Examkin

Soru

Zorluk: ZorSıfatlar (Ön Adlar)

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar; sıfat tamlamalarına getirilen eklerle veya tamlamadaki sözcüklerin yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşturulur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik sıfat, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Güler yüzlü personellerin hizmet kalitesi üzerinde olumlu bir etkisi vardır.
  2. Çatısı sökük binaların onarımı için valilikten ödenek talep edildi.Cevap
  3. C
    On günlük mühlet dolmadan resmi evrakların teslim edilmesi gerekmektedir.
  4. D
    Düşük hacimli motorların vergi dilimleri yeniden düzenlendi.
  5. E
    Büyük ölçekli yatırımlar bölge ekonomisine canlılık kazandıracaktır.

Cevap

Çatısı sökük binaların onarımı için valilikten ödenek talep edildi cümlesindeki sıfat, isim ve sıfatın yer değiştirip iyelik eki almasıyla kurulduğu için diğerlerinden farklıdır.
Doğru seçenekte yer alan 'çatısı sökük' ifadesi, 'sökük çatı' sıfat tamlamasındaki öğelerin yer değiştirip isme −ı/−i/−u/−u¨-ı/-i/-u/-ü iyelik ekinin getirilmesiyle oluşan bir kurallı birleşik sıfattır. Diğer tüm seçeneklerde ise mevcut bir sıfat tamlamasına −lı/−li-lı/-li veya −lık/−lik-lık/-lik ekleri getirilerek sıfat oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kurallı birleşik sıfatları tespit et.
Tespit edilen yapılar: 'güler yüzlü', 'çatısı sökük', 'on günlük', 'düşük hacimli', 'büyük ölçekli'.
Soruda istenen kuralı uygulayabilmek için önce hedef sözcük öbeklerini bulmak gerekir.
2
Birinci grup oluşum yolunu incele (Sıfat Tamlaması + ek).
Güler yüzlü (++ lü), On günlük (++ lük), Düşük hacimli (++ li), Büyük ölçekli (++ li) örneklerinin bu yolla oluştuğu görülür.
Kurallı birleşik sıfatların en yaygın formu sıfat tamlamasına yapım eki getirilmesidir.
3
İkinci grup oluşum yolunu incele (Yer değiştirme + iyelik eki).
'Sökük çatı' tamlamasında isim (çatı) ve sıfat (sökük) yer değiştirmiş ve isme iyelik eki gelerek 'çatısı sökük' yapısı oluşmuştur.
Bu yöntem, sıfat tamlamasındaki kelimelerin rollerini ve eklerini değiştirerek yeni bir niteleyici öbek kurar.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatların Oluşum Yolları

İpuçları

1
Birleşik sıfatın bir ek yardımıyla mı yoksa sözcüklerin yer değiştirmesiyle mi oluştuğuna bakın.
2
'-li' veya '-lik' eki alan yapılar genellikle bir tamlamanın üzerine eklenir; iyelik eki alanlar ise ters çevrilmiş tamlamalardır.
3
'Sökük çatı' ifadesini 'çatısı sökük' haline getirdiğinizde iyelik eki (+sI+sI) kullanmış olursunuz, bu da onu farklı kılar.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'geniş salonlu ev' ile 'salonu geniş ev' arasındaki yapı farkını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfat öbeğini tersine çevirmeyi deneyin. Eğer 'Sıfat + İsim' haline getirdiğinizde anlamlı bir tamlama oluyorsa ve asıl yapıda iyelik eki varsa (+ı/i/u/u¨+ı/i/u/ü), bu yer değiştirme yöntemidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sıfatlar (Ön Adlar)

Bu konudan daha fazla soru