Examkin

Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

76 soru

Soru 1Soru →

1982 Anayasası’nın "Hakimlik ve savcılık teminatı" başlıklı 139. maddesinde yargı mensuplarının bağımsız ve tarafsız bir şekilde görev yapabilmelerini sağlamak amacıyla üç temel güvence hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda doğrudan düzenlenen "anayasal hakimlik teminatı" unsurlarından biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atandıkları görev yerinde, rızaları dışında başka bir bölgeye tayin edilememeleri

Cevap

Atandıkları görev yerinde, rızaları dışında başka bir bölgeye tayin edilememeleri (Coğrafi Teminat)
1982 Anayasası'nın 139. maddesi hakim ve savcıların azlolunamayacağını, rızaları dışında 65 yaşından önce emekli edilemeyeceğini ve mahkeme kapatılsa dahi mali haklarının (aylık/ödenek) kesilemeyeceğini garanti eder. Ancak 'coğrafi teminat' (yani bir hakimin rızası olmaksızın başka bir yere tayin edilememesi) Anayasa'da yer alan bir güvence değildir; bu konu yasal bir düzenleme veya yargı reformu konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 139. maddesinin içeriğini analiz etme
Maddede üç temel güvence sayılmıştır: Azlolunmama, 65 yaştan önce emekli edilmeme ve mali hakların korunması.
Anayasal teminatın sınırlarını belirlemek için ilgili madde metnine bakılmalıdır.
2
'Coğrafi Teminat' kavramını değerlendirme
Coğrafi teminat (yer değiştirme güvencesi) Anayasa'da değil, yargı reformu stratejileri ve yasal mevzuatta yer alan bir hedeftir.
Öğrencinin anayasal kural ile yasal/teorik kavram arasındaki farkı ayırt etmesi gerekir.
3
Seçeneklerdeki istisnaları kontrol etme
Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya meslekte kalmanın uygun görülmemesi gibi durumlar anayasal olarak teminatın istisnalarıdır.
Teminatın kapsamı dışındaki durumların da yine aynı maddede (139) düzenlendiği teyit edilir.

Anahtar Kavram

Hakimlik Teminatı (Anayasa m. 139)

İpuçları

1
Anayasa'nın 139. maddesinde sadece üç ana başlık altında teminat sayılmıştır.
2
Coğrafi teminat (yer güvencesi) ile mesleki teminat (azlolunmama, mali haklar) arasındaki farka dikkat edin.
3
Unutmayın: Hakimlerin yeri rızaları dışında değiştirilebilir (hizmet gereği), ancak maaşları kesilemez ve görevden atılamazlar.

Daha Fazla Pratik

Mahkemelerin bağımsızlığı (m. 138) ile Hakimlik teminatı (m. 139) arasındaki farkları karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” ilkeleri çerçevesinde, yargı mensuplarının hukuki statüsü ve idari teşkilatla olan ilişkisi dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışan hâkim ve savcılar, yürüttükleri hizmetin teknik mahiyeti gereği hâkimlik ve savcılık teminatına ilişkin anayasal hükümlerin dışında kalırlar.

Cevap

Adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışan hâkim ve savcıların teminat hükümlerinden yararlanamayacağını savunan ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 140. maddesine göre; hâkim ve savcı olup da adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışanlar, hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümlere tabidirler ve hâkimlere/savcılara tanınan her türlü haktan yararlanırlar. Dolayısıyla bu kişilerin teminat dışı bırakılması anayasaya aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 140. maddesinin 4. fıkrasını incelemek.
Hâkim ve savcı olup da adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışanların, hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümlere tabi olduğu görülür.
İdari görevlerde çalışan yargı mensuplarının da mesleki güvencelere sahip olup olmadığını belirlemek.
2
Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' esaslarını doğrulamak.
Azlolunmama ve yaş sınırından önce emekliye sevk edilememe gibi hakların istisnasız korunduğu saptanır.
Teminatın kapsamını anlamak.
3
Yanlış yargıyı içeren seçeneği tespit etmek.
İdari görevdeki hakimlerin teminat dışı kalacağını söyleyen yargı, anayasal kural ile doğrudan çelişmektedir.
Soruda istenen hatalı ifadeyi belirlemek.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kapsamı ve İdari Görevlilerin Durumu

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve Adalet Bakanı'nın kurul içindeki statüsünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yargı bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri çerçevesinde; hâkim ve savcıların görevlerini her türlü baskı ve müdahaleden uzak, anayasal güvence altında yerine getirmeleri esas alınmıştır.

Buna göre, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir mahkemenin kapatılması veya kadrosunun kaldırılması durumunda, ilgili hâkim ve savcıların aylık ve ödeneklerinde kesinti yapılması hususunda Cumhurbaşkanlığı yetkilidir.

