Examkin

Soru

Zorluk: ZorGazneliler

Sultan Mahmut, sarayında ağırladığı Biruni için "Sarayımın en değerli hazinesi" ifadesini kullanmış ve Hindistan'a düzenlediği seferlerde onu da beraberinde götürerek bölge kültürü üzerine bilimsel çalışmalar yapmasını sağlamıştır. Bu derece köklü bir bilim ve kültür geleneğine, Hindistan'daki İslamlaşma faaliyetlerine (17 sefer) ve merkeziyetçi bir devlet yapısına sahip olmalarına rağmen Gazneliler, 10401040 Dandanakan Savaşı'nda Büyük Selçuklulara yenilince hızla çöküş sürecine girmişlerdir.

Gaznelilerin askeri ve kültürel alandaki bu gücüne rağmen siyasi varlıklarını uzun süre koruyamamalarında ve Selçuklu saldırıları karşısında halkın devleti yeterince sahiplenmemesinde aşağıdakilerden hangisinin temel bir etken olduğu savunulabilir?

  1. A
    Sultan Mahmut'tan sonra veraset sisteminde köklü bir değişikliğe gidilerek merkezi otoritenin zayıflatılması
  2. Türklerden oluşan yönetici ve askeri zümrenin, farklı dilleri konuşan yerel halkla (Fars ve Hint) kültürel olarak bütünleşememesiCevap
  3. C
    Orduda yer alan farklı etnik unsurların (Hintli, Gurlu, Arap) savaş sırasında Selçuklular tarafına geçmesi
  4. D
    Hindistan seferlerinin maliyetinin hazineyi tüketmesi sonucu halktan alınan vergilerin aşırı oranda artırılması
  5. E
    Karahanlıların, Selçukluların bağımsızlık mücadelesini Gaznelilere karşı askeri ve lojistik olarak desteklemesi

Cevap

Gaznelilerde yönetici tabaka ve ordunun Türk, halkın ise Fars ve Hintlilerden oluşması nedeniyle yaşanan toplumsal kopukluk
Gazneliler Devleti'nin en büyük zayıflığı, ordunun ve saray teşkilatının tamamen Türklerden oluşmasına rağmen, üzerinde hüküm sürdükleri halkın Farslar ve Hintlilerden oluşmasıdır. Dil ve kültür birliğinin sağlanamaması, halkın devleti bir 'milli kurum' olarak sahiplenmemesine yol açmıştır. Bu durum, Selçuklular gibi güçlü bir rakip karşısında alınan Dandanakan yenilgisi sonrası halkın direnç göstermemesine ve devletin hızla çökmesine zemin hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Gaznelilerin demografik yapısını analiz etme
Devletin yönetim merkezi Afganistan (Gazne) olsa da hakimiyet sahasının İran ve Hindistan'ı kapsaması, yönetenler (Türkler) ile yönetilenler (Farslar/Hintliler) arasında bir uçurum doğurmuştur.
Toplumsal aidiyeti belirleyen temel unsuru anlamak için etnik yapıyı incelemek gerekir.
2
Dandanakan Savaşı'nın siyasi etkisini değerlendirme
1040 yılındaki yenilgi sadece askeri bir mağlubiyet değil, devletin meşruiyetinin ve halk üzerindeki otoritesinin çöküşüdür.
Savaş sonuçlarının devletin bekası üzerindeki etkisini kavramak gerekir.
3
Karahanlılar ile karşılaştırma yapma
Karahanlılar halkı ve yöneticisi Türk olduğu için daha uzun süre direnmiş, Gazneliler ise halk desteğinden yoksun olduğu için hızla dağılmıştır.
Diğer Türk-İslam devletleriyle kıyaslayarak Gaznelilere özgü zafiyeti netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Gaznelilerde devlet-halk kopukluğunun (etnik farklar) siyasi ömre etkisi

Alternatif Yöntem

Gazneliler ile Karahanlıları kıyaslayarak: Karahanlılar halkı Türk olduğu için daha uzun süre ayakta kalmıştır, Gazneliler ise çok uluslu yapısı nedeniyle daha kırılgandır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Gazneliler

Bu konudan daha fazla soru