Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Türk hukuk sisteminde uyuşmazlıkların çözümünde izlenen yöntemler, boşluk türleri ve hâkimin bu boşlukları doldurma yetkisine ilişkin aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kural içi boşlukta kanun koyucu, çözümün somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi amacıyla bilerek bir alanı boş bırakmış olup hâkim burada 'hukuk yaratma' yoluna gitmeksizin takdir yetkisini kullanır.
  2. B
    Örtülü boşluk (istisnai boşluk), kanunda somut olaya uygulanacak bir hüküm bulunmakla birlikte, bu hükmün olaya aynen uygulanmasının adaletsiz sonuçlar doğuracağı ve hükmün amacının olayı kapsamaması gerektiği durumlarda söz konusu olur.
  3. C
    Hukuk boşluğu, bir mesele hakkında ne yazılı ne de yazılı olmayan kaynaklarda hiçbir kuralın bulunmaması halidir ve bu durumda hâkimin hukuk yaratması bir hak değil, yargıdan kaçınma yasağı gereği bir görevdir.
  4. Kanunda somut olaya uygulanacak hiçbir hükmün bulunmadığı 'açık boşluk' (gerçek boşluk) halinde hâkim, başka bir kaynağa başvurma zorunluluğu olmaksızın doğrudan 'kanun koyucu gibi' hareket ederek hukuk yaratır.Cevap
  5. E
    Gerçek olmayan boşluk (örtülü boşluk) durumunda hâkim, kanun hükmünün lafzına sıkı sıkıya bağlı kalmayıp hakkın kötüye kullanılması yasağı (TMK m. 2) çerçevesinde bir çözüm üreterek kanunun kapsamını daraltabilir.

Cevap

Kanunda hüküm bulunmaması durumunda (açık boşluk/kanun boşluğu) hâkimin doğrudan hukuk yaratması gerektiğini savunan seçenek yanlıştır; çünkü hâkim hukuk yaratmadan önce mutlaka örf ve âdet hukukuna bakmalıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre hukuk kaynaklarının uygulanmasında katı bir hiyerarşi vardır. 'Açık boşluk' (veya gerçek boşluk), yazılı hukukta uyuşmazlığa dair hiçbir kuralın bulunmamasıdır. Ancak bu durum hâkime doğrudan hukuk yaratma yetkisi vermez. Hâkim, kanun boşluğu durumunda önce unvan yazılı kaynak olan 'örf ve âdet hukukuna' bakmak zorundadır. Hâkim ancak hem yazılı hem de yazılı olmayan kaynaklarda çözüm bulamazsa (hukuk boşluğu) kanun koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı kaynakların kontrolü
Somut olaya uygulanacak yazılı bir kural bulunmadığı tespit edilir (Kanun Boşluğu / Açık Boşluk).
Hukukun uygulanmasında ilk aşama yazılı kaynaklardır.
2
Yazılı olmayan kaynakların kontrolü
Hâkim, uyuşmazlığın çözümü için örf ve âdet hukukuna başvurur.
TMK m. 1 gereği kanunda hüküm yoksa ikinci sırada unvan yazılı kaynaklar gelir.
3
Hukuk boşluğunun tespiti
Eğer örf ve âdet hukukunda da bir kural yoksa 'Hukuk Boşluğu' ortaya çıkar.
Hukuk boşluğu, hem yazılı hem de yazılı olmayan kaynakların sessiz kalmasıdır.
4
Hukuk yaratma
Hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.
Hâkimin hukuk yaratma yetkisi sadece hukuk boşluğu durumunda ve hiyerarşinin son basamağında tetiklenir.

Anahtar Kavram

Hukuk Kaynaklarının Uygulama Sıralaması ve Boşluk Türleri

Daha Fazla Pratik

Hâkimin hukuk yaratırken nelere uyması gerektiği ve bu yetkinin bağlayıcılığı (sadece o dava için geçerli olması) konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Bu konudan daha fazla soru