Türkiye'deki platolar; oluşum süreçlerine göre aşınım, lav, karstik ve tabaka düzlüğü (yatay duruşlu) platoları olarak gruplandırılır. Bu gruplandırma, platonun temel jeolojik karakterini belirlese de, bazı durumlarda farklı kökene sahip platolar litolojik (taş yapı) benzerlikleri nedeniyle aynı coğrafi sorunlarla karşı karşıya kalabilir.
Buna göre, aşağıda verilen plato çiftlerinden hangisi; oluşum kökenleri bakımından 'farklı' grupta yer almasına rağmen, kayaç yapısının aşırı geçirgen olması nedeniyle 'yer üstü sularının derinlere sızması ve yüzey suyu fakirliği' sorununu ortak olarak yaşamaktadır?
- ATeke ve Taşeli
- Obruk ve TaşeliCevap
- CErzurum ve Kars
- DHaymana ve Cihanbeyli
- EGaziantep ve Teke
Cevap
Obruk ve Taşeli platoları, oluşum kökenleri farklı (sırasıyla tabaka düzlüğü ve karstik) olmasına rağmen, litolojik yapılarındaki kalker (kireç taşı) nedeniyle benzer şekilde yer üstü suyu fakirliği yaşarlar.
Obruk platosu, İç Anadolu'daki diğer platolar gibi 'tabaka düzlüğü' (yatay duruşlu) sınıfına girerken; Taşeli platosu 'karstik' platolar sınıfındadır. Ancak her iki platonun yüzeyinde de Neojen dönemine ait kalkerli (kireç taşı) tabakalar yaygındır. Bu litolojik benzerlik, yağış sularının çatlaklardan yer altına sızmasına (geçirgenlik), dolayısıyla yer üstü sularının cılız kalmasına ve tarımsal sulama zorluklarına neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Platoların Genetik Sınıflandırması ve Litolojik Özelliklerin Hidroğrafik Etkileri
İpuçları
1
İç Anadolu platolarının çoğu tabaka düzlüğüdür ancak içlerinden biri adını bile karstik bir şekilden alır.
2
Taşeli platosu Akdeniz'de yer alan ve kireç taşıyla bilinen bir sahadır. İç Anadolu'da buna benzer litolojiye sahip 'tabaka düzlüğü' platosunu bulun.
3
Obruk platosu Konya'da yer alır ve tabaka düzlüğü olmasına rağmen yoğun karstlaşma görülür. Taşeli ise saf karstik bir platodur.
Daha Fazla Pratik
Karstik süreçlerin sadece Akdeniz'de değil, İç Anadolu'da (Obruk platosu - kalker) ve Sivas çevresinde (jips karstı) de etkili olduğunu unutmayın.
Alternatif Yöntem
Platoları önce oluşumlarına göre listele: Karstik (Teke, Taşeli), Lav (Erzurum, Kars, Ardahan), Aşınım (Çatalca-Kocaeli), Tabaka Düzlüğü (Gaziantep, Şanlıurfa, Haymana, Cihanbeyli, Obruk, Bozok, Uzunyayla). Ardından kireç taşı (karstik süreçler) yaygın olanları işaretle: Teke, Taşeli ve Obruk. Farklı gruptan olup ortak sorun yaşayan çifti seç.
Tahmini Süre:2m 0s