Examkin

Soru

Zorluk: ZorYargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

1982 Anayasası’nın “Yargı” bölümünde düzenlenen Mahkemelerin Bağımsızlığı (Md. 138) ve Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Md. 139) hükümleri dikkate alındığında, yargı mensuplarına tanınan anayasal güvencelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Yargı yetkisinin bağımsız mahkemelerin yanı sıra "tarafsız" mahkemelerce de kullanılacağı hükmü, 2017 Anayasa değişikliği ile anayasal bir kural haline gelmiştir.
  2. B
    Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması yasaktır.
  3. C
    Hâkim ve savcılar; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymeleri veya sağlık durumlarının engelliği kesinleşmesi durumunda, rızaları aranmaksızın görevden uzaklaştırılabilir veya emekliye sevk edilebilirler.
  4. Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, ilgili hâkim ve savcılar yeni bir göreve atanana kadar geçici bir süreyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılabilirler.Cevap
  5. E
    Hâkimler ve savcılar, idari görevleri saklı kalmak kaydıyla, kendileri istemedikçe Anayasada belirtilen yaştan (65 yaş) önce emekliye ayrılamazlar.

Cevap

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılabileceğini belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 139. maddesi, hâkimlik ve savcılık teminatını tanımlarken 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz' hükmünü açıkça belirtmiştir. Dolayısıyla yeni bir göreve atanana kadar hakların askıya alınması veya yoksun bırakılması anayasal olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı yetkisinin kullanım esaslarını incele.
2017 değişikliği ile yargı yetkisinin 'bağımsız ve tarafsız' mahkemelerce kullanılacağı saptandı.
Anayasa metnine eklenen 'tarafsızlık' ibaresi güncel bir düzenlemedir.
2
Mahkemelerin bağımsızlığı (Md. 138) kapsamındaki yasakları değerlendir.
Yasama Meclisinde görülmekte olan bir dava hakkında soru sormak, görüşme yapmak veya beyanda bulunmak yasaktır.
Yargı sürecine dışarıdan müdahale edilmesini engellemek amaçlanır.
3
Hâkimlik teminatının (Md. 139) mali boyutunu analiz et.
Mahkeme veya kadro kaldırılsa dahi hâkimlerin aylık, ödenek ve özlük haklarının korunması zorunludur.
İdarenin, mahkeme kapatma yoluyla yargı mensuplarını cezalandırmasını veya baskı altına almasını önleyen anayasal bir güvencedir.
4
Azlolunamazlık ve emeklilik istisnalarını kontrol et.
Sağlık engeli ve suçtan hüküm giyme durumları, rıza dışı görevden ayrılma/emeklilik için geçerli istisnalardır.
Anayasa bu uç durumlarda kamu yararını ve yargı onurunu korumak için istisnalar tanımlamıştır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Mali Güvencesi

İpuçları

1
Anayasa'nın 139. maddesinde yer alan hâkimlik teminatının 'mali' sonuçlarına odaklanın.
2
Mahkeme veya kadro kaldırılması gibi idari kararların, yargıçların özlük haklarını etkileyip etkileyemeyeceğini düşünün.
3
Anayasa, hâkimlerin maaş ve ödeneklerinin, görev yaptıkları kurum kapatılsa dahi kesintisiz devam etmesini zorunlu kılar.

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim usulü ile bu teminatlar arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

Bu konudan daha fazla soru