Türkiye’de bir akarsuyun döküldüğü yerde delta ovası oluşturabilmesi için kıta sahanlığının geniş olması, kıyıda güçlü akıntı ve gelgit etkisinin olmaması, akarsuyun ise bol miktarda alüvyon taşıması gerekir. Antalya ve çevresindeki akarsuların (Aksu, Manavgat vb.) denize döküldüğü alanlarda, diğer şartlar büyük oranda uygun olmasına rağmen Çukurova veya Bafra gibi geniş delta ovalarının oluşmadığı görülür. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Akarsu havzalarındaki arazilerin karstik yapıda olması nedeniyle malzemelerin suda çözünerek taşınmasıCevap
- BKıta sahanlığının bu kıyılarda çok dar ve deniz derinliğinin aniden artıyor olması
- CAkdeniz'deki güçlü alt ve üst akıntıların birikmeyi sürekli olarak engellemesi
- DBölgedeki akarsuların rejimlerinin düzensiz olması ve sadece kışın su taşımaları
- EBatı Toroslar'ın kıyıya paralel uzanması sonucu kıyı gerisinin çok engebeli olması
Cevap
Akarsu havzalarındaki arazilerin karstik yapıda olması nedeniyle malzemelerin suda çözünerek taşınması
Doğru seçenek, akarsu havzalarındaki karstik yapının alüvyon üretimini engellediğini belirtmektedir. Antalya çevresindeki Manavgat ve Aksu gibi akarsuların beslenme havzalarında kireç taşları yaygındır. Bu kayaçlar akarsu tarafından aşındırılırken fiziksel parçalar yerine suda çözünmüş mineraller haline gelirler. Sonuç olarak, akarsu denize ulaştığında kıyı çizgisini dolduracak yeterli katı alüvyon biriktiremez; taşınan kireçli su denize karışır ve çökelme olsa dahi bir delta ovası inşa edemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karstik Topografya ve Delta Oluşumu İlişkisi
İpuçları
1
Bir akarsuyun denizi doldurabilmesi için taşıdığı malzemenin fiziksel (katı) mı yoksa kimyasal (eriyik) mı olması daha uygundur?
2
Antalya ve çevresi Türkiye'nin en karakteristik karstik (kalkerli) arazilerine sahiptir. Karstik arazilerde aşınma nasıl gerçekleşir?
3
Kireçli bir arazide kayaçlar suda eriyerek taşınır. Denize dökülen kireçli su, bir kum yığını gibi kıyıda birikip kara parçası oluşturabilir mi?
Daha Fazla Pratik
Karstik ovalar (polye) ile delta ovalarının ekonomik ve tarımsal özelliklerini karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Mantık yürütme yoluyla: Diğer seçeneklerdeki faktörler (dağların uzanışı, akıntılar, rejim) Türkiye'nin diğer bölgelerinde de benzerdir fakat orada deltalar (Çukurova, Bafra) oluşmuştur. Antalya'yı bunlardan ayıran en temel farkın arazinin kayaç yapısı (karstik yapı) olduğunu fark etmek çözüme ulaştırır.
Tahmini Süre:1m 0s