Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'nin Platoları

Türkiye'nin platoları üzerine araştırma yapan bir coğrafyacı, Erzurum-Kars Platosu ile Teke Platosu'nu karşılaştırdığında; her iki sahada da nüfus yoğunluğunun Türkiye ortalamasının altında olduğunu ve tarımsal faaliyetlerin oldukça kısıtlı kaldığını saptamıştır. Ancak coğrafyacı, bu iki alandaki tarımsal kısıtlılığın temel nedenlerinin birbirinden tamamen farklı doğaya sahip olduğunu belirtmiştir.

Buna göre, coğrafyacının saptamasında bahsettiği tarımsal verimliliği ve çeşitliliği engelleyen "temel sınırlayıcı faktörler" Erzurum-Kars ve Teke platoları için aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. A
    Yaz yağışlarının yetersizliği — Şiddetli kış donları
  2. B
    Toprak verimsizliği (Çernezyom) — Engebeli topografya
  3. Düşük sıcaklık ve kısa vejetasyon süresi — Karstik yapıya bağlı yüzeysel su kıtlığıCevap
  4. D
    Volkanik tüflerin aşırı geçirimliliği — Bitki örtüsünün cılızlığı
  5. E
    Erozyon şiddetinin yüksek olması — Ulaşım imkanlarının kısıtlılığı

Cevap

Erzurum-Kars platosunda tarımı sınırlayan temel faktör düşük sıcaklık ve kısa vejetasyon süresi iken, Teke platosunda temel sınırlayıcı karstik yapıya bağlı yüzeysel su kıtlığıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, her iki platonun tarımsal potansiyelini düşüren gerçek ve birincil nedenleri içermektedir. Erzurum-Kars'ta sert karasal iklim ve aşırı yükselti vejetasyon süresini kısaltırken, Teke'de kalkerli yapı yağış sularının yüzeyde tutunmasını engelleyerek tarımsal sulama problemlerine yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Platoların konum ve oluşum kökenlerini belirlemek
Erzurum-Kars volkanik (lav), Teke ise karstik (aşınım-karst) kökenli bir platodur.
Oluşum kökeni, sahanın hem litolojik (taş yapısı) hem de morfolojik özelliklerini belirler.
2
Erzurum-Kars platosunun sınırlayıcılarını analiz etmek
Ortalama yükseltinin 20002000 metreyi aşması, yaz mevsiminin çok geç gelmesine ve sıcaklıkların tarım ürünlerinin olgunlaşması için yetersiz kalmasına neden olur.
Yükselti-sıcaklık ilişkisi vejetasyon (bitki büyüme) süresini doğrudan etkiler.
3
Teke platosunun sınırlayıcılarını analiz etmek
Kireçtaşı (kalker) tabakaları çatlaklı yapıları nedeniyle yağış sularını hızla derinlere iletir, bu da yüzeyde su kıtlığına ve tarımsal kuraklığa yol açar.
Litolojik yapı, hidrolojik özellikleri ve toprak nemini belirler.
4
Sentez ve Karşılaştırma
İki sahada da tarım yapılamamasının nedeni farklı doğal unsurlardır (İklim vs. Litoloji).
KPSS Coğrafya sorularında benzer sonuçların farklı nedenleri sıkça sorgulanmaktadır.

Anahtar Kavram

Platoların ekonomik faaliyetler üzerindeki sınırlayıcı doğal faktörleri

İpuçları

1
Erzurum-Kars platosu Türkiye'nin çatısıdır; Teke platosu ise 'karst' ülkesinin merkezidir.
2
Birinde sorun 'gökyüzünden' (soğuk), diğerinde 'yeraltından' (sızdıran taşlar) kaynaklanır.
3
Erzurum'da toprak verimli olsa da hava soğuktur; Teke'de yağmur yağsa da toprak suyu tutamaz.

Daha Fazla Pratik

İç Anadolu platoları (Haymana, Cihanbeyli) ile bu platoları 'yağış rejimi' açısından karşılaştıran soruları inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Platoların oluşum tiplerini (Lav vs Karstik) hatırlayarak bu kayaç yapılarının su ve toprak üzerindeki etkilerini düşünmek çözümü hızlandırır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Platoları

Bu konudan daha fazla soru