Türkiye'nin mutlak konum özelliklerine bağlı olarak, güneyden kuzeye doğru gidildikçe birçok coğrafi değişken 'enlem etkisi' çerçevesinde düzenli bir değişim gösterir. Ancak bazı değişkenler hem mutlak hem de özel konum şartlarından (yükselti, denizellik, karasallık) etkilendiği için Türkiye genelinde her zaman enlem dereceleriyle tam bir uyum içerisinde olmayabilir.
Buna göre, Türkiye'de güneyden kuzeye doğru gidildikçe yaşanan aşağıdaki değişimlerden hangisi yalnızca mutlak konum (enlem) özellikleri ile açıklanabilen ve özel konum şartlarından kesinlikle etkilenmeyen bir durumdur?
- ASıcaklık değerlerinin azalmasına bağlı olarak tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması
- BOrman üst sınırı ile tarım ve yerleşme üst sınırlarının deniz seviyesine yaklaşması
- CKış mevsiminde donlu gün sayısının ve karın yerde kalma süresinin artış göstermesi
- Dünya'nın çizgisel dönüş hızının azalmasına bağlı olarak alacakaranlık (tan ve gurup) sürelerinin uzamasıCevap
- EBuharlaşma şiddetinin azalmasına bağlı olarak deniz sularındaki tuzluluk oranının düşmesi
Cevap
Çizgisel hızın azalmasına bağlı olarak alacakaranlık (tan ve gurup) sürelerinin kuzeye gidildikçe uzaması, yalnızca mutlak konumla açıklanan ve özel konumdan etkilenmeyen bir durumdur.
Alacakaranlık (tan ve gurup) süreleri, Dünya'nın çizgisel dönüş hızına bağlıdır. Çizgisel hız ise ekvatordan kutuplara gidildikçe düzenli olarak azalır. Bu durum tamamen küresel şekil ve dönüş hızıyla ilgili matematiksel/geometrik bir olaydır; dağlar, denizler veya yükselti bu süreyi etkileyemez. Bu nedenle yalnızca mutlak konumla açıklanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mutlak (Matematik) Konum ve Özel Konum Ayrımı
Tahmini Süre:1m 45s