İç Anadolu'nun geniş düzlüklerinden biri olan Cihanbeyli Platosu ile Doğu Anadolu'nun yüksek kütlelerini oluşturan Erzurum-Kars Platosu, Türkiye'nin farklı oluşum kökenlerine sahip iki önemli sahasıdır. Bu iki plato sahası arasında yapılacak coğrafi bir karşılaştırma gezisinde, Cihanbeyli'den hareket ederek Erzurum-Kars'a ulaşan bir gözlemcinin yol boyunca aşağıdakilerden hangisini gözlemlemesi beklenmez?
- AOrtalama yükseltinin belirgin bir şekilde artması
- Karstik aşınım şekillerinin ve dolinlerin sayısının artmasıCevap
- CBitki örtüsünün bozkırlardan alpin çayırlara dönüşmesi
- DKüçükbaş hayvancılığın yerini büyükbaş hayvancılığa bırakması
- EYaz yağışlarının toplam yağış içerisindeki oranının artması
Cevap
Karstik aşınım şekillerinin ve dolinlerin sayısının artması beklenen bir durum değildir çünkü Erzurum-Kars bir lav platosudur, karstik bir plato değildir.
Gözlemci İç Anadolu'daki tabaka düzlüğü platosundan Doğu Anadolu'daki lav platosuna gitmektedir. Erzurum-Kars Platosu volkanik kökenli olduğu için burada karstik (erime) şekilleri olan dolin veya lapya görülmesi coğrafi olarak beklenmez. Bu tip şekiller temel olarak kireçtaşı (kalker) üzerinde gelişen Akdeniz Bölgesi platolarına (Teke ve Taşeli) hastır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Platoların Oluşum Kökenleri ve Bölgesel Farklılıkları
İpuçları
1
Gidilen yön İç Anadolu'dan Kuzeydoğu Anadolu'ya doğrudur. Bölgenin jeolojik yapısını düşünün.
2
Erzurum-Kars bir lav platosudur. Karstik şekiller ise kimyasal tortul kayaçlar üzerinde oluşur.
3
Dolin ve karstik aşınım dendiğinde aklınıza Akdeniz Bölgesi gelmelidir, volkanik bölgeler değil.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'deki aşınım (peneplen) platolarının (Çatalca-Kocaeli gibi) ekonomik fonksiyonlarını inceleyerek bu karşılaştırmayı genişletebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Litoloji (kayaç yapısı) üzerinden eleme yaparak çözebilirsiniz: Cihanbeyli (Tortul/Tabaka), Erzurum-Kars (Volkanik), Karstik (Kimyasal Tortul). Volkanik ve Kimyasal Tortul yapıların yerleri çakışmaz.
Tahmini Süre:1m 15s