Türkiye, matematik konumu gereği Kuzey paralelleri arasında yer almaktadır. Bu durum, Türkiye'nin güneyinden kuzeyine doğru gidildikçe bazı coğrafi özelliklerin düzenli olarak değişmesine yol açar.
Buna göre, Hatay'dan Sinop'a doğru hareket eden bir gözlemcinin tespit ettiği aşağıdaki değişimlerden hangisi yalnızca matematiksel (mutlak) konumun bir sonucudur?
- ADağların ortalama yükseltisinin yer yer artış göstermesi
- Öğle vaktinde cisimlerin gölge boyunun uzamasıCevap
- CKış mevsiminde donlu gün sayısının iç kesimlerde artması
- DBitki örtüsünün denizden uzaklaştıkça bozkıra dönüşmesi
- EAkarsuların akış hızlarının ve enerji potansiyellerinin değişmesi
Cevap
Cisimlerin öğle vaktindeki gölge boylarının uzaması, Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'deki enlem dereceleriyle doğrudan ilişkili olan matematiksel konumun bir sonucudur.
Türkiye'nin bulunduğu Kuzey Yarım Küre'de, Ekvator'dan kutuplara (Güneyden Kuzeye) doğru gidildikçe güneş ışınlarının yere düşme açısı daralır. Bu açı daraldıkça, düz bir zeminde ölçülen cisimlerin gölge boyları uzar. Bu durum, yer şekillerinden, denizellikten veya yükseltiden bağımsız olarak gerçekleştiği için tamamen matematiksel konumun (enlemin) bir sonucudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Enlem Etkisi (Matematik Konum)
İpuçları
1
Güneş ışınlarının geliş açısı ile cisimlerin gölge boyu arasındaki ters ilişkiyi düşünün.
2
Matematiksel konum, sadece paralel ve meridyenlerle açıklanabilen durumlardır. Yer şekilleri ve denizellik ise özel konuma girer.
3
Türkiye'nin en kuzeyi (Sinop) güneş ışınlarını Hatay'dan daha dar açıyla alır. Açı küçüldükçe gölge ne olur?
Daha Fazla Pratik
Sinop'tan Hatay'a gidilseydi grup ve tan süreleri (alacakaranlık süresi) nasıl değişirdi? (Cevap: Kısalar/Azalır)
Alternatif Yöntem
Özel konum faktörlerini (deniz, dağ, yükselti) seçeneklerden eleyerek sadece astronomik/matematiksel olanı bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s