Examkin

Parlamento Kararları

80 soru

Soru 1Soru →

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görev ve yetkileri dahilindeki konuları kural olarak "kanun" çıkararak veya "parlamento kararı" alarak yerine getirir. Parlamento kararları genellikle Meclisin iç işleyişiyle ilgili olup Cumhurbaşkanının onayına tabi değildir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin doğrudan bir "parlamento kararı" ile gerçekleştirdiği işlemlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi bir 'kanun' yoluyla gerçekleştirilir.
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, 1982 Anayasası'nın 90. maddesi uyarınca TBMM tarafından bir 'kanun' çıkarılarak yapılır. Bu işlem, diğer parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak zorundadır ve Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin niteliğini analiz etme
Meclisin yaptığı işlemler kanun ve parlamento kararı olarak ikiye ayrılır.
Hangi işlemin hangi formda yapılacağını belirlemek için Anayasal ayrımı bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin hukuki formunu belirleme
İçtüzük, dokunulmazlık, savaş ilanı ve seçimler parlamento kararıdır; ancak andlaşmalar kanunla onaylanır.
Milletlerarası andlaşmalar, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmadan önce TBMM tarafından bir 'uygun bulma kanunu' çıkarılmasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Diğer kanunla yapılan işlemleri (Genel/Özel Af, Para Basılması) inceleyerek farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına ve yargısal denetime tabi değildir. Ancak bu genel kuralın Anayasa'da belirtilmiş sınırlı sayıda istisnası bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen TBMM işlemlerinden hangisi bir 'parlamento kararı' niteliğinde olmasına rağmen Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan üç istisnadan biridir.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın 85. maddesine göre, dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Bu durum, parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının istisnalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini belirle
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve Bütçe kabulü 'kanun'; diğerleri ise 'parlamento kararı'dır.
Soruda öncelikle işlemin parlamento kararı olması şartı aranmaktadır.
2
Yargısal denetim istisnalarını kontrol et
İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları yargısal denetime tabidir.
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır, bu üç durum istisnadır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının diğer iki istisnası olan 'TBMM İçtüzüğü' ve 'Milletvekilliğinin Düşürülmesi' konularını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

Türk anayasa hukukunda TBMM’nin iradesini açıkladığı işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki temel kategoride toplanır. Parlamento kararları; kural olarak Cumhurbaşkanı’nın yayımlama/veto yetkisine tabi olmamaları ve Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalmaları bakımından kanunlardan ayrılır. Ancak bazı parlamento kararları, anayasal bir istisna olarak yargısal denetime tabi tutulmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin kanun çıkarma prosedürüne başvurmadan aldığı bir 'parlamento kararı' niteliğindedir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Cevap

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi işlemi bir parlamento kararıdır ve yargısal denetime tabi değildir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi (Anayasa m. 92), TBMM'nin tek taraflı iradesiyle aldığı bir parlamento kararıdır. Bu karar, Anayasa'nın yargısal denetime izin verdiği üç istisnai parlamento kararından (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşürülmesi) biri olmadığı için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini (Kanun mu, Parlamento Kararı mı) belirle.
Andlaşmaların uygun bulunması ve Af ilanı kanundur; İçtüzük, Düşürme ve Asker Gönderme parlamento kararıdır.
Anayasa'nın ilgili maddelerinde hangi işlemlerin kanunla yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
2
Parlamento kararı olan seçenekler arasından yargısal denetim statüsünü kontrol et.
İçtüzük değişikliği ve milletvekilliğinin düşürülmesi denetime tabidir; asker gönderme denetime tabi değildir.
Anayasa Mahkemesi; sadece İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi kararlarını denetleyebilir.
3
Hem 'parlamento kararı' olan hem de 'denetimi olmayan' seçeneği seç.
Asker gönderme kararı her iki kriteri de karşılamaktadır.
Savaş ilanı ve asker gönderme gibi siyasi nitelikli parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararları ve Yargısal Denetim İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma usulü ile kanunların yayımlanma usulü arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen yasama işlemlerinin hukuki nitelikleri (kanun veya parlamento kararı) ve bu işlemlerin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenip denetlenemeyeceğine ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına karar verilmesi: Parlamento kararı - Anayasa Mahkemesi denetimi kapalı

Cevap

Para basılmasına karar verilmesi işleminin parlamento kararı olarak nitelendirilmesi ve yargı yolunun kapalı olduğunun belirtilmesi yanlıştır; bu işlem bir kanun niteliğindedir ve yargı yolu açıktır.
Anayasa'nın 87. maddesinde TBMM'nin görevleri arasında sayılan 'para basılmasına karar vermek', hukuki niteliği itibarıyla bir kanun işlemidir. Kanunlar, Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca şekil ve esas bakımından Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir. Dolayısıyla bu işlemin parlamento kararı olduğunu ve yargı denetiminin kapalı olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin hukuki formunu belirle.
Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan yetkiler arasında para basılmasına karar vermek de yer alır ve bu yetki doktrin ve uygulamada 'kanun' formuyla icra edilir.
Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki en temel fark, işlemin 'kanun' adıyla yapılması ve Cumhurbaşkanının onayına/vetosuna tabi olmasıdır.
2
Yargısal denetim istisnalarını kontrol et.
Hukuk devletinin bir gereği olarak yasama işlemleri denetlenir ancak bazı siyasi veya teknik gerekçelerle anayasa koyucu istisnalar belirlemiştir.
3
Seçeneklerdeki eşleşmeleri karşılaştır.
Para basılması işleminin parlamento kararı olarak sınıflandırılması ve denetim dışı bırakılması anayasal sisteme aykırıdır.
Hatalı seçeneği bulmak için işlemin hem türünü hem de denetim statüsünü aynı anda doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yasama İşlemlerinin Maddi ve Şekli Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışında bırakılmıştır. Ancak hukuk devleti ilkesi uyarınca, yasama organının bu türdeki bazı işlemleri için Anayasa Mahkemesine başvurulabilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen istisnai parlamento kararları arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın seçilmesi kararı

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın seçilmesi kararı, bir parlamento kararı olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşürülmesi) arasında yer almaz.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın seçilmesi işlemi bir parlamento kararıdır. Ancak Anayasa, sadece TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık, bağdaşmayan görev gibi nedenlerle) kararlarının Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebileceğini hükme bağlamıştır. Meclis Başkanı seçimi, savaş ilanı, seçimlerin yenilenmesi gibi kararlar yargı denetimi dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin hukuki niteliğini belirleme
İşlemlerin 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrıldığını tespit etme.
Parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olduğunu anlamak için bu ayrım gereklidir.
2
Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan parlamento kararlarını listeleme
19821982 Anayasası'na göre denetlenebilen üç işlem: TBMM İçtüzüğü, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Hukuk devleti ilkesi gereği getirilen istisnaları belirleyerek elemeyi sağlamak.
3
Seçeneklerdeki işlemleri istisnalar ile karşılaştırma
Meclis Başkanı seçiminin bu üçlü grupta yer almadığının görülmesi.
Doğru sonuca ulaşmak için spesifik işlemi teşhis etmek.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Parlamento kararlarından sadece 33 tanesi yargı denetimine tabidir.
2
Denetlenebilen kararlar genellikle milletvekilliği statüsü veya Meclisin iç çalışma düzeni (İçtüzük) ile ilgilidir.
3
Meclis Başkanı seçimi, savaş ilanı veya OHAL onayı gibi kararlar 'denetlenemez' parlamento kararları grubundadır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine kaç gün içinde başvurulması gerektiğini ve mahkemenin karar süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 6Soru →

1982 Anayasası’na göre, TBMM tarafından gerçekleştirilen aşağıdaki işlemlerden hangisi bir 'parlamento kararı' niteliğindedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi

Cevap

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi
TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi, Meclis'in kendi çalışma düzenini belirlediği bir iç işlemdir. Bu tür işlemler parlamento kararı niteliğindedir. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama yetkisine) sunulmaz ve kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Ancak TBMM İçtüzüğü, milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları bu genel kuralın istisnalarıdır ve yargı denetimine tabidirler.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme
Meclis işlemlerinin 'Kanun' veya 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrıldığını saptama.
Soruda istenen 'parlamento kararı' türündeki işlemi bulabilmek için genel kuralı hatırlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin anayasal dayanaklarını kontrol etme
Antlaşmaların uygun bulunması, af ilanı, para basımı ve bütçenin anayasada açıkça kanun olarak belirtildiğini görme.
Anayasa'nın 87. maddesi TBMM'nin görevlerini sayarken hangilerinin kanunla yapılacağını belirtir.
3
İçtüzük değişikliğinin niteliğini belirleme
İçtüzük değişikliğinin bir yasama işlemi (parlamento kararı) olduğunu ve Cumhurbaşkanı onayına gitmediğini teyit etme.
Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç işleyişine yönelik, kanun hiyerarşisinde olmayan işlemlerdir.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç işleyişi veya seçimleri ile ilgilidir ve Cumhurbaşkanı'na onaya gönderilmez.
2
Seçeneklerdeki işlemlerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen 3 istisnai parlamento kararından biridir?