Cevap

Bir mahkemenin kapatılması durumunda dahi hâkimlerin aylık ve ödeneklerinde kesinti yapılamayacağına ilişkin hüküm, hâkimlik teminatının bir gereğidir.
1982 Anayasası'nın 139. maddesi uyarınca; hâkimler ve savcılar bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Bu hakların Cumhurbaşkanlığı veya herhangi bir idari makamın kararıyla kısıtlanması anayasal olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığını düzenleyen 138. maddesinin incelenmesi.
Yargı yetkisinin kullanılmasında hiçbir organın (Yasama, Yürütme, İdare) emir, talimat veremeyeceği ve beyanda bulunamayacağı saptanır.
Anayasal sınırları belirlemek.
2
Anayasa'nın hâkimlik teminatını düzenleyen 139. maddesinin değerlendirilmesi.
Hâkimlerin azlolunamazlığı, yaş haddinden önce emekliye ayrılamayacağı ve mahkeme kaldırılsa dahi özlük haklarından yoksun kılınamayacağı anlaşılır.
Teminatın kapsamını ve mali hakların korunmasını teyit etmek.
3
Seçeneklerdeki idari tasarrufların (Cumhurbaşkanlığı veya Bakanlık yetkisi) anayasal güvencelerle karşılaştırılması.
Mahkeme kapatılsa dahi özlük haklarının idari bir kararla kısıtlanamayacağı, bunun mutlak bir anayasal koruma altında olduğu görülür.
Hatalı olan idari müdahale hükmünü tespit etmek.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ilkesi uyarınca, görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde gerçekleştirilmesi anayasal olarak yasaklanan işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması

Cevap

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması yasaktır.
1982 Anayasası’nın 138. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, devam eden bir yargılama süreci hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir soru sorma, görüşme yapma veya beyanda bulunma eylemi kesin olarak yasaklanmıştır. Bu hüküm, hâkimlerin dış etkilerden uzak, sadece Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermelerini sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığını düzenleyen maddesini hatırla.
1982 Anayasası'nın 138. maddesi mahkemelerin bağımsızlığını düzenler.
Yargı bağımsızlığının sınırlarını ve koruma kalkanlarını belirlemek için temel hukuki dayanak budur.
2
Yasama organına getirilen özel yasağı tespit et.
Görülmekte olan bir dava hakkında Meclis'te soru sorulması, görüşme yapılması ve beyanda bulunulması yasaktır (m. 138/3).
Yasama organının yargı kararlarını ve sürecini etkilemesini önleyerek kuvvetler ayrılığını korumak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yasağı

Daha Fazla Pratik

Hakimlik teminatı kapsamında, bir mahkemenin kapatılması durumunda hakimlerin mali haklarının nasıl korunduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 5Soru →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” başlıklı hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu anayasal ilkelerin doğrudan bir ihlali olarak değerlendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet gereği bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması gerekçesiyle, o mahkemede görevli hâkimin rızası alınmaksızın mali hakları korunarak başka bir yargı çevresine naklen atanması

Cevap

Mahkemelerin kapatılması durumunda mali ve özlük hakları saklı tutularak yapılan naklen atamalar, Anayasal düzeyde bir ihlal teşkil etmez.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen durum, 1982 Anayasası'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'na aykırı değildir. Anayasa metni, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkimin 'aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağını' açıkça belirtmiş, ancak bu durumda hâkimin başka bir yere atanamayacağına dair bir güvence (coğrafi teminat) getirmemiştir. Coğrafi teminat yasal bir düzenleme olup anayasal bir zorunluluk değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138. maddesindeki Mahkemelerin Bağımsızlığı ilkesini analiz et.
Görülmekte olan davalara müdahale (tavsiye, telkin, emir) ve kararların geciktirilmesi kesin olarak yasaktır.
Yargı erkinin diğer erklerden bağımsız hareket edebilmesi için anayasal yasakların kapsamını belirlemek gerekir.
2
Anayasa'nın 139. maddesindeki Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nı analiz et.
Teminat; azlolunmamayı, yaşından önce emekli edilmemeyi ve mali/özlük haklardan yoksun bırakılmamayı kapsar.
Hâkimlerin mesleki güvencelerinin hangi sınırda bittiğini anlamak için metindeki ifadeleri dikkatle incelemek gerekir.
3
Seçeneklerdeki 'Coğrafi Teminat' kavramını sorgula.
Hâkimlerin görev yerinin değiştirilememesi (Coğrafi Teminat), Türkiye'de 1982 Anayasası'nda yer alan bir hüküm değildir; sadece yasal bir korumadır.
KPSS gibi sınavlarda anayasal güvenceler ile yasal düzenlemeler arasındaki ince farklar 'üst düzey' soru kategorisinde test edilir.
4
Doğru seçeneği belirle.
Mali haklar korunduğu ve mahkeme kapatıldığı sürece atama yapılması anayasaya aykırı değildir.
Anayasa madde 139, mahkemenin kaldırılması halinde bile sadece mali hakların (aylık, ödenek) korunmasını emreder.

