Soru

Zorluk: OrtaWilson İlkeleri ve Paris Barış Konferansı

Mondros Ateşkes Antlaşması öncesinde Osmanlı devlet adamları ve aydınları, ABD Başkanı Woodrow Wilson'un yayımladığı 14 ilkenin "Osmanlı İmparatorluğu'nda Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelere kesin egemenlik hakkı tanınacaktır." maddesine güvenerek mütareke şartlarını kabul etmişlerdir. Ancak 1919 yılında toplanan Paris Barış Konferansı'nda alınan kararlar, bu ilkenin Osmanlı toprakları aleyhine çiğnendiğini ortaya koymuştur.

Aşağıdakilerden hangisi, Paris Barış Konferansı'nda alınan kararların Wilson İlkeleri'nde yer alan bu güvenceyle açıkça çeliştiğinin en somut kanıtıdır?

  1. A
    Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgesindeki Türk nüfusunun korunması amacıyla yerel orduların terhis edilmesinin engellenmesi
  2. B
    Azınlıkların kurduğu ayrılıkçı cemiyetlerin yasa dışı ilan edilerek Osmanlı merkezî yönetimine tam bağlılığının sağlanması
  3. İngiltere'nin desteği ve sahte nüfus raporları doğrultusunda İzmir ve çevresinin İtalya yerine Yunanistan'a bırakılmasıCevap
  4. D
    Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını kısıtlayan adli ve mali ayrıcalıkların (kapitülasyonlar) İtilaf Devletleri'nce tamamen kaldırılması
  5. E
    Mebusan Meclisi'nin aldığı Misak-ı Millî kararlarının İtilaf Devletleri tarafından hukuken geçerli bir barış metni olarak onaylanması

Cevap

İngiltere'nin desteği ve sahte nüfus raporları doğrultusunda İzmir ve çevresinin İtalya yerine Yunanistan'a bırakılması
Wilson İlkeleri'nin 12. maddesinde Osmanlı Devleti sınırları içinde Türklerin çoğunlukta bulunduğu bölgelerde egemenlik hakkının Türklere ait olacağı güvence altına alınmıştır. Buna karşın Paris Barış Konferansı'nda, Türk nüfusunun ezici çoğunluğa sahip olduğu İzmir ve çevresi, Yunanistan'ın sahte demografik belgeleri ve İngiltere'nin siyasi desteğiyle Yunanistan'a bırakılmıştır. Bu durum, Wilson İlkeleri'nin İtilaf Devletleri çıkarları uğruna açıkça hiçe sayıldığının en somut kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Wilson İlkeleri'nin Osmanlı Devleti'ne ilişkin 12. maddesini analiz etme
12. madde, Osmanlı Devleti'nde Türklerin nüfusça çoğunlukta olduğu bölgelerde kesin egemenlik hakkı tanınacağını (self-determinasyon) açıkça taahhüt etmiştir.
Osmanlı Devleti'nin savaşı sonlandırma ve mütareke imzalama kararında bu maddeye duyulan güven belirleyici olmuştur.
2
Paris Barış Konferansı'nda İzmir ve Batı Anadolu konusunda alınan kararı değerlendirme
İngiltere, Doğu Akdeniz'de güçlü bir İtalya yerine güdümündeki Yunanistan'ı tercih etmiş; Yunan Başbakanı Venizelos'un sunduğu sahte nüfus istatistiklerine dayanarak İzmir ve çevresinin Yunanistan tarafından işgal edilmesine onay vermiştir.
Bölgede çoğunlukta olan Türk nüfusun egemenlik hakkının yok sayılması, Wilson İlkeleri'nin doğrudan çiğnendiğini gösterir.
3
Çelişkiyi somutlaştırma ve doğru seçeneği belirleme
Batı Anadolu'nun Yunanistan'a bırakılması kararı, Wilson İlkeleri'ndeki milliyetler ve çoğunluk prensibinin bizzat İtilaf Devletleri eliyle yok sayıldığının en açık ve somut göstergesidir.
Tarihsel gerçeklik ile Wilson'un vadettiği ilke arasındaki en temel uyuşmazlık İzmir'in işgali sürecinde somutlaşmıştır.

Anahtar Kavram

Wilson İlkeleri 12. Maddesi ve Paris Barış Konferansı'nda İzmir'in Yunanistan'a Verilmesi Kararı

İpuçları

1
Wilson İlkeleri'nin 12. maddesinde yer alan 'nüfus çoğunluğu' (self-determinasyon) ilkesinin Osmanlı topraklarında nasıl ihlal edildiğini düşününüz.
2
Paris Barış Konferansı'nda daha önce gizli antlaşmalarla İtalya'ya vadedilen fakat İngiltere'nin politikaları sonucu başka bir devlete devredilen bölgeyi hatırlayınız.
3
Yunanistan'ın sahte raporlarla haksız biçimde işgaline onay verilen ve Türk nüfusun çoğunlukta olduğu Batı Anadolu kentini içeren seçeneğe odaklanınız.

Daha Fazla Pratik

Paris Barış Konferansı sonrasında İzmir'in işgalinin haksızlığını ve Türklerin çoğunlukta olduğunu uluslararası alanda kanıtlayan ilk belge olan Amiral Bristol Raporu konusunu tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Öncüldeki temel kavram olan 'Türk çoğunluğunun egemenlik hakkı' ile seçeneklerde verilen İtilaf uygulamalarını karşılaştırıp doğrudan bir toprak paylaşımı ve haksız işgal kararı içeren seçeneği tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla