Türkiye arazisi, Üçüncü Jeolojik Zaman'ın (Tersiyer) sonlarında dış kuvvetlerin etkisiyle büyük ölçüde aşındırılarak deniz seviyesine yakın bir hafif dalgalı düzlük (peneplen) haline gelmiştir. Ancak günümüzde ülkemizin ortalama yükseltisinin metre olması ve geniş düzlüklerin yükseklerde (platolar) yer alması, bu eski aşınım yüzeyinin dikey yönde hareket ettiğini kanıtlamaktadır.
Buna göre, Anadolu'nun peneplen halinden bugünkü yüksek ve engebeli yapısına geçmesini sağlayan temel jeolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?
- AŞiddetli yan basınçlar sonucunda tortul tabakaların kıvrılarak sıradağları oluşturması
- Anadolu yarımadasının epirojenik hareketlerle bir bütün olarak yükselmesiCevap
- CLevha sınırlarında meydana gelen volkanik faaliyetlerin lav biriktirmesi
- DBuzul çağlarında deniz seviyesinin çekilmesiyle akarsuların yataklarını derinleştirmesi
- EEgeid karasının çökerek Ege Denizi'nin oluşması ve deniz ilerlemesinin yaşanması
Cevap
Anadolu yarımadasının epirojenik hareketlerle bir bütün olarak yükselmesi
Doğru cevap olan ifade, Anadolu'nun Tersiyer sonunda kazandığı düzlük yapısını koruyarak Kuvaterner başında dikey bir hareketle yükseldiğini belirtir. Bu süreç sonucunda deniz seviyesindeki ovalar platolara dönüşmüş ve Türkiye yüksek bir ülke karakteri kazanmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Epirojenez ve Peneplen İlişkisi
İpuçları
1
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin bu kadar fazla olması, arazinin yakın dönemde toptan hareket ettiğini gösterir.
2
Dağ oluşumu (orojenez) ile kıta/kütle yükselmesi (epirojenez) arasındaki farkı hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'deki platoların dağılışı ve oluşum nedenleri konusunu inceleyerek bu bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s