Anayasası ve sayılı Kanun hükümleri ışığında; Anayasa Mahkemesine yapılacak bir bireysel başvurunun kabul edilebilir bulunabilmesi için "kişi bakımından yetki" (başvuru ehliyeti) ve "konu bakımından yetki" (başvuruya konu hakkın kapsamı) şartlarının birlikte sağlanması zorunludur.
Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde Anayasa Mahkemesinin başvuruyu "esastan" incelemesi hukuken mümkündür?
- Bir derneğin, mülkiyetinde bulunan bir aracın haksız şekilde müsadere edildiği iddiasıyla mülkiyet hakkının ihlali gerekçesiyle yaptığı başvuruCevap
- BBir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun, kendisine yönelik bir idari işlemin adil yargılanma hakkını zedelediği iddiasıyla yaptığı başvuru
- CTürkiye'de ikamet eden bir yabancının, genel seçimlerde oy kullanma hakkının kısıtlandığı iddiasıyla seçme ve seçilme hakkı kapsamında yaptığı başvuru
- DBir anonim şirketin, şirket genel müdürünün hukuka aykırı tutuklanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yaptığı başvuru
- EBir vatandaşın, yürürlükteki bir vergi kanunu maddesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle ilgili kanun hükmünün doğrudan iptali istemiyle yaptığı başvuru
Cevap
Özel hukuk tüzel kişisi olan derneğin, tüzel kişilere de tanınan mülkiyet hakkının ihlali iddiasıyla yaptığı başvuru kabul edilebilirdir.
Dernekler özel hukuk tüzel kişisi statüsündedir ve 1982 Anayasası ile 6216 sayılı Kanun uyarınca, sadece tüzel kişiliğe ait olan hakların ihlali iddiasıyla başvuru yapabilirler. Mülkiyet hakkı, tüzel kişilere de tanınan ve hem Anayasa hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında korunan ortak haklardan biridir. Derneğin mülkiyetindeki bir araca el konulması (müsadere), bireysel başvuru için gerekli olan 'kamu gücü ihlali', 'kişi bakımından yetki' ve 'konu bakımından yetki' şartlarını tam olarak karşılamaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bireysel Başvuruda Kabul Edilebilirlik Kriterleri