Türk idare hukuku doktrini ve 1982 Anayasası'nın belirlediği idari teşkilat esasları çerçevesinde; hiyerarşi ve idari vesayet yetkilerinin "denetim kapsamı", "işlem üzerindeki tasarruf yetkisi" ve "hukuki dayanak" açısından karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Hiyerarşik amir, astın işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik yönünden denetleyerek bu işlemleri değiştirme (tashih) veya yerine geçerek yeni işlem tesis etme (ikame) yetkisine sahipken; idari vesayet makamı, kanunda istisnai olarak belirtilmedikçe sadece hukukilik denetimi yapabilir ve kural olarak işlemi değiştirerek onama yetkisine sahip değildir.Cevap
- Bİdari vesayet denetimi, hiyerarşi denetimi gibi idari teşkilatın doğal bir sonucu olup; kanunda açık bir hüküm bulunmasa dahi merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerinde her türlü yerindelik denetimi yapmasına olanak sağlar.
- CHiyerarşik amir, astın işlemlerini sadece hukukilik yönünden denetleyebilir ancak bu işlemler üzerinde iptal dışında bir tasarrufta bulunamaz; buna karşın idari vesayet makamı, kamu yararı gerektirdiği her durumda yerinden yönetim kuruluşunun kararlarını hem değiştirebilir hem de onun yerine geçerek işlem yapabilir.
- DHiyerarşi ve idari vesayet arasındaki temel benzerlik, her iki yetki türünün de denetlenen birim üzerinde doğrudan 'emir ve talimat verme' ile 'disiplin cezası uygulama' yetkilerini aynı kapsam ve usulde içermesidir.
- Eİdari vesayet denetimi sadece Devlet tüzel kişiliği içerisindeki birimler arasında (başkent ve taşra) gerçekleşirken; hiyerarşi denetimi Belediye veya İl Özel İdaresi gibi yerinden yönetim kuruluşlarının kendi iç işleyişinde asla kullanılmaz.
Cevap
Hiyerarşik amirin astın işlemlerini hem hukukilik hem yerindelik yönünden denetleyebildiği ve bu işlemleri değiştirme/yerine geçme yetkisine sahip olduğu, buna karşın idari vesayet makamının sadece hukukilik denetimi yapabildiği ve kural olarak değiştirerek onama yetkisinin bulunmadığını belirten ifade doğrudur.
İdare hukukunda hiyerarşi yetkisi sınırsız ve genel bir yetki olup, üstün ast üzerindeki iradesinin tam üstünlüğüne dayanır; bu nedenle hem mevzuata uygunluk (hukukilik) hem de kamu yararı ve hizmetin gereği (yerindelik) denetimi yapılabilir. Ayrıca amir, hatalı bulduğu işlemi değiştirebilir (tashih) veya o konuda kendisi işlem yapabilir (ikame). İdari vesayette ise denetlenen kuruluş (belediye, üniversite, baro vb.) ayrı bir kamu tüzel kişiliğidir. Bu özerkliğe saygı gereği denetim yetkisi kanunla sınırlıdır ve vesayet makamı denetlenen kurumun yerine geçerek karar alamaz, sadece hukukilik denetimi yaparak işlemin uygulanmasını durdurabilir veya iptal edebilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi ve İdari Vesayet Ayrımı
Daha Fazla Pratik
İdari vesayetin istisnası olarak Vali'nin belediye kararlarını belli şartlarda onaylama sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s