Anahtar Kavram

Hâkimlik Teminatının Kapsamı ve Coğrafi Teminat Eksikliği

İpuçları

1
Anayasa'nın 139. maddesindeki teminatların tam listesine odaklanın: Azlolunmama, mali haklar ve emeklilik yaşı.
2
Hâkimlerin yer değiştirme (coğrafi) güvencesinin Anayasa'da mı yoksa kanunda mı düzenlendiğini hatırlamaya çalışın.
3
Türkiye'de hâkimler için anayasal düzeyde 'Coğrafi Teminat' bulunmamaktadır; mali haklar korunduğu sürece atama anayasaya aykırı değildir.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili kuralları tekrar ederek yargı organının idari yönetimindeki bağımsızlık sınırlarını inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 6Soru →

19821982 Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabilir, ancak herhangi bir görüşme yapılamaz.

Cevap

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabileceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt, Yasama Meclisinde soru sorulabileceğini iddia ettiği için yanlıştır. 19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin 33. fıkrasına göre; 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' Bu üç yasak bir bütündür ve yargı sürecine siyasi müdahaleyi engellemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki mahkemelerin bağımsızlığı hükümlerini incelemek
Görülmekte olan bir dava hakkında yasama organının kısıtlamalarına ulaşıldı.
Yargı yetkisinin kullanılmasında yasama organının müdahale sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Yasama Meclisi'ndeki üç temel yasağı (soru sorma, görüşme yapma, beyanda bulunma) kontrol etmek
Görülmekte olan bir davada 'soru sormanın' da yasak kapsamında olduğu görüldü.
Öncüllerde belirtilen 'soru sorulabilir' ifadesinin yanlışlığını teyit etmek için gereklidir.
3
Anayasa'nın 139139. maddesindeki hâkimlik teminatı unsurlarını doğrulamak
Azledilememe, mali haklar ve yaş haddi güvencelerinin doğruluğu teyit edildi.
Diğer seçeneklerin neden doğru olduğunu anlamak ve soruyu çözümlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargı Bağımsızlığı ve Yasama Kısıtları

İpuçları

1
Anayasa'nın 138138. maddesi yargı bağımsızlığını, 139139. maddesi ise hâkimlik teminatını düzenler.
2
Görülmekte olan bir dava ile ilgili olarak Yasama Meclisi'nin denetim araçlarının sınırlandırılıp sınırlandırılmadığına dikkat edin.
3
Yasama Meclisinde soru sorma, görüşme yapma ve beyanda bulunma eylemlerinin tamamı, yargı bağımsızlığını korumak adına 'görülmekte olan davalar' için yasaklanmıştır.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın yapısı ve disiplin cezalarına karşı yargı yolunun kapalı olduğu durumlar (meslekten çıkarma hariç) konusunu tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

1982 Anayasası’nın “Yargı” bölümünde düzenlenen Mahkemelerin Bağımsızlığı (Md. 138) ve Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Md. 139) hükümleri dikkate alındığında, yargı mensuplarına tanınan anayasal güvencelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, ilgili hâkim ve savcılar yeni bir göreve atanana kadar geçici bir süreyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılabilirler.

Cevap

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılabileceğini belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 139. maddesi, hâkimlik ve savcılık teminatını tanımlarken 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz' hükmünü açıkça belirtmiştir. Dolayısıyla yeni bir göreve atanana kadar hakların askıya alınması veya yoksun bırakılması anayasal olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı yetkisinin kullanım esaslarını incele.
2017 değişikliği ile yargı yetkisinin 'bağımsız ve tarafsız' mahkemelerce kullanılacağı saptandı.
Anayasa metnine eklenen 'tarafsızlık' ibaresi güncel bir düzenlemedir.
2
Mahkemelerin bağımsızlığı (Md. 138) kapsamındaki yasakları değerlendir.
Yasama Meclisinde görülmekte olan bir dava hakkında soru sormak, görüşme yapmak veya beyanda bulunmak yasaktır.
Yargı sürecine dışarıdan müdahale edilmesini engellemek amaçlanır.
3
Hâkimlik teminatının (Md. 139) mali boyutunu analiz et.
Mahkeme veya kadro kaldırılsa dahi hâkimlerin aylık, ödenek ve özlük haklarının korunması zorunludur.
İdarenin, mahkeme kapatma yoluyla yargı mensuplarını cezalandırmasını veya baskı altına almasını önleyen anayasal bir güvencedir.
4
Azlolunamazlık ve emeklilik istisnalarını kontrol et.
Sağlık engeli ve suçtan hüküm giyme durumları, rıza dışı görevden ayrılma/emeklilik için geçerli istisnalardır.
Anayasa bu uç durumlarda kamu yararını ve yargı onurunu korumak için istisnalar tanımlamıştır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Mali Güvencesi

İpuçları

1
Anayasa'nın 139. maddesinde yer alan hâkimlik teminatının 'mali' sonuçlarına odaklanın.
2
Mahkeme veya kadro kaldırılması gibi idari kararların, yargıçların özlük haklarını etkileyip etkileyemeyeceğini düşünün.
3
Anayasa, hâkimlerin maaş ve ödeneklerinin, görev yaptıkları kurum kapatılsa dahi kesintisiz devam etmesini zorunlu kılar.

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim usulü ile bu teminatlar arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" (Madde 138) yargı erkinin dış etkilere karşı kurumsal özerkliğini korurken, "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (Madde 139) yargı mensuplarının kişisel statülerini ve mesleki güvencelerini esas alır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan hâkimlik ve savcılık teminatı kapsamında düzenlenen bir güvence veya bu güvencenin anayasal bir istisnası/sınırı olarak kabul edilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaması, görüşme yapılamaması veya herhangi bir beyanda bulunulamaması

Cevap

Yasama Meclisinde görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kısıtlamalar, hâkimlik teminatı değil, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi kapsamında düzenlenmiştir.
1982 Anayasası'nın 138. maddesinin 3. fıkrasına göre; 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' Bu hüküm, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin bir gereğidir. Oysa hâkimlik ve savcılık teminatı (Madde 139); azledilememe, 65 yaşından önce emekliye ayrılamama ve özlük haklarının dokunulmazlığı gibi hâkimin kişisel statüsünü koruyan düzenlemeleri içerir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138. ve 139. maddeleri arasındaki yapısal farkı analiz et.
138. madde yargı fonksiyonunun bağımsızlığını (kurumsal), 139. madde ise yargıcın mesleki güvencelerini (kişisel) düzenler.
Soruda istenen 'Hâkimlik Teminatı' ayrımını yapabilmek için maddelerin kapsamını bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin hangi maddeye dayandığını belirle.
Azledilmeme, yaş sınırı, özlük haklarının korunması ve suç nedeniyle ihraç istisnası 139. madde; meclis görüşme yasağı 138. maddedir.
Hukuki kavramların anayasal dayanaklarının doğru tasnif edilmesi çözüme ulaştırır.
3
Doğrudan 'kişisel teminat' olmayan seçeneği işaretle.
Yasama Meclisi kısıtlaması yargılama sürecine müdahaleyi engellediği için 'bağımsızlık' kapsamındadır.
Teminat kavramı hâkimin azli, emekliliği ve maaşı gibi özlük işlerine odaklanır.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hâkimlik Teminatı Ayrımı

İpuçları

1
Anayasa'nın 138. ve 139. maddelerini birbirinden ayırın; biri süreci, diğeri kişiyi korur.
2
Yasama Meclisi'nin yargı süreci üzerindeki kısıtlamaları, hâkimin özlük haklarından ziyade yargı erkinin bağımsızlığıyla ilgilidir.
3
Hâkimlik teminatı azil, emeklilik ve maaş gibi konuları kapsar. Meclis'te görüşme yasağı ise kurumsal bağımsızlığa girer.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve HSK üyelerinin seçim usullerini çalışarak yargı bağımsızlığının idari boyutunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

19821982 Anayasası’nın “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” başlıklı maddesinde, yargı mensuplarının bağımsız bir şekilde görev yapabilmelerini sağlamak amacıyla çeşitli güvenceler düzenlenmiş ve bu güvencelerin istisnaları belirtilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 19821982 Anayasası’nın ilgili maddesinde doğrudan düzenlenen bir “teminat” veya bu teminatın anayasal bir şartı olarak gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimlerin atandıkları görev yerinde, rızaları dışında yerlerinin değiştirilememesi

Cevap

Hâkimlerin atandıkları görev yerinde, rızaları dışında yerlerinin değiştirilememesi (Coğrafi Yer Teminatı)
Anayasa'nın 139139. maddesinde hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe 6565 yaşından önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak hâkimlerin görev yerinin değiştirilememesine ilişkin "coğrafi yer teminatı", anayasa metninde yer alan bir güvence değildir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde yer alan hâkimlik ve savcılık teminatlarını tespit etmek.
Maddede üç ana teminat sayılmıştır: Azlolunamama, 6565 yaşından önce emekliye sevk edilememe ve özlük haklarının korunması.
Anayasal korumanın sınırlarını belirlemek için madde metni incelenmelidir.
2
Seçeneklerdeki "coğrafi yer teminatı" kavramının anayasal statüsünü değerlendirmek.
Coğrafi yer teminatı Türk hukuk sisteminde bir reform hedefi olsa da 19821982 Anayasası metninde düzenlenmemiştir.
Bir hakkın yasalarda veya doktrinde yer alması, onun doğrudan anayasal bir teminat olduğu anlamına gelmez.
3
Anayasadaki istisnai halleri gözden geçirmek.
Disiplin cezası, sağlık mazereti ve meslekte kalmanın uygun olmaması durumları anayasada teminatın dışındaki haller olarak geçmektedir.
Teminatın mutlak olmadığını ve hangi şartlarda korumanın kalkacağını anlamak için istisnalar önemlidir.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Md. 139)

İpuçları

1
Anayasa metninde hâkimlik teminatı olarak sadece üç ana başlık sayılmaktadır.
2
Özlük hakları ve emeklilik yaşı gibi konular anayasal güvence altındayken, tayin ve yer değiştirme (coğrafi statü) anayasada belirtilmemiştir.
3
Türkiye'de hâkimler için 'coğrafi teminat' bir reform hedefidir ancak 19821982 Anayasası'nda bu ifade geçmez.

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) bu teminatlar üzerindeki denetim yetkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 10Soru →

19821982 Anayasası’na göre, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabilir, ancak görüşme yapılamaz.

Cevap

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde soru sorulabileceğine dair ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 138138. maddesinin son fıkrası gereğince, 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' Dolayısıyla soru sorulabileceğini iddia eden ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki (Mahkemelerin Bağımsızlığı) sınırlamaları incelemek.
Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde; soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması yasaklanmıştır.
Yargı yetkisinin yasama organı tarafından etkilenmesini önlemek.
2
Anayasa'nın 139139. maddesindeki (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) unsurlarını doğrulamak.
Azledilmeme, yaşından önce emekli edilmeme ve mali hakların (aylık/ödenek) korunması anayasal güvence altındadır.
Hâkimlerin kararlarını baskı altında kalmadan verebilmelerini sağlamak.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Meclisi Üzerindeki Sınırlamalar

İpuçları

1
Mahkemelerin bağımsızlığı gereği, yasama organının devam eden davalara yönelik bir denetim veya beyan yetkisi olup olmadığını düşünün.
2
Anayasa'nın 138138. maddesi, Yasama Meclisi'nin yargı süreci üzerindeki 'soru sorma, görüşme ve beyan' yetkilerini kesin bir dille sınırlandırmıştır.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim usulünü inceleyerek yargı yönetimi ile bağımsızlık arasındaki ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 11Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hakimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı yetkisinin kullanılması ve hakimlerin özlük haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesinleşmiş bir mahkeme kararının yerine getirilmesi, kamu düzeninin korunması amacıyla idare tarafından makul bir süre için geciktirilebilir.

Cevap

Mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin kamu düzeni gerekçesiyle de olsa idare tarafından geciktirilebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 138. maddesi, mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin yasama, yürütme ve idare tarafından hiçbir şekilde ve hiçbir gerekçeyle (kamu düzeni dahil) geciktirilemeyeceğini açıkça emreder.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138. maddesinin (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incelenmesi.
Maddenin son fıkrası; yasama, yürütme ve idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bu kararları değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini belirtir.
Yargı bağımsızlığının tam olarak sağlanması için kararların uygulanmasında idarenin takdir yetkisi olmamalıdır.
2
Anayasa'nın 139. maddesinin (Hakimlik ve Savcılık Teminatı) incelenmesi.
Hakimlerin azlolunamayacağı, yaş haddinden önce emekli edilemeyeceği ve özlük haklarının mahkeme kapatılsa dahi korunduğu görülür.
Hakimlerin her türlü baskıdan uzak, güvence altında karar verebilmesi amaçlanır.
3
Yasama organının sınırlarının değerlendirilmesi.
Meclis, görülmekte olan bir dava hakkında yargısal sürece müdahale edemez ancak genel kanun yapma yetkisini kullanabilir.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yargı arasındaki sınırların belirlenmesi gerekir.
4
Yanlış seçeneğin tespiti.
İdarenin kamu düzeni gerekçesiyle kararları geciktirme yetkisi olduğu yönündeki ifade, Anayasa'daki 'hiçbir suretle' ifadesiyle çelişmektedir.
Anayasal yasak mutlak olup herhangi bir istisnaya (kamu yararı, kamu düzeni vb.) yer vermemiştir.

Anahtar Kavram

Mahkeme Kararlarının Uygulanması ve Bağlayıcılığı

İpuçları

1
Anayasa'da yargı kararlarının uygulanması konusunda 'hiçbir suretle' ifadesinin kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.
2
İdarenin mahkeme kararlarına karşı bir takdir yetkisi olup olmadığını düşünün; kamu düzeni bir istisna olabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve bu teminatların korunmasındaki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Yargı teşkilatında yapılan bir yapısal düzenleme sonucunda, bazı mahkemelerin kapatılmasına ve bu mahkemelerdeki hâkim kadrolarının iptal edilmesine karar verilmiştir. Kadrosu iptal edilen bir hâkimin, yeni bir göreve atanana kadar geçecek süredeki mali ve sosyal haklarının korunması hususunda 19821982 Anayasası’nın “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” başlıklı maddesi uyarınca aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Cevap

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimlerin aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hükmü geçerlidir.
Doğru seçenek, 19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde yer alan hâkimlik teminatının en güçlü ifadelerinden biridir. Bu hükme göre, bir mahkeme kapatılsa veya kadrosu iptal edilse dahi, o kadroda bulunan hâkimin maaş, ödenek ve diğer tüm özlük hakları devlet güvencesi altındadır ve kesintiye uğratılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili Anayasa maddesini belirle
19821982 Anayasası madde 139139 (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) incelenmelidir.
Soruda yargı mensuplarının kadro kaldırılması durumundaki hakları sorulmaktadır.
2
Kadro kaldırılması durumundaki koruma kapsamını analiz et
Maddede açıkça 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar' ifadesi yer alır.
Hâkimlik teminatı, sadece görevde kalmayı değil, mali hakların sürekliliğini de kapsar.
3
İstisnaları kontrol et
Bu teminatın tek istisnası; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyme veya sağlık yönünden görev yapamaz hale gelmedir.
Yapısal düzenlemeler veya kadro iptalleri hâkimin kusuru olmadığından hak kaybına yol açamaz.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

Daha Fazla Pratik

Hâkimlik teminatının istisnalarını (sağlık ve meslekten ihraç gerektiren suçlar) ve bu kararları veren HSK'nın yapısal özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

19821982 Anayasası’nda yer alan “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” hükümleri dikkate alındığında, yargı mensuplarına tanınan güvencelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkim ve savcıların, hizmetin gereği veya disiplin nedenleri dışında rızaları olmaksızın görev yerlerinin değiştirilememesini ifade eden “coğrafi teminat”, Anayasa’da hâkimlik teminatının bir cüzü olarak açıkça hükme bağlanmıştır.

Cevap

Hâkim ve savcıların görev yerlerinin değiştirilememesi (coğrafi teminat), Anayasa'da değil ilgili kanunlarda düzenlenen bir husustur.
Doğru cevap olan ifade, coğrafi teminatın (görev yerinin değiştirilememesi) Anayasa'da açıkça düzenlendiğini iddia etmektedir. Ancak 19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde hâkimlik teminatı üç ana unsur (azledilmeme, emeklilik yaşı ve mali haklar) üzerinden tanımlanmış olup coğrafi teminattan bahsedilmemiştir. Bu durum KPSS'de en çok kullanılan üst düzey çeldiricilerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138138. ve 139139. maddelerini incelemek.
138138. madde mahkemelerin bağımsızlığını, 139139. madde ise hâkimlik ve savcılık teminatını düzenler.
Soruda istenen kavramların anayasal sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Hâkimlik teminatının anayasal kapsamını belirlemek.
Anayasa'ya göre teminat; azledilmeme, yaştan (6565) önce emekliye ayrılmama ve mali hakların korunmasıdır.
Anayasal güvence kapsamında olan ve olmayan unsurları ayırt etmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki 'coğrafi teminat' kavramını analiz etmek.
Coğrafi teminat (başka bir yere atanmama), doktrinde tartışılsa da 19821982 Anayasası'nda yer alan bir ifade değildir.
Anayasal metinde açıkça düzenlenmeyen bir unsuru anayasal güvence gibi gösteren hatalı yargıyı tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Anayasal Sınırları

İpuçları

1
Anayasa'da hâkimlik teminatı başlığı altında korunan üç temel hakkı hatırlamaya çalışın.
2
Hâkimlerin yer değiştirme (tayin) durumlarının anayasal mı yoksa yasal (kanuni) bir düzenleme mi olduğunu sorgulayın.
3
Coğrafi teminat, hâkimlerin en büyük taleplerinden biri olmasına rağmen 19821982 Anayasası'nda bu terim veya güvence yer almamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 140140. maddesinde yer alan 'hâkimlerin idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlılığı' istisnasını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 14Soru →

1982 Anayasası’na göre; hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'da bu teminatların 'saklı tutulan' (istisna edilen) halleri arasında açıkça sayılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi

Cevap

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi durumu, hâkimlik ve savcılık teminatının anayasal istisnaları arasında yer alır.
1982 Anayasası’nın 139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz ve mahkemenin kaldırılması durumunda bile özlük haklarından yoksun bırakılamazlar. Ancak aynı maddede bu kuralların istisnası olarak; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi, sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesinleşmesi veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilmesi halleri saklı tutulmuştur. Bu nedenle meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi ifadesi doğru istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' hükmünü incelemek.
Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, 65 yaştan önce emekli edilemeyeceği ve mali haklarının korunduğu görülür.
Anayasal güvencelerin kapsamını belirlemek için temel maddeye başvurulmalıdır.
2
Maddenin son fıkrasında yer alan 'saklı tutulan haller' (istisnalar) kısmını analiz etmek.
Meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygunsuzluğu hallerinin saklı tutulduğu tespit edilir.
Hangi durumlarda bu genel güvencelerin uygulanamayacağını anlamak için istisna hükümlerine bakılır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üye seçim yöntemlerini inceleyerek yargı bağımsızlığının idari ayağını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 15Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile yargı yetkisinin niteliğine ilişkin önemli bir ibare eklenmiştir. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde yargı yetkisinin kullanımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Cevap

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
1982 Anayasası'nın 9. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile yargı yetkisinin tanımı güncellenmiştir. Bu düzenlemeye göre yargı yetkisi; Türk Milleti adına, bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Bu ifade hem yetkinin kaynağını (Millet) hem de kullanım ilkelerini (Bağımsızlık ve Tarafsızlık) tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 9. maddesindeki temel kuralı hatırla.
Yargı yetkisinin kaynağı ve kullanılma biçimi belirlenir.
Yargı yetkisinin kimin adına ve nasıl kullanılacağı anayasal bir temeldir.
2
2017 Anayasa değişikliğinin getirdiği yeniliği değerlendir.
"Tarafsızlık" ibaresinin madde metnine eklendiği tespit edilir.
Güncel anayasal durumu yansıtmak için 2017 değişikliği kritiktir.
3
Seçenekler arasından tam ve doğru tanımı içeren ifadeyi bul.
Yetkinin Türk Milleti adına, bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanıldığı yargısına ulaşılır.
Anayasa metni ile birebir örtüşen seçeneğin belirlenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Yargı Yetkisinin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 138. maddesindeki mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin emir ve talimat yasağını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:35s
Soru 16Soru →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” hükümleri dikkate alındığında, bu kavramların kapsam ve sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama Meclisinde, bir davanın devam etmesi gerekçe gösterilerek, o davanın temelini oluşturan kanunlar üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz veya yeni bir kanun teklifi görüşülemez.

Cevap

Yasama Meclisinde görülmekte olan bir davanın temelini oluşturan kanunlar üzerinde değişiklik yapılamayacağına dair ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenek, yasama organının aslî görevi olan kanun yapma yetkisinin, bir yargısal sürecin varlığıyla engellenebileceğini iddia ettiği için yanlıştır. 1982 Anayasası'nın 138. maddesi, mecliste 'yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili' (davanın nasıl karara bağlanacağı, delillerin değerlendirilmesi vb.) görüşme yapılmasını yasaklar; ancak dava konusu olan hukuki düzenlemeler hakkında genel nitelikte kanun teklifi verilmesi ve görüşülmesi yasama yetkisi kapsamındadır ve yasak değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 138'deki yasama kısıtlamasını analiz et.
Görülmekte olan bir dava hakkında mecliste 'yargı yetkisinin kullanılması' ile ilgili soru sorulması ve görüşme yapılması yasaktır.
Yargı bağımsızlığını yasama müdahalesinden korumak için.
2
Yasama yetkisinin kapsamını değerlendir.
Yasama organı genel, soyut ve objektif kurallar (kanun) koyma yetkisine sahiptir.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği kanun yapma yetkisi davanın varlığıyla kısıtlanamaz.
3
Hâkimlik teminatı ve mahkeme kararlarının bağlayıcılığını kontrol et.
Mali hakların korunması, emir alamama ve kararların geciktirilememesi mutlak anayasal hükümlerdir.
Hukuk devleti ilkesinin kurumsal güvencesini sağlamak için.
4
Yanlış önermeyi belirle.
Kanun yapma yetkisinin görülmekte olan bir dava nedeniyle durdurulabileceğini savunan seçenek anayasal sisteme aykırıdır.
Anayasa, davanın görülme usulü ve içeriğine müdahaleyi yasaklar, yasama faaliyetini değil.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yetkisinin Sınırı

Daha Fazla Pratik

Yargı bağımsızlığı kapsamında 2017 değişikliği ile eklenen 'tarafsızlık' ibaresini ve HSK'nın bu bağımsızlıktaki rolünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

1982 Anayasası’nın “Yargı” bölümünde yer alan mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri dikkate alındığında; hâkim ve savcıların mesleki statüsü ve anayasal güvenceleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri ile disiplin işlemleri; yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir.

Cevap

Hâkim ve savcıların özlük haklarının ve disiplin işlemlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenebileceği bilgisi hatalıdır; bu işlemler münhasıran kanunla düzenlenmelidir.
Doğru cevap, hâkim ve savcıların statüsünün Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenebileceğini öne süren seçenektir. 1982 Anayasası’nın 140. maddesi uyarınca; hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları, ödevleri, aylık ve ödenekleri ile disiplin işlemleri münhasıran kanunla düzenlenir. Anayasa'nın 104. maddesi gereği, Anayasa'da açıkça kanunla düzenlenmesi öngörülen bir konuda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarılması mümkün değildir. Bu nedenle, yargı mensuplarının özlük hakları yürütmenin düzenleyici işlemi olan CBK ile belirlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı bağımsızlığının ve hâkimlik teminatının anayasal dayanaklarını hatırla.
1982 Anayasası Madde 138, 139 ve 140'ın yargı mensuplarını yürütme ve yasama müdahalelerine karşı koruduğu tespit edildi.
Yargı organının özerkliğini koruyan anayasal hükümleri belirlemek için.
2
Hâkim ve savcıların özlük haklarının hangi hukuki metinle düzenlenmesi gerektiğini analiz et.
Anayasa Madde 140'ın bu hakların 'kanunla' düzenleneceğini emrettiği görüldü.
Normlar hiyerarşisi ve düzenleme yetkisi arasındaki farkı ayırt etmek için.
3
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) çıkarma yetkisinin sınırlarını değerlendir.
Anayasa Madde 104 uyarınca, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı doğrulandı.
Yürütme organının yargı alanındaki düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kanunla Düzenlenme Şartı

Alternatif Yöntem

Yargı alanının 'yasama dokunulmazlığı' gibi 'yürütme dokunulmazlığına' da sahip olduğunu düşünerek, yürütmenin (CBK) bu alana giremeyeceği mantığıyla seçenekler elenebilir.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 18Soru →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı maddesinde yer alan hükümler dikkate alındığında, mahkeme kararlarının uygulanması ve diğer anayasal organların bu kararlar karşısındaki konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda olup bu kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.

Cevap

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda olup bu kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.
1982 Anayasası’nın 138. maddesinin son fıkrası uyarınca; yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. Bu hüküm, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin idari ve yasama organları karşısındaki en somut koruyucusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138. maddesinin ilgili fıkrasını analiz etme
Maddenin son fıkrasında yasama, yürütme ve idarenin mahkeme kararlarına uyma zorunluluğu tespit edilir.
Yargı bağımsızlığının fiilen hayata geçebilmesi için kararların diğer organlar üzerinde mutlak bağlayıcılığı esastır.
2
Değiştirme ve geciktirme yasağını değerlendirme
Anayasa'nın kararları 'hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceği' ifadesine ulaşılır.
Hukuk devleti ilkesi gereği, yargısal denetim sonucunda verilen kararların idari veya siyasi müdahaleden korunması gerekir.

Anahtar Kavram

Mahkeme Kararlarının Bağlayıcılığı ve Değiştirilemezliği
Tahmini Süre:50s
Soru 19Soru →

Yürütülmekte olan bir davada mahkemenin işleyişi ve yargısal süreçlerin yönetimi ile ilgili olarak, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri çerçevesinde aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve Savcılar Kurulu, görülmekte olan bir davanın içeriğine veya sonucuna yönelik olarak ilgili mahkemeye tavsiye ve telkinde bulunabilir.

Cevap

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görülmekte olan bir davanın içeriğine yönelik tavsiye ve telkinde bulunabileceği ifadesi yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 138. maddesine göre; hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Bu yasak, idari bir kurul olan Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nu da kapsamaktadır. Dolayısıyla HSK'nın davanın içeriğine yönelik müdahalesi anayasal olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa madde 138'in (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incelenmesi.
Hiçbir organ, makam, merci veya kişinin (buna HSK da dahildir) hâkimlere emir, talimat veremeyeceği ve telkinde bulunamayacağı saptanır.
Yargı bağımsızlığının korunması için her türlü dış müdahalenin yasaklanması gerekir.
2
Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) hukuki statüsünün değerlendirilmesi.
HSK'nın idari bir kurul olduğu, yargısal bir karar mercii olmadığı ve mahkemelerin işleyişine yargısal müdahale yetkisinin bulunmadığı anlaşılır.
Yargı yönetimi ile yargılama yetkisinin birbirinden ayrılması hâkimlik teminatının bir gereğidir.
3
Seçeneklerin anayasal hükümlerle karşılaştırılması.
Tavsiye ve telkin yasağının HSK dahil tüm merciler için geçerli olduğu, bu nedenle ilgili ifadenin anayasal olarak imkansız olduğu belirlenir.
Anayasa madde 138'deki 'hiçbir merci' ifadesi tüm idari ve hiyerarşik yapıları kapsar.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Emir-Talimat Yasağı

Daha Fazla Pratik

Yargı bağımsızlığı ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farkları ve Anayasa Mahkemesi'nin bağımsızlığını koruyan mekanizmaları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 20Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” ilkeleri uyarınca, hâkim ve savcıların hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkim ve savcılar, idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olarak görev yaparlar.

Cevap

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olduklarını belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 140. maddesine göre, hâkim ve savcılar yargısal yetkilerini kullanırken hiçbir makama bağlı değillerdir ve bağımsızdırlar; ancak idari görevleri söz konusu olduğunda Adalet Bakanlığına bağlı olarak çalışırlar. Bu durum, yargı bağımsızlığını zedeleyen bir hiyerarşi değil, idari teşkilatlanmanın bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın Yargı bölümündeki temel ilkelerin (Madde 138-140) analiz edilmesi.
Yargı bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve hâkimlerin idari statüsüne ilişkin anayasal çerçeve belirlenir.
Soruda istenen doğru ifadeyi bulmak için yargı mensuplarının bağımsızlık sınırlarının ve hiyerarşik bağlarının tespit edilmesi gerekir.
2
Hâkim ve savcıların yürütme organı ile olan hiyerarşik ilişkisinin değerlendirilmesi.
Hâkim ve savcıların yargısal faaliyetlerinde mutlak bağımsız oldukları ancak idari görevlerde Bakanlık ile ilişkilendirildikleri görülür.
Anayasa madde 140/6'daki 'Hâkimler ve savcılar, idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar' hükmü doğrudan doğru seçeneği belirler.

Anahtar Kavram

Hâkim ve Savcıların İdari Statüsü ve Bakanlık Bağlantısı
Tahmini Süre:50s
Sayfa 1 / 4Sonraki