsayım kritiktir.
3
Net avantaj dengesini uygula.
Sektör 2'deki işçiler yılın bir kısmında gelirsiz kaldıkları için, çalıştıkları dönemdeki birim ücretleri daha yüksek olmalıdır.
Tam rekabetçi piyasada, nahoş özellikler (işsizlik riski) parasal avantajla (yüksek ücret) dengelenerek toplam tatmin (net avantaj) eşitlenir.

Anahtar Kavram

Telafi Edici Ücret Farklılıkları ve Net Avantaj Eşitliği

Daha Fazla Pratik

Adam Smith'in telafi edici ücret farklarını açıklayan diğer dört faktörünü (işin hoşnutluğu, öğrenme maliyeti, sorumluluk derecesi ve başarı olasılığı) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 32Soru

Adam Smith, tam rekabetçi bir emek piyasasında işçilerin beşeri sermaye donanımları ve verimlilikleri bakımından tamamen özdeş (ceterisceteris paribusparibus) olduğu varsayımı altında, farklı iş kollarındaki 'net avantajların' (toplam tatminin) eşitleneceğini ileri sürer. Buna göre; bir kuyumcu ustasının veya bir hekimin, benzer eğitim süreci ve zorluk derecesine sahip diğer meslek gruplarına göre çok daha yüksek bir denge ücreti elde etmesi, Smith'in telafi edici ücret farklılıkları yaklaşımına göre aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üstlenilen yüksek güven ve sorumluluk duygusunun yarattığı psikolojik yükün, parasal olmayan bir maliyet olarak denge ücretine yansıtılması

Cevap

Sorumluluk ve güven gerektiren işlerin yarattığı psikolojik yükün bir maliyet olarak kabul edilmesi ve bu durumun ancak yüksek ücretle telafi edilebilmesi
Adam Smith'e göre, bir mesleğin icrası sırasında başkalarının canını (hekim) veya malını (kuyumcu) emanet alması, işçi üzerinde büyük bir psikolojik sorumluluk ve risk oluşturur. Bu sorumluluk işin 'tatsız' (disagreeable) bir yönü olarak kabul edilir. Tam rekabetçi bir piyasada, bir işin parasal olmayan dezavantajları (sorumluluk yükü gibi), ancak parasal bir avantaj olan yüksek ücretle telafi edilebilir. Böylece farklı mesleklerin 'net avantajları' dengelenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
İşçilerin özdeşliği varsayımını (ceterisceteris paribusparibus) analiz et.
İşçiler arası verimlilik veya eğitim farkı olmadığı için ücret farkı 'beşeri sermaye' ile açıklanamaz.
Soruda işçilerin beşeri sermaye donanımlarının aynı olduğu açıkça belirtilmiştir.
2
Mesleki özelliği (Kuyumcu/Hekim örneği) tanımla.
Bu mesleklerin temel ortak özelliği 'yüksek güven ve sorumluluk' (trust) gerektirmeleridir.
Adam Smith'in telafi edici ücret farklılıklarını açıklayan beş temel faktöründen dördüncüsü 'güven ve sorumluluk'tur.
3
Net avantaj (toplam tatmin) ilkesini uygula.
Net Avantaj = Parasal Ücret + Parasal Olmayan Avantajlar - Parasal Olmayan Maliyetler.
Dengede tüm iş kollarının net avantajı birbirine eşit olmalıdır.
4
Ücret yönünü belirle.
Sorumluluk ve güven bir 'yük' (maliyet) olduğu için, eşitliği sağlamak amacıyla parasal ücretin daha yüksek olması gerekir.
Parasal olmayan bir dezavantaj, ancak parasal bir avantajla (yüksek ücret) dengelenebilir.

Anahtar Kavram

Net Avantaj ve Güven Faktörü (Adam Smith)

Daha Fazla Pratik

Adam Smith'in 'Net Avantaj' ilkesindeki diğer faktörleri (işin hoşluğu, istihdamın sürekliliği, başarı şansı) de bu çerçevede inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

Monopsoncu bir emek piyasasında kâr maksimizasyonu yapan bir firmanın dengede olduğu bir durumda, hükümetin piyasaya müdahale ederek mevcut denge ücretinin (WmW_m) üzerinde bir asgari ücret (WminW_{min}) belirlemesinin sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belirlenen asgari ücretin, firmanın başlangıçtaki denge ücretinden (WmW_m) yüksek, ancak marjinal ürün gelirinin emek arzına eşit olduğu rekabetçi ücret düzeyinden düşük veya ona eşit olması durumunda, piyasadaki istihdam hacmi artar.

Cevap

Asgari ücretin, başlangıçtaki monopson ücreti ile tam rekabetçi ücret düzeyi arasında belirlenmesi durumunda istihdam hacmi artar.
Monopsoncu bir firmada marjinal faktör maliyeti (MFCMFC), her zaman ücret düzeyinden (WW) büyüktür. Piyasaya müdahale edilerek bir asgari ücret belirlendiğinde, firma bu ücret düzeyine kadar 'fiyat alıcı' konumuna geçer. Bu durum, firmanın ek işçi istihdam ederken mevcut işçilerin ücretini de artırmak zorunda kalması nedeniyle oluşan 'marjinal maliyet yükünden' kurtulmasını sağlar. Eğer asgari ücret, monopson ücreti (WmW_m) ile rekabetçi ücret (WcW_c) arasında belirlenirse, yeni marjinal maliyet (asgari ücret) eski MFC'den düşük olacağı için firma istihdamını artıracaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç dengesini analiz etme
Monopsoncu firma MRP=MFCMRP = MFC noktasında istihdam sağlar ve ücreti SLS_L eğrisi üzerinden WmW_m olarak belirler.
Kâr maksimizasyonu için marjinal gelir ile marjinal maliyet eşitlenmelidir.
2
Asgari ücretin etkisini tanımlama
Asgari ücret, firmanın karşılaştığı emek arz eğrisini WminW_{min} düzeyinde yatay (sonsuz esnek) hale getirir ve MFC artık bu düzeyde WminW_{min}'e eşit olur.
Yasal sınır nedeniyle firma ek işçi alırken ücreti daha fazla artıramaz, bu da marjinal maliyeti asgari ücrete sabitler.
3
Yeni denge noktasını belirleme
Yeni MFC (asgari ücret çizgisi) ile MRP eğrisinin kesiştiği noktada daha yüksek bir istihdam düzeyine ulaşılır.
MFC düştüğü için firmanın emek talebi artar ve bu durum istihdam artışıyla sonuçlanır.

Anahtar Kavram

Monopsoncu Piyasada Asgari Ücret Paradoksu
Soru 34Soru

Emek piyasasında emeğin tek alıcısı konumundaki bir monopsoncu firma ile emeğin tek satıcısı olan güçlü bir işçi sendikasının karşı karşıya geldiği 'iki taraflı monopol' (bilateral monopoly) modelinde, denge ücretinin belirleneceği teorik pazarlık alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücretin alt sınırı monopsoncu firmanın MFC=MRPMFC = MRP koşulunda ödemeyi hedeflediği arz fiyatı, üst sınırı ise sendikanın marjinal gelirini emek arzına eşitlediği noktadaki talep fiyatıdır.

Cevap

İki taraflı monopolde ücret, monopsoncu firmanın kâr maksimizasyonu sağlayan düşük ücret hedefi ile sendikanın kendi marjinal geliri ve maliyeti doğrultusunda belirlediği yüksek ücret hedefi arasında, tarafların pazarlık gücüne bağlı olarak belirlenir.
İki taraflı monopol modelinde, monopsoncu işveren maliyetleri minimize etmek için marjinal faktör maliyetinin marjinal ürün gelirine eşit olduğu noktadaki arz fiyatını (alt sınır) hedeflerken; monopolist sendika toplam ücret gelirini veya refahını maksimize etmek için marjinal gelirin emek arzına (marjinal maliyete) eşit olduğu noktadaki talep fiyatını (üst sınır) hedefler. Gerçek ücret bu iki nokta arasındaki 'belirsizlik bölgesinde' tarafların pazarlık gücüyle şekillenir.

Adım Adım Çözüm

1
İşverenin (Monopsoncu) hedefinin belirlenmesi
MFC=MRPMFC = MRP dengesi
Monopsoncu firma kârını maksimize etmek için marjinal faktör maliyetini marjinal ürün gelirine eşitler ve bu istihdam düzeyine karşılık gelen en düşük arz fiyatını (wmw_m) ödemek ister.
2
Çalışanların (Sendika) hedefinin belirlenmesi
MRsendika=SMR_{sendika} = S dengesi
Sendika, emeğin tek satıcısı olarak, firmanın emek talep eğrisinden türetilen marjinal gelirini (MRMR) kendi marjinal maliyeti olan emek arz eğrisine (SS) eşitleyerek en yüksek talep fiyatını (wuw_u) ister.
3
Pazarlık alanının tanımlanması
wm<w<wuw_m < w < w_u aralığı
Piyasada tek bir denge noktası yoktur; ücret bu iki sınır arasında tarafların pazarlık yeteneği ve direnmeleri sonucunda belirlenir.

Anahtar Kavram

İki taraflı monopolde denge belirsizliği ve pazarlık gücü
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 35Soru

Tek alıcının bulunduğu (monopson) bir emek piyasasında faaliyet gösteren ve kâr maksimizasyonu amacını güden bir firma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) eğrisi, pozitif eğimli emek arz eğrisinin üzerinde yer alır ve denge durumunda marjinal ürün geliri (MRPMRP) ödenen ücretten büyüktür.

Cevap

Marjinal faktör maliyeti (MFC) eğrisi, pozitif eğimli emek arz eğrisinin üzerinde yer alır ve denge durumunda marjinal ürün geliri (MRP) ödenen ücretten büyüktür.
Monopsoncu bir emek piyasasında firma, piyasa emek arz eğrisi ile karşı karşıyadır. Arz eğrisi pozitif eğimli olduğu için, marjinal faktör maliyeti (MFCMFC) her zaman ücretin (WW) üzerindedir. Firma MFC=MRPMFC = MRP noktasında kârını maksimize ederken, işçilere ödediği ücret arz eğrisi tarafından belirlendiği için MRP>WMRP > W eşitsizliği ortaya çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Monopsoncu firmanın maliyet yapısını analiz etme
MFC=W+L(ΔWΔL)MFC = W + L \cdot (\frac{\Delta W}{\Delta L}) bağıntısı kurulur.
Firma piyasadaki tek alıcı olduğu için daha fazla işçi çalıştırmak için ücretleri artırmak zorundadır. Bu durum, son işçinin maliyetinin (MFC) ona ödenen ücretten (W) yüksek olmasına neden olur.
2
Kâr maksimizasyonu koşulunu belirleme
MFC=MRPMFC = MRP dengesi saptanır.
Rasyonel bir firma, bir birim emeğin kendisine sağladığı gelir (MRP), o birimin maliyetine (MFC) eşit olana kadar istihdamı artırır.
3
Denge ücretini saptama
LL^* istihdam düzeyinde, emek arz eğrisi (SS) üzerinden WW^* ücreti belirlenir.
Firma LL^* kadar işçiyi çalıştırmak için gerekli olan en düşük ücreti öder; bu ücret arz eğrisi üzerinde LL^*'a karşılık gelen değerdir.
4
Denge sonuçlarını karşılaştırma
MRP=MFC>WMRP = MFC > W ilişkisi doğrulanır.
MFCMFC eğrisi SS eğrisinin üzerinde olduğu için, denge noktasında işçinin üretime katkısı (MRPMRP), aldığı ücretten (WW) büyüktür. Bu fark 'monopsoncu sömürü' olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Monopsoncu Emek Piyasası Dengesi ve Sömürü Oranı
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 36Soru

İşçilerin beşeri sermaye donanımları, bireysel yetenekleri ve verimlilikleri bakımından tamamen özdeş olduğu (ceterisceteris paribusparibus) bir emek piyasasında, X ve Y iş kollarına ilişkin bilgiler şu şekildedir:

DeğişkenX İş KoluY İş Kolu
Mesleki Eğitim Süresi5 Yıl1 Yıl
Eğitim ve Çıraklık MaliyetiÇok YüksekDüşük
İşin Diğer Tüm ÖzellikleriAynıAynı

Adam Smith’in 'Milletlerin Zenginliği' eserinde ortaya koyduğu telafi edici ücret farklılıkları yaklaşımına göre, bu iki iş kolu arasındaki denge ücretiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: X iş kolunda ücretler, eğitim için harcanan zamanı ve maddi maliyetleri telafi edecek düzeyde Y iş kolundan daha yüksek olmalıdır.

Cevap

X iş kolunda ücretlerin, katlanılan eğitim maliyetlerini ve zaman kaybını telafi edecek şekilde Y iş koluna göre daha yüksek belirlenmesidir.
Adam Smith'e göre, tam rekabetçi bir emek piyasasında net avantajların eşitlenmesi ilkesi geçerlidir. Mesleki eğitimin zor ve masraflı olması, işçi için bir maliyet kalemidir. İşçilerin beşeri sermaye ve yetenek bakımından özdeş olduğu varsayıldığında, daha fazla eğitim yatırımı gerektiren iş kolunun, bu yatırımı ve vazgeçilen kazançları karşılayacak (telafi edecek) düzeyde daha yüksek bir ücret sunması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
İş kolları arasındaki farkı analiz etme
X iş kolunun Y'ye göre çok daha uzun süreli ve maliyetli bir eğitim/çıraklık süreci gerektirdiği görülmektedir.
Adam Smith'in telafi edici ücret farklarını açıklayan beş faktörden biri olan 'öğrenme maliyeti ve zorluğu' ilkesini uygulamak için temel fark belirlenmelidir.
2
Net avantaj kavramını uygulama
İşçilerin her iki mesleğe de yönelmesi için toplam tatmin düzeylerinin eşitlenmesi gerekir.
Eğer X mesleği daha maliyetli olmasına rağmen aynı ücreti verirse, kimse bu mesleği tercih etmez; dolayısıyla net avantajın eşitlenmesi için X'in ücretinin daha yüksek olması şarttır.
3
Teorik çerçevede sonuca ulaşma
X iş kolundaki yüksek ücret, işçinin beşeri sermaye yatırımının (zaman ve para) bir karşılığı veya tazminatı (compensationcompensation) olarak belirlenir.
Smith'e göre mesleği öğrenmek için harcanan kaynaklar, bir makinenin maliyeti gibi geri dönmelidir.

Anahtar Kavram

Öğrenme Maliyeti ve Telafi Edici Ücret Farkları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 37Soru

Eğitim süresi oldukça uzun olan ve beşeri sermaye yatırımının geri dönüşünün zaman aldığı bir meslek grubunda, Emek Piyasasında Örümcek Ağı (Cobweb) Modeli varsayımlarının geçerli olduğu kabul edilmektedir. Bu piyasada emek arz eğrisinin eğiminin mutlak değerinin, emek talep eğrisinin eğiminin mutlak değerinden daha küçük olduğu (ms<md|m_s| < |m_d|) saptanmıştır.

Buna göre, başlangıçta dengede olan bu piyasada emek talebinin aniden ve kalıcı olarak artması durumunda ortaya çıkacak dinamik süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücret ve istihdam düzeyindeki dalgalanmaların genliği zamanla artar ve piyasa dengeden giderek uzaklaşan (ıraksak) bir seyir izler.

Cevap

Ücret ve istihdam düzeyindeki dalgalanmaların genliği zamanla artar ve piyasa dengeden giderek uzaklaşan (ıraksak) bir seyir izler.
Emek Piyasasında Örümcek Ağı modelinde dengenin istikrarı arz ve talep esnekliklerine bağlıdır. Soruda verilen ms<md|m_s| < |m_d| bilgisi, emek arz eğrisinin emek talep eğrisine göre daha yatık ve dolayısıyla daha esnek olduğunu (es>ed|e_s| > |e_d|) gösterir. Bu şartlar altında, piyasa herhangi bir dışsal şokla dengeden saptığında, gerçekleşen dalgalanmaların genliği her dönem daha da büyür ve piyasa kendiliğinden dengeye dönemez. Bu durum literatürde 'Iraksak (Patlayan) Örümcek Ağı' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eğimin esneklik ile ilişkisini analiz etme
ms<md|m_s| < |m_d| ise es>ed|e_s| > |e_d|'dir.
Ücret-miktar düzleminde eğim ve esneklik ters orantılıdır; daha yatık olan eğri (küçük eğim) daha yüksek esnekliğe sahiptir.
2
İstikrar (dengeye yönelim) koşulunu belirleme
Arz esnekliği talep esnekliğinden büyük olduğu için piyasa istikrarsızdır.
Cobweb modelinde es>ed|e_s| > |e_d| durumu, dalgalanmaların dengeden uzaklaştığı 'Iraksak Örümcek Ağı' durumunu ifade eder.
3
Dinamik süreci yorumlama
Iraksak süreçte dalgalanma genliği her dönem artar.
Talep şoku sonrası oluşan yüksek ücret, bir sonraki dönemde kapasitenin üzerinde bir emek arzına yol açar ve bu döngü büyüyerek devam eder.

Anahtar Kavram

Iraksak (Divergent) Örümcek Ağı Koşulları

Daha Fazla Pratik

Arz esnekliğinin talep esnekliğinden küçük olduğu (yakınsak) durumu ile karşılaştırınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 38Soru

Emek piyasasında, işgücü talebinin tek bir firma tarafından yapıldığı (monopson) ve işgücü arzının tek bir sendika tarafından temsil edildiği (monopol) bir piyasa yapısında, denge ücret düzeyinin belirlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücret düzeyi, monopsoncu firmanın ödemek istediği alt sınır ile sendikanın talep ettiği üst sınır arasındaki bölgede, tarafların pazarlık gücüne bağlı olarak belirlenir.

Cevap

İki taraflı monopol piyasasında denge ücreti, monopsoncu firmanın teklif ettiği alt sınır ile sendikanın talep ettiği üst sınır arasındaki aralıkta, tarafların göreli pazarlık güçleri tarafından belirlenir.
İki taraflı monopol modelinde, monopsoncu işveren kar maksimizasyonu için daha düşük bir ücret seviyesi hedeflerken, monopolcü sendika daha yüksek bir ücret seviyesi talep eder. Bu piyasa yapısında matematiksel veya geometrik olarak kesin tek bir denge noktası bulunmaz. Sonuç, her iki tarafın pazarlık masasındaki gücüne, dayanma kapasitesine ve stratejik hamlelerine bağlı olarak bu iki sınır arasında bir yerde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısının tanımlanması
Emek alıcısının (işveren) tek olması (monopson) ve emek satıcısının (sendika) tek olması (monopol) durumu 'İki Taraflı Monopol' olarak tanımlanır.
Soruda tanımlanan piyasa aktörlerinin her iki tarafta da tekil olduğunu saptamak gerekir.
2
Tarafların hedeflerinin analizi
İşveren ücreti düşük tutmak (WmW_m), sendika ise yüksek tutmak (WuW_u) isteyecektir.
Denge ücretinin neden bir aralıkta (belirsiz) olduğunu anlamak için tarafların çıkar çatışmasını belirlemek gerekir.
3
Pazarlık alanının belirlenmesi
Ücret Wm<W<WuW_m < W < W_u aralığında kalır; sonuç tarafların pazarlık yeteneği ve gücüne tabidir.
Ekonomik modeller bu yapıda tek bir denge noktası öngöremez; bu durum teorik belirsizlik (indeterminacy) olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

İki taraflı monopolde denge ücretinin belirsizliği ve pazarlık gücü

İpuçları

1
İki taraflı monopolde hem işverenin hem de işçilerin (sendika aracılığıyla) piyasa üzerinde güç sahibi olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu piyasada asgari ücretin istihdamı artırabildiği aralığı inceleyerek iki taraflı monopol ile farklarını karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru

Emek piyasasında tam rekabet koşullarında faaliyet gösteren (ücreti veri kabul eden) ancak ürettiği malın satışında monopol gücüne sahip olan bir firmanın denge durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firmanın denge istihdam seviyesinde, emeğin marjinal ürün değeri (VMPLVMP_L) marjinal ürün gelirine (MRPLMRP_L) eşittir.

Cevap

Denge istihdam düzeyinde emeğin marjinal ürün değerinin marjinal ürün gelirine eşit olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Ürün piyasasında monopol gücüne sahip bir firma için marjinal gelir (MRMR), her zaman ürün fiyatından (PP) küçüktür. Bunun nedeni, monopolcünün daha fazla mal satabilmek için tüm birimlerin fiyatını düşürmek zorunda olmasıdır. Emeğin marjinal ürün değeri (VMPLVMP_L), emeğin marjinal fiziki ürünü ile ürün fiyatının çarpımıdır (VMPL=P×MPLVMP_L = P \times MP_L). Emeğin marjinal ürün geliri (MRPLMRP_L) ise marjinal fiziki ürün ile marjinal gelirin çarpımıdır (MRPL=MR×MPLMRP_L = MR \times MP_L). P>MRP > MR olduğu sürece VMPL>MRPLVMP_L > MRP_L ilişkisi devam eder. Dolayısıyla bu iki değerin birbirine eşit olduğunu belirten seçenek hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Emek piyasası ve ürün piyasası koşullarını analiz etme
Emek piyasasında tam rekabet olduğu için firma ücreti veri alır (MFCL=wMFC_L = w). Ürün piyasasında monopol olduğu için P>MRP > MR durumundadır.
Firmanın kâr maksimizasyonu için hangi değişkenleri kontrol ettiğini belirlemek gerekir.
2
Denge koşulunu belirleme
Kâr maksimizasyonu için MRPL=wMRP_L = w olmalıdır.
Marjinal ürün geliri, ek bir işçinin toplam gelire katkısını; ücret ise ek maliyeti temsil eder.
3
VMPLVMP_L ve MRPLMRP_L arasındaki ilişkiyi kurma
VMPL=P×MPLVMP_L = P \times MP_L ve MRPL=MR×MPLMRP_L = MR \times MP_L formülleri kullanılır. P>MRP > MR olduğu için VMPL>MRPLVMP_L > MRP_L sonucuna ulaşılır.
Monopolcü firma her ek birimi satmak için fiyatı düşürmek zorundadır, bu yüzden marjinal geliri fiyattan küçüktür.
4
Yanlış ifadeyi tespit etme
VMPLVMP_L ve MRPLMRP_L hiçbir zaman birbirine eşit olmaz, çünkü PP ve MRMR eşit değildir.
Eşitlik sadece ürün piyasası da tam rekabetçi olsaydı (P=MRP = MR) geçerli olurdu.

Anahtar Kavram

Monopolcü Sömürü ve Emek Talebi
Soru 40Soru

Emek piyasasında tek bir alıcı firmanın (monopson) ve tek bir satıcı işçi sendikasının (monopol) karşı karşıya geldiği 'iki taraflı monopol' modelinde, gerçekleşecek olan nihai ücret düzeyiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücret düzeyi, tarafların pazarlık gücüne bağlı olarak belirli bir aralıkta belirsizdir.

Cevap

Denge ücreti, tarafların pazarlık gücüne bağlı olarak belirli bir aralık içerisinde belirsizdir.
İki taraflı monopol modelinde, emeğin tek alıcısı olan firma ile tek satıcısı olan sendika karşı karşıyadır. Firma, kâr maksimizasyonu için ücreti marjinal faktör maliyeti ile marjinal ürün gelirinin kesiştiği seviyede (düşük bir noktada) tutmak isterken; sendika, üyelerinin refahını artırmak için daha yüksek bir ücret talep eder. Bu iki çıkar çatışması sonucunda ücret, piyasa mekanizması tarafından otomatik olarak değil, tarafların nisbi pazarlık gücüne göre belirlenen bir aralıkta kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını tanımla
Alıcı tarafında bir monopsoncu firma, satıcı tarafında bir monopolcü sendika bulunmaktadır.
İki taraflı gücün karşı karşıya geldiği durumu belirlemek için gereklidir.
2
Tarafların hedeflerini analiz et
Firma en düşük ücreti (WmW_m), sendika ise en yüksek ücreti (WsW_s) hedeflemektedir.
Ücretin hangi sınırlar arasında pazarlık konusu olduğunu anlamak için gereklidir.
3
Denge sonucunu değerlendir
Ücret bu iki sınır arasındaki 'pazarlık alanı' içinde, tarafların gücüne göre belirlenir.
Modelin temel sonucu olan belirsizlik ve pazarlık vurgusunu yapmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İki taraflı monopolde denge ücretinin belirsizliği ve pazarlık gücü

Daha Fazla Pratik

Monopsoncu bir piyasada asgari ücret uygulamasının istihdamı artırabildiği durumları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 2 / 21Sonraki
Emek Piyasası Dengesi Alıştırma Soruları — KPSS Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri — Sayfa 2 | Examkin