Türk hukuk sisteminde hâkimin uyuşmazlıkları karara bağlaması ve hukuk kurallarının uygulanması sürecinde karşılaşılan boşluk türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Hâkimin 'kural içi boşluk' bulunan bir uyuşmazlıkta kullandığı yetki 'hukuk yaratma' olarak adlandırılır ve bu yolla oluşturulan kural, Anayasa'nın bağlayıcılığına benzer şekilde diğer tüm mahkemeleri bağlar.Cevap
- BÖrtülü boşluk (teleolojik boşluk), uyuşmazlığa uygulanabilecek yazılı bir norm bulunmasına rağmen, bu normun lafzının (sözünün) kanun koyucunun amacıyla bağdaşmayacak ölçüde geniş olması durumunda ortaya çıkar.
- CBir uyuşmazlıkta hem yazılı hem de yazısız (örf ve adet hukuku) kaynaklarda çözüm bulunamaması durumu 'hukuk boşluğu' olarak tanımlanır ve hâkim bu durumda kanun koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratır.
- DHâkimin hukuk yaratırken uyması gereken en temel sınırlardan biri, Medeni Kanun'un başlangıç hükümlerinde yer alan dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağıdır.
- EKanun koyucunun bilerek ve isteyerek düzenlemediği, çözümü somut olayın özelliklerine göre hâkime bıraktığı durumlarda 'kural içi boşluk' söz konusu