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarından hangilerinin yargı denetimine tabi olduğunu (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşmesi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 7Soru →

Anayasal sistemimizde yasama organının yaptığı işlemler; içerik, kabul usulü ve denetim mekanizmaları açısından farklı hukuki rejimlere tabi olan 'kanun' ve 'parlamento kararı' başlıkları altında toplanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin parlamento kararı niteliğindeki işlemlerinden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması bir parlamento kararı değil, kanun niteliğindedir.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi bir parlamento kararı değil, kanun niteliğindedir. Bu kanun, diğer kanunlar gibi Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulur ve yayımlanması için Resmi Gazete'ye gönderilir. Oysa parlamento kararları genel olarak Meclis'in kendi iç işleyişine yöneliktir ve kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (veto yetkisine) tabi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin tasnifini hatırla.
TBMM'nin işlemleri kanunlar ve parlamento kararları olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen 'parlamento kararı olmayanı' bulmak için bu ayrımı bilmek gerekir.
2
Milletlerarası antlaşmaların onay sürecini incele.
Anayasa Madde 90 uyarınca TBMM, antlaşmanın onaylanmasını bir 'kanunla' uygun bulur.
Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değilken, uygun bulma kanunları diğer kanunlar gibi Cumhurbaşkanı'na gönderilir.
3
Diğer seçeneklerin hukuki niteliğini doğrula.
İçtüzük değişikliği, seçimler ve tatil kararları parlamento kararı kategorisindedir.
Bu işlemler kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına/vetosuna sunulmayan Meclis içi irade beyanlarıdır.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
Parlamento kararları genellikle Cumhurbaşkanı'nın onayına (veto yetkisine) tabi değildir.
2
Milletlerarası antlaşmalar için Meclis'in çıkardığı belgenin adı 'Uygun Bulma ...' şeklinde biter.
3
Antlaşmaların onaylanması süreci Anayasa'nın 90. maddesinde 'kanun' kelimesiyle ifade edilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarından hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 8Soru →

1982 Anayasası ve yerleşik anayasa hukuku doktrini dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen "parlamento kararları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi değildir ve kural olarak Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışındadır; ancak İçtüzük değişiklikleri ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarını oluşturur.

Cevap

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına ve yargı denetimine tabi değildir, ancak İçtüzük, dokunulmazlık ve vekilliğin düşmesi konuları istisnadır.
Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak ne Cumhurbaşkanı onayına ne de yargı denetimine tabi olduğunu, ancak İçtüzük değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarının Anayasa Mahkemesi denetimine açık olan üç istisna olduğunu belirtmektedir. Bu, 1982 Anayasası'nın yasama işlemlerine dair kurduğu temel dengedir.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararının tanımını ve hukuki niteliğini analiz etme
TBMM'nin kanun dışındaki tüm işlemleri (seçimler, içtüzük, denetim vb.) parlamento kararıdır.
İşlemin tabi olduğu rejimi belirlemek için türünü ayırt etmek gerekir.
2
Cumhurbaşkanının onay yetkisini inceleme
Parlamento kararları Cumhurbaşkanına gönderilmez, doğrudan yürürlüğe girer.
Yasama organının özerkliği ilkesi gereği bu kararlar CB onayına tabi değildir.
3
Yargısal denetim mekanizmasını değerlendirme
Kural: Yargı yolu kapalıdır. İstisnalar: İçtüzük değişikliği, Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşmesi.
Anayasa'nın 85. maddesi ve ilgili diğer maddeler bu istisnaları açıkça belirtmiştir.
4
İstisnai kararların denetim merciini belirleme
Söz konusu üç istisna da sadece Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.
Yasama işlemlerinin anayasaya uygunluk denetimi münhasıran Anayasa Mahkemesine aittir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve Usulü

İpuçları

1
Parlamento kararlarının kanunlardan en büyük farkı, kural olarak yargı denetimine tabi olmamalarıdır.
2
AYM'nin denetlediği sadece 3 özel parlamento kararı vardır: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi.
3
Milletvekilliğiyle ilgili itirazlarda '7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar' kuralını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecindeki toplantı ve karar yeter sayılarını inceleyerek bu süreci pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 9Soru →

Parlamento kararları; TBMM’nin sadece kendi iç işleyişini veya yürütme ve yargı organlarıyla olan belirli ilişkilerini düzenleyen, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmayan ve yine kural olarak yargısal denetimi mümkün olmayan işlemlerdir. Ancak Anayasa koyucu, hukuk devleti ilkesi gereği belirli parlamento kararlarını bu genellemenin dışında tutarak yargı yolunu açmıştır. Öte yandan, TBMM'nin bazı işlemleri dış görünüşü itibarıyla karara benzese de hukuki niteliği bakımından 'kanun'dur ve farklı usullere tabidir.

Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki TBMM işlemlerinden hangisi hem bir 'parlamento kararı' niteliği taşımakta hem de hakkında Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılamayacak işlemler arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın seçilmesine ilişkin yapılan oylama sonucu

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın seçilmesine ilişkin karar; hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır ve üzerinde yargı denetimi bulunmamaktadır.
Doğru seçenek olan Meclis Başkanı seçimi, TBMM'nin iç işleyişine yönelik bir 'Parlamento Kararı'dır. Anayasa'nın 148. ve 85. maddelerinde sayılan ve yargı yolu açık olan üç istisnadan biri değildir. Dolayısıyla bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini (Kanun mu, Parlamento Kararı mı) ayırt etme.
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve af ilanı 'Kanun'dur. İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve Meclis Başkanı seçimi ise 'Parlamento Kararı'dır.
Soruda hem parlamento kararı olma hem de denetlenememe şartı birlikte aranmaktadır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim durumunu analiz etme.
İçtüzük ve dokunulmazlığın kaldırılması yargı denetimine tabi olan istisnai kararlardır. Meclis Başkanı seçimi ise yargı denetimi dışındadır.
Anayasa sadece üç parlamento kararı için yargı yolunu açık tutmuştur (İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşmesi).
3
Sonuçları sentezleyerek doğru seçeneği belirleme.
Meclis Başkanı seçimi her iki şartı da (karar olma ve denetlenememe) karşılar.
Yargı bağışıklığı olan ve kanun niteliği taşımayan işlem Meclis Başkanı seçimidir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı işlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır. İlk adımda seçeneğin bir 'karar' olup olmadığını kontrol edin.
2
Parlamento kararları kural olarak denetlenemez. Ancak Anayasa 3 spesifik karar için (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) yargı yolunu açık bırakmıştır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi dışında kalan diğer işlemleri (OHAL CBK'ları, Milletlerarası Antlaşmalar vb.) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından alınan parlamento kararları genel kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak hukuk devleti ilkesini korumak amacıyla bazı parlamento kararları için Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açık tutulmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi olan bir parlamento kararıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, hem bir parlamento kararı olan hem de istisnai olarak Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan bir işlemdir.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, niteliği gereği bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın 8585. maddesine göre bu karara karşı yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir. Bu durum parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının üç istisnasından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının genel tanımını ve yargısal denetim durumunu değerlendirin.
Parlamento kararları kural olarak denetlenemez.
Yasama organının iç işlemleri üzerindeki yargısal baskıyı sınırlandırmak genel bir kuraldır.
2
Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan üç istisnayı (Anayasa m. 8585 ve İçtüzük) hatırlayın.
İstisnalar: TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesidir.
Anayasa, bu üç işlemin hukuk devleti açısından kritik olması nedeniyle denetim yolu açmıştır.
3
Seçenekler arasında bu istisnalardan birini ve işlemin hukuki niteliğini kontrol edin.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması listelenen istisnalar arasındadır.
Bu işlem hem bir parlamento kararıdır hem de iptal davasına konu edilebilir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları
Tahmini Süre:50s
Soru 11Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan kararlar (parlamento kararları) kural olarak yargı denetimi dışında tutulmuştur. Ancak hukuk devleti ilkesini korumak amacıyla Anayasa, bazı parlamento kararları için bu kurala istisna getirerek yargı yolunu açık bırakmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından alınan bir parlamento kararı olmasına rağmen, bu karara karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanması kapsamında yabancı ülkelere asker gönderilmesine izin verilmesi

Cevap

Yabancı ülkelere asker gönderilmesine izin verilmesine ilişkin parlamento kararı, yargısal denetim istisnaları arasında yer almadığı için bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.
Türk anayasa sisteminde parlamento kararlarının yargısal denetimi kural olarak mümkün değildir. Ancak Anayasa üç durumu bu kuraldan ayrı tutmuştur: TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin (istifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık nedeniyle) düşürülmesi. Yabancı ülkeye asker gönderilmesi (tezkere) kararı bir parlamento kararıdır fakat bu üç istisna arasında sayılmadığından yargı yolu tamamen kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının genel tanımını ve hukuki rejimini belirle.
Parlamento kararları, Meclis'in kendi iç işleyişine dair işlemleridir ve kural olarak yargı denetimine tabi değildir.
Genel kuralın belirlenmesi, istisnaların ayırt edilmesi için gereklidir.
2
Anayasa'da düzenlenen yargı yolu açık olan üç istisnayı hatırla.
1. TBMM İçtüzüğü, 2. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, 3. Milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık halleri).
Denetlenebilir olanları elediğimizde denetlenemeyen karara ulaşılır.
3
Seçeneklerdeki işlemlerin bu üç istisnadan biri olup olmadığını kontrol et.
Asker gönderme kararı (tezkere), bir parlamento kararı olmasına rağmen bu üç istisna arasında yer almaz.
Mevzuat bilgisi ile seçeneklerin eşleştirilmesi doğru cevaba götürür.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararları ve Yargısal Denetim

İpuçları

1
Parlamento kararlarından sadece üç tanesinin yargısal denetimi (AYM tarafından) yapılabilir.
2
Yargı yolu açık olan kararlar; Meclis'in kendi çalışma düzeni (İçtüzük) ve milletvekilliği sıfatıyla (dokunulmazlık ve üyelik) doğrudan ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşürülmesi hallerinden hangilerinin meclis kararı (oylama) ile hangilerinin kendiliğinden (tespit) gerçekleştiğini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından gerçekleştirilen yasama işlemleri, tabi oldukları usul ve denetim mekanizmaları bakımından "kanunlar" ve "parlamento kararları" olarak ikiye ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMMTBMM'nin parlamento kararı ile gerçekleştirdiği işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi
Meclis Başkanının seçilmesi işlemi, TBMMTBMM'nin kendi iç yapısını ve işleyişini düzenleyen, Cumhurbaşkanının onayına sunulmayan ve Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe giren tipik bir parlamento kararı örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini sınıflandır.
Meclis işlemleri kural olarak ya kanun ya da parlamento kararıdır.
Yasama organının yaptığı işlemlerin tabi olduğu hukuki rejimi belirlemek için bu ayrım gereklidir.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin hangi hukuki formla yapıldığını kontrol et.
Andlaşmaların uygun bulunması, para basılması, af ilanı ve bütçe kabulü kanunla yapılır; Meclis Başkanının seçilmesi ise parlamento kararıdır.
Anayasa ve İçtüzük hükümlerine göre bazı işlemlerin mutlaka kanunla yapılması gerekirken, Meclisin iç işleyişine dair kararlar parlamento kararıdır.

Anahtar Kavram

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki temel farklar ve uygulama örnekleri.
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) görev ve yetkilerini kullanırken 'kanun' çıkarır veya 'parlamento kararı' alır. Kanunlar kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlamasına) ve veto yetkisine tabi iken; parlamento kararları meclisin kendi iç işlemi niteliğindedir ve istisnalar dışında yargı denetimine tabi değildir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bir 'parlamento kararı' ile yerine getirdiği görevlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi bir parlamento kararı değil, kanun niteliğindedir.
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca TBMM tarafından çıkarılan bir 'kanun' ile gerçekleştirilir. Kanunlar Cumhurbaşkanı'nın onayına tabidir ve veto edilebilirler. Diğer seçeneklerdeki işlemler ise TBMM'nin doğrudan aldığı ve Cumhurbaşkanı'nın onay mekanizmasına dahil olmayan parlamento kararlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini belirlemek
Anayasa'nın 87, 88 ve 89. maddeleri kanun yapımını; 92, 94, 110 gibi maddeler ise belirli parlamento kararlarını düzenler.
Hangi işlemin kanun, hangisinin karar olduğunu ayırt etmek için anayasal dayanak gerekir.
2
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını uygulamak
Milletlerarası andlaşmalar (m. 90), para basılması, genel ve özel af ilanı gibi işlemler 'kanun' ile yapılır.
Bu işlemler Cumhurbaşkanı'na gönderilir ve veto edilebilir veya yayımlanır.
3
Seçenekleri analiz etmek
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması bir kanun iken; savaş ilanı, içtüzük ve dokunulmazlık gibi işlemler meclisin kendi iradesiyle kesinleşen kararlardır.
Soruda istenen 'parlamento kararı olmayan' seçeneği tespit edilir.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin parlamento kararlarından hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik düşmesi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak iki temel gruba ayrılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin bir parlamento kararı niteliğindeki işlemlerinden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş ilanına karar verilmesi

Cevap

Savaş ilanına karar verilmesi
Savaş ilanına karar verilmesi, 1982 Anayasası'nın 92. maddesi uyarınca TBMM'nin bir parlamento kararı ile gerçekleştirdiği işlemlerden biridir. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama/veto) tabi değildir ve meclis iradesinin açıklanmasıyla hukuki sonuç doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerini hukuki niteliklerine göre sınıflandırın.
Meclis işlemleri 'Kanun' (genel, soyut, sürekli ve Cumhurbaşkanı onayına tabi) ve 'Parlamento Kararı' (genelde meclisin iç işleyişiyle ilgili ve Cumhurbaşkanı onayına tabi olmayan) olarak ikiye ayrılır.
Hangi işlemin hangi yöntemle yapıldığını bilmek KPSS vatandaşlık sorularının temelini oluşturur.
2
Verilen seçenekleri Anayasa'daki düzenlemelere göre kontrol edin.
Savaş ilanı, içtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis Başkanı seçimi gibi işlemler parlamento kararıdır; diğerleri ise kanunla yapılır.
Seçenekler arasında parlamento kararı olan tek işlemi belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararları ve Kanun Ayrımı

İpuçları

1
TBMM'nin sadece meclis içinde kalan veya dışa karşı kanun formunda olmayan kararlarını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının hangilerinin yargısal denetime (Anayasa Mahkemesi) tabi olduğunu incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

19821982 Anayasası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) işlem ve faaliyetleri hukuki nitelikleri bakımından "kanunlar" ve "parlamento kararları" olarak iki grupta değerlendirilir. Parlamento kararları, kural olarak TBMM’nin iç işleyişine yönelik olan, Cumhurbaşkanının onayına (yayımlamasına) tabi olmayan ve yine kural olarak yargı yolu kapalı olan işlemlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem bir "parlamento kararı" niteliğindedir hem de Anayasa Mahkemesi tarafından yargısal denetimi yapılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesine ilişkin karar

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi kararı, bir parlamento kararıdır ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olmayan işlemlerden biridir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi işlemi, Meclis'in kendi iç işleyişine yönelik bir 'parlamento kararı' niteliğindedir. 19821982 Anayasası'na göre parlamento kararları genel olarak yargı denetimi dışındadır. Sadece TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları için Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yolu açıktır. Meclis Başkanı seçimi bu istisnalar arasında yer almadığı için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının yargısal denetim rejimini belirle.
19821982 Anayasası'na göre parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir; ancak bunun üç istisnası vardır.
Genel kural ve istisnaların bilinmesi, elenecek seçeneklerin tespitini sağlar.
2
Yargısal denetime tabi olan (istisnai) parlamento kararlarını listele.
1) TBMM İçtüzüğü, 2) Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması, 3) Milletvekilliğinin Düşürülmesi (İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde).
Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilen kararlar bu üçü ile sınırlıdır.
3
Seçenekleri 'kanun' ve 'parlamento kararı' ayrımına göre incele.
Genel ve özel af ilanı bir 'kanun'dur. Diğer seçenekler parlamento kararıdır.
Soruda hem parlamento kararı olma hem de denetlenememe şartı aranmaktadır.
4
Hem parlamento kararı olup hem de denetim dışı kalan seçeneği işaretle.
Meclis Başkanı seçimi kararı bu şartları sağlar.
Başkan seçimi parlamento kararıdır ve denetlenebilen üç istisna arasında yer almaz.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme nedeniyle düşmesi işleminin neden bir parlamento kararı olmadığını ve yargısal denetim farkını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmayan ve yine kural olarak yargısal denetim dışında kalan işlemlerdir. Ancak Anayasa, bazı spesifik parlamento kararlarını bu genel kuraldan istisna tutarak Anayasa Mahkemesi'nin denetimine açmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından alınan bir "parlamento kararı" niteliğinde olmasına rağmen, Anayasa'da belirtilen istisnalar kapsamında yer almadığı için yargısal denetimi yapılamayan işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine dair karar

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine dair karar
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) kararı, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın hiçbir hükmünde bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabileceği öngörülmemiştir. Dolayısıyla, genel kural geçerlidir ve bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin tasnifini yapın.
TBMM'nin işlemleri kanunlar ve parlamento kararları olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen işlemin parlamento kararı niteliğinde olması gerekmektedir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim kuralını hatırlayın.
Kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.
Anayasa'nın genel sistematiği yasama kısıntısı ilkesini benimsemiştir.
3
Anayasal istisnaları (denetime açık olanları) belirleyin.
Yargı denetimine tabi olan 3 istisna: Meclis İçtüzüğü, Dokunulmazlığın kaldırılması, Milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık).
Bu üç durum dışında kalan hiçbir parlamento kararı yargı denetimine tabi değildir.
4
Seçeneklerdeki işlemleri istisnalar ile karşılaştırın.
Seçimlerin yenilenmesi kararı bir parlamento kararıdır ancak istisnalar listesinde yer almaz.
Yargı yolu kapalı olan bir parlamento kararı tespit edilmiş olur.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Parlamento kararlarından hangilerinin yargıya gidebildiğini 'İD-Ü' (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik) şifresiyle hatırlayabilirsiniz.
2
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden sadece meclis kararıyla (oyla) olanlar yargıya gidebilir. İstifa ve devamsızlık bunlardandır.
3
Seçimlerin yenilenmesi kararı siyasi bir tasarruf olup yargısal bir denetime konu edilemez.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme kararı ile TBMM'nin kararı arasındaki hukuki farkları inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

Yasama organı, anayasal yetki alanına giren konularda ya kanun çıkararak ya da parlamento kararı alarak iradesini ortaya koymaktadır. Parlamento kararları, kural olarak yargısal denetim dışında tutulsa da hukuk devleti ilkesi gereği bu kuralın istisnaları ve kanun ile parlamento kararı arasındaki sınırın belirlenmesi Türk anayasa hukukunda kritik bir öneme sahiptir.

Buna göre, TBMM tarafından gerçekleştirilen işlemler ve tabi oldukları hukuki rejim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü’nde yapılan değişikliklere ilişkin parlamento kararları, hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir ve bu kararlara karşı 60 gün içinde iptal davası açılabilir.

Cevap

TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, hem şekil hem de esas yönünden Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir ve 60 günlük dava açma süresi öngörülmüştür.
TBMM İçtüzüğü, parlamento kararları arasında Anayasa Mahkemesi tarafından yargısal denetime tabi tutulan üç ana istisnadan biridir. Bu denetim, hem şekil hem de esas bakımından gerçekleştirilir ve Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde iptal davası açılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini sınıflandırın.
İşlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Her iki türün tabi olduğu yürürlük ve denetim usulleri farklıdır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını belirleyin.
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşmesi (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) dışında denetim yoktur.
Anayasa, yasama organının iç işlemlerini kural olarak yargı denetimi dışında tutmuştur.
3
Dava açma sürelerini ve usullerini kontrol edin.
İçtüzük için 60 gün (iptal davası), dokunulmazlık ve vekillik için 7 gün (itiraz) süresi vardır.
İçtüzük denetimi soyut norm denetimi usulüne tabidir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve Kanunla Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen yasama işlemleri; nitelikleri ve tabi oldukları hukuki rejim bakımından "kanunlar" ve "parlamento kararları" şeklinde bir ayrıma tabi tutulur. Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışında kalsa da, Anayasa koyucu bu kararların taşıdığı önem nedeniyle üç tanesini bu kuralın dışında bırakarak Anayasa Mahkemesi denetimine açmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi olan bir parlamento kararıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, Anayasa'da açıkça belirtilen ve yargı denetimine tabi olan üç istisnai parlamento kararından biridir.
1982 Anayasası'na göre TBMM'nin tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındayken, sadece üç tanesi istisnadır: TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi. Seçeneklerde yer alan yasama dokunulmazlığının kaldırılması bu kapsamda yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerini niteliklerine göre ayırt et.
Meclis işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen işlemin bir 'parlamento kararı' olması ve 'yargı denetimine tabi' olması şartlarını birlikte sağlaması gerekir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim rejimini belirle.
Genel kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.
Yasama organının iç işleyişine veya siyasi iradesine dayanan kararların yargı denetimine sokulmaması asıldır.
3
Yargı denetimine tabi olan istisnai parlamento kararlarını listele.
1. Meclis İçtüzüğü, 2. Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması, 3. Milletvekilliğinin Düşürülmesi (İstifa, vekillikle bağdaşmayan iş yapma).
Anayasa'da sınırlı olarak sayılan (numerus clausus) bu üç durum dışındaki tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarının %99'una karşı mahkemeye gidilemez.
2
Yargı yolu açık olan 3 istisnayı hatırlayın: İçtüzük, dokunulmazlık ve vekilliğin düşmesi.
3
Af ve bütçe gibi işlemlerin aslında 'kanun' olduğunu, 'parlamento kararı' olmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı kaç gün içinde ve hangi mahkemeye başvurulabileceğini (7 gün içinde AYM) inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 19Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından tesis edilen 'parlamento kararları' ve bu kararların tabi olduğu hukuki rejim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis İçtüzüğü hükümleri, parlamento kararı niteliğinde olmalarına rağmen, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından yargısal denetime tabidir.

