Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'nin özellikle Karadeniz kıyı kuşağında, dağların kuzey yamaçları boyunca deniz seviyesinden zirvelere doğru çıkıldığında ormanların önce geniş yapraklı, sonra karışık ve en üstte iğne yapraklı ağaçlardan oluştuğu görülür. Bu dikey kuşaklanmanın yaşanmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yamaç boyunca nem ve yağış miktarının yükseltiye paralel olarak sürekli artış göstermesi
  2. B
    Dağların uzanış doğrultusunun hâkim rüzgâr yönüne ve nemli hava kütlelerine tam dik olması
  3. C
    Enlem etkisine bağlı olarak orman üst sınırının kuzeye doğru gidildikçe deniz seviyesine yaklaşması
  4. Yükseltiye bağlı olarak sıcaklık değerlerinin her 200200 metrede yaklaşık 1∘C1^{\circ}C azalmasıCevap
  5. E
    Güneşlenme süresinin deniz seviyesinden itibaren yükseldikçe artarak buharlaşmayı tetiklemesi

Cevap

Dikey yönde orman kuşaklarının (geniş, karışık, iğne yapraklı) oluşmasının temel nedeni yükseltiye bağlı olarak sıcaklığın azalmasıdır.
Yükseltiye bağlı olarak sıcaklığın düzenli bir şekilde azalması, ağaçların fizyolojik adaptasyonlarını (yaprak genişliği gibi) doğrudan etkiler. Bu nedenle deniz seviyesinde sıcaklık isteyen geniş yapraklı türler görülürken, yükseklere çıkıldığında soğuğa dayanıklı iğne yapraklı türler hakim olur.

Adım Adım Çözüm

1
Dikey kuşaklanma kavramını tanımla.
Dikey kuşaklanma, bir dağ yamacı boyunca yükseldikçe değişen iklim koşullarına bağlı olarak bitki örtüsünün tür değiştirmesidir.
Soruda bahsedilen geniş, karışık ve iğne yapraklı orman sıralaması tipik bir dikey kuşaklanma örneğidir.
2
Ağaç türleri ile iklim elemanları arasındaki ilişkiyi kur.
Geniş yapraklı ağaçlar (kayın, gürgen) yüksek sıcaklık ve nem isterken; iğne yapraklı ağaçlar (çam, göknar) düşük sıcaklıklara dayanıklıdır.
Bitki türlerinin dağılımında en sınırlayıcı ve tür belirleyici faktör sıcaklık değerleridir.
3
Temel nedeni belirle.
Troposferde yükseldikçe her 200200 metrede sıcaklığın 1∘C1^{\circ}C düştüğü kuralı uygulanır.
Bu sıcaklık düşüşü, bitkilerin yaşam döngüsünü ve tür kompozisyonunu dikey yönde değiştirir.

Anahtar Kavram

Bitki Örtüsünün Dikey Dağılımı ve Sıcaklık İlişkisi

İpuçları

1
Geniş yapraklı ve iğne yapraklı ağaçların hangisinin sıcağı, hangisinin soğuğu daha çok sevdiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz ve Akdeniz'deki orman alt sınırlarını ve bunun temel nedenlerini (nem/yağış) karşılaştıran bir çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla