Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'nin Platoları

Türkiye'deki platoların büyük bir bölümü, 3.3. jeolojik zamanın sonu ile 4.4. jeolojik zamanın başındaki epirojenik yükselmelere bağlı olarak ortalama 10001000 metrenin üzerinde yer alan geniş düzlüklerdir. Ancak Marmara Bölgesi'nde bulunan bir plato sahası, deniz seviyesine yakın yükseltisi (150−200150-200 m) ve "aşınım düzlüğü" (peneplen) özelliği taşımasıyla bu genel genellemenin dışında kalmaktadır. Aynı zamanda bu saha, Türkiye'de sanayi, ticaret ve ulaşımın en yoğun olduğu bölgedir.

Bu özelliklere sahip olan plato aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Haymana Platosu
  2. B
    Erzurum - Kars Platosu
  3. Çatalca - Kocaeli PlatosuCevap
  4. D
    Taşeli Platosu
  5. E
    Yazılıkaya Platosu

Cevap

Çatalca - Kocaeli Platosu, Türkiye'nin aşınım düzlüğü niteliğindeki en alçak platosudur ve sanayi/ulaşım faaliyetlerinin merkezidir.
Çatalca - Kocaeli Platosu, Türkiye'deki diğer platoların aksine epirojenik yükselmeden ziyade dış kuvvetlerin uzun süreli aşındırması sonucu oluşmuş bir 'peneplen' alanıdır. Ortalama yükseltisi 150−200150-200 metre civarında olup Türkiye'nin en alçak platosudur. İstanbul ve Kocaeli gibi sanayi devlerini barındırdığı için ekonomik önemi en yüksek olan plato sahamızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'deki platoların genel yükselti karakterini değerlendirme.
Türkiye'de platolar genellikle epirojeneze bağlı olarak yüksekte (10001000 m üzeri) bulunur.
Soruda verilen genellemenin istisnasını bulmak için standart özellikleri bilmek gerekir.
2
Verilen özel şartları (alçak yükselti, aşınım düzlüğü, yoğun sanayi) analiz etme.
İstenen kriterler Marmara Bölgesi'ndeki ekonomik ve fiziki şartlara işaret etmektedir.
Aşınım düzlüğü (peneplen) terimi Türkiye'de doğrudan Çatalca-Kocaeli sahası ile özdeşleşmiştir.
3
Seçeneklerdeki platoların oluşum ve ekonomik özelliklerini kıyaslama.
Çatalca - Kocaeli Platosu tüm kriterleri (alçaklık, peneplen, sanayi merkezi olma) karşılamaktadır.
Diğer seçeneklerdeki platolar (Haymana, Erzurum-Kars, Taşeli, Yazılıkaya) daha yüksek rakımlı ve farklı oluşum kökenlerine sahiptir.

Anahtar Kavram

Platoların Oluşum Tipleri ve Aşınım Düzlüğü (Peneplen)

İpuçları

1
Genellikle sanayi ve ticaret denilince akla gelen Marmara Bölgesi'ni düşünün.
2
Türkiye'nin en alçak platosu hangisidir? Yükseltisi bir ovanınkine çok yakındır.
3
Coğrafya derslerinde 'peneplen' (yontukdüz) dendiğinde örnek verilen tek büyük plato alanıdır.

Daha Fazla Pratik

Diğer plato türlerini (Karstik, Lav, Tabaka Düzlüğü) ve bunların harita üzerindeki yerlerini tekrar etmek faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Platoların yükseltisi batıdan doğuya artar kuralını düşünerek, en batıda ve deniz kıyısında olan seçeneği işaretleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla