Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSıfatlar (Ön Adlar)

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar farklı yöntemlerle oluşturulabilir. Bunlardan en yaygın olanları; bir sıfat tamlamasına '-lı, -lık, -sız' eklerinden birinin getirilmesi ya da bir sıfat tamlamasında isimle sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki (−ı,−si-ı, -si) getirilmesidir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, oluşum yöntemi bakımından diğerlerinden farklı bir kurallı birleşik sıfat kullanılmıştır?

  1. A
    Geniş omuzlu sporcuların antrenmanı, diğer branşlara göre çok daha ağır geçiyor.
  2. B
    Yarım asırlık tecrübesiyle genç kuşaklara yol gösteren usta sanatçı, alkışlarla uğurlandı.
  3. Saçı ak bir ihtiyar, parktaki bankta oturmuş gelip geçenleri derin bir dalgınlıkla izliyordu.Cevap
  4. D
    Beş kuruşsuz kaldığı o zor günlerde bile onurundan ve çalışma azminden asla ödün vermedi.
  5. E
    Mavi gözlü devin masalsı hikayesi, çocukların hayal dünyasını süslemeye devam ediyor.

Cevap

Doğru cevap, sıfatın isim ve sıfatın yer değiştirip iyelik eki alması yöntemiyle oluşturulduğu seçenektir.
Doğru cevap olan seçenekteki 'saçı ak' sıfatı, 'ak saç' sıfat tamlamasındaki isim ile sıfatın yer değiştirip isme −ı-ı iyelik eki getirilmesiyle oluşturulmuştur. Diğer seçeneklerdeki 'geniş omuzlu', 'yarım asırlık', 'beş kuruşsuz' ve 'mavi gözlü' sıfatları ise bir sıfat tamlamasının sonuna sırasıyla −lı,−lık,−sız-lı, -lık, -sız ekleri getirilerek oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı sıfatları tespit et.
Geniş omuzlu, yarım asırlık, saçı ak, beş kuruşsuz, mavi gözlü.
Sıfatın yapısını inceleyebilmek için önce tamlamadaki niteleyici unsuru bulmak gerekir.
2
Sıfatların oluşum yöntemlerini analiz et.
Dört örnek 'tamlama + ek' yöntemiyle, bir örnek ise 'yer değiştirme + iyelik' yöntemiyle kurulmuştur.
Kurallı birleşik sıfatların farklı kategorilerini ayırt etmek, KPSS düzeyindeki dil bilgisi soruları için kritiktir.
3
Farklı olan yapıyı belirle.
Diğerlerinde tamlamaya ek gelirken, birinde kelime sırası değişmiştir.
Soruda istenen 'oluşum yönüyle farklılık' ancak bu derin analizle ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatların Oluşum Yöntemleri

İpuçları

1
Cümlelerdeki sıfatların hangi iki kelimeden oluştuğuna ve bu kelimelerin orijinal sırasına bakın.
2
Çoğu sıfat tamlaması −lı,−lık,−sız-lı, -lık, -sız ekleriyle birleşik sıfata dönüşürken, bir tanesinde kelimelerin yeri değişmiş ve iyelik eki kullanılmıştır.
3
'Ak saç' tamlaması nasıl 'saçı ak' şekline dönüşmüştür? Bu dönüşümü diğerlerindeki ek getirme yöntemiyle kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarının sonuna '-lı' eki getirilerek yapılan kurallı birleşik sıfatları (Örn: Süt kardeşi -> Süt kardeşli) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfatları 'X olan' şeklinde açmaya çalışın. Örneğin; 'geniş omuzu olan' vs 'saçı ak olan'. 'Saçı ak olan' yapısında iyelik ekinin (s−ıs-ı) isimde olması, kelime sırasının değiştiğinin bir göstergesidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Sıfatlar (Ön Adlar)

Bu konudan daha fazla soru