Soru

Zorluk: ZorParlamento Kararları

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan 'parlamento kararları' kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak anayasal sistemimizde, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak belirli kararlar için bu kurala istisnalar getirilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem hukuki niteliği bakımından bir parlamento kararıdır hem de bu karara karşı 'herhangi bir milletvekilinin' doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunma yetkisi vardır?

  1. A
    Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması
  2. B
    Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün değiştirilmesi
  3. Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıCevap
  4. D
    Savaş ilanına karar verilmesi
  5. E
    Para basılmasına karar verilmesi

Cevap

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin karar
Doğru seçenek, TBMM'nin aldığı bir parlamento kararı olan ve Anayasa'nın 85. maddesi gereği hem ilgili milletvekilinin hem de meclisin diğer tüm üyelerinin doğrudan Anayasa Mahkemesine taşıyabildiği 'yasama dokunulmazlığının kaldırılması' işlemini ifade etmektedir. Bu durum, parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının üç istisnasından (diğerleri İçtüzük ve milletvekilliğinin düşmesi) biridir ve başvuru hakkı meclisin her bir üyesine tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin hukuki niteliğini belirlemek
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir 'parlamento kararı'dır.
Meclisin kendi üyeleri hakkındaki kararları kanun değil, parlamento kararı niteliğindedir.
2
Yargısal denetim yolunu kontrol etmek
Anayasa'nın 85. maddesi bu işleme karşı yargı yolunu açık tutmuştur.
Anayasa, dokunulmazlığın kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi gibi durumlarda kişisel hakların korunması için özel bir denetim öngörür.
3
Başvuru ehliyetini analiz etmek
İlgili milletvekili veya 'başka herhangi bir milletvekili' 7 gün içinde başvurabilir.
Anayasa m. 85, bu konuda sadece doğrudan ilgiliye değil, meclisin tüm üyelerine iptal isteme hakkı tanıyarak geniş bir denetim imkanı sağlar.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları ve Başvuru Usulü

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin parlamento kararları üzerindeki denetim sürelerini (7 gün başvuru, 15 gün karar) tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla