Ekvator'a olan uzaklığı dikkate alındığında Türkiye'nin bulunduğu enlemler, deniz seviyesinde kalıcı karların ve buzulların oluşumu için elverişli değildir. Buna karşın ülkemizdeki bazı dağların (Ağrı, Cilo, Kaçkar vb.) yüksek zirvelerinde güncel buzullara ve yıl boyunca erimeyen karlara rastlanmaktadır.
Bu durumun ortaya çıkmasında Türkiye'nin aşağıdaki coğrafi özelliklerinden hangisi etkili olmuştur?
- Göreceli (özel) konum şartlarına bağlı olarak ortalama yükseltisinin oldukça fazla olmasıCevap
- BMutlak (matematik) konumu gereği Kuzey Yarım Küre'nin orta enlemlerinde yer alması
- CGüneş ışınlarının geliş açısının ülkenin güneyinden kuzeyine doğru gidildikçe daralması
- DBaşlangıç meridyeninin doğusunda yer alması nedeniyle yerel saatinin daha ileri olması
- EYengeç Dönencesi'nin kuzeyinde kalması nedeniyle dağların bakı yönünün güney olması
Cevap
Göreceli (özel) konum şartlarına bağlı olarak ortalama yükseltisinin oldukça fazla olması
Türkiye mutlak (matematik) konumu gereği ılıman iklim kuşağındadır ve Ekvator'a nispeten yakındır. Bu yüzden deniz seviyesinde buzullara rastlanmaz. Ancak göreceli (özel) konumunun bir özelliği olan 'yüksek ortalama rakım' nedeniyle, Ağrı Dağı ve Cilo Dağı gibi yüksek alanlarda sıcaklık yıl boyunca sıfırın altında kalır ve kalıcı karlar (buzullar) oluşur. Bu, özel konumun iklim üzerindeki en belirgin etkilerinden biridir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mutlak (Matematik) Konum ile Göreceli (Özel) Konum Ayrımı
İpuçları
1
Türkiye'nin orta kuşakta (ılıman kuşak) yer alması onun 'mutlak (matematik)' konumunun sonucudur. Ancak soruda bu durumla çelişen bir detay soruluyor.
2
Hava sıcaklığı yerden yükseldikçe her 200 metrede 1°C azalır. Dağların zirvelerinin çok soğuk olması hangi konum özelliğiyle ilgilidir?
3
Enlem, boylam ve yarım küre bilgileri mutlak konumu verirken; yükselti, dağların uzanışı ve denizellik/karasallık göreceli (özel) konumu ifade eder.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de batıdan doğuya doğru gidildikçe sıcaklıkların düşmesinin nedenini (yükselti/özel konum) inceleyen benzer sorular çözebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Şıkları elerken 'Hangisi bir yeri haritada bulmamız için gereken enlem/boylam değerleriyle ilgilidir?' diye düşünün. Yarım küre, dönence ve meridyen kavramlarının hepsi mutlak (matematik) konumdur. Sadece yükselti kavramı özel konuma aittir.
Tahmini Süre:1m 0s