Cevap

Meclis İçtüzüğü'nün parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlendiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, Meclis İçtüzüğü'nün bir parlamento kararı olduğu ve bu işlemin Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas yönünden denetlenebildiğidir. Bu durum, parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olması kuralının Anayasa'da açıkça belirtilen sınırlı istisnalarından birini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerini niteliklerine göre (kanun/karar) sınıflandır.
Bütçe, para basımı ve af gibi işlemler kanun niteliğindedir. İçtüzük, dokunulmazlık ve düşme işlemleri parlamento kararıdır.
Soruda 'parlamento kararı' olan ve doğru olan ifade aranmaktadır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim rejimini hatırla.
Kural olarak yargı yolu kapalıdır. İstisnalar: İçtüzük (AYM), Dokunulmazlığın kaldırılması (AYM), Milletvekilliğinin düşmesi (AYM - İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmayan Görev durumlarında).
Yargı yolu açık olan işlemleri belirleyerek seçenekleri elemek gerekir.
3
Milletvekilliğinin düşmesi süreçlerini ayrıştır.
Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma 'bildirim' ile gerçekleşir, AYM'ye (Art. 85) tabi değildir. İstifa ve devamsızlık 'karar' ile gerçekleşir ve AYM'ye tabidir.
Çok güçlü bir çeldirici olan kesin hüküm giyme maddesinin hukuki niteliğini belirlemek için gereklidir.
4
Doğru ifadeyi belirle.
Meclis İçtüzüğü bir parlamento kararıdır ve Art. 148 gereği hem şekil hem de esas denetimine tabidir.
Tüm kriterleri sağlayan tek ifade budur.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Tasnifi ve Yargısal Denetimi
Soru 20Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi olmayan ve yargı denetimi dışında kalan işlemlerdir. Ancak 1982 Anayasası, hukuk devleti ilkesini korumak amacıyla üç spesifik parlamento kararı için istisnai olarak Anayasa Mahkemesi yolunu açık tutmuştur.

Buna göre, aşağıdaki parlamento kararlarından hangisi üzerinde Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetim yetkisi bulunmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler

Cevap

TBMM İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler
Parlamento kararları, TBMM’nin kanun dışındaki işlemleridir. 1982 Anayasası’na göre kural olarak bu kararlara karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak hukuk devleti ilkesi gereği; TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları için Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilmektedir. TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi bu üç istisnadan biri olduğu için doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının genel yargısal statüsünü belirle.
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir.
Yasama organının kendi iç işleyişine ve siyasi takdirine bırakılan işlemlerin istikrarını korumak.
2
Anayasa'daki istisnai durumları (yargı yolu açık olanları) hatırla.
İçtüzük değişiklikleri, Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık).
Bu kararların milletvekillerinin temel haklarını veya yasama işleyişinin anayasal sınırlarını doğrudan etkilemesi.
3
Verilen seçenekleri bu üç istisna ile karşılaştır.
Sadece TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi kararı listelenen istisnalar arasında yer almaktadır.
Diğer tüm seçenekler (savaş ilanı, OHAL onayı vb.) yargı yolu kapalı olan 'diğer' parlamento kararlarıdır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarından sadece 3 tanesi Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.
2
Bu 3 karar; Meclisin çalışma kuralları, vekilin korunması ve vekilliğin sonlandırılması ile ilgilidir.
3
Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği parlamento kararları: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi'dir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı AYM'ye kaç gün içinde başvurulması gerektiğini ve mahkemenin kaç günde karar vermesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Sayfa 1 / 4Sonraki
Parlamento Kararları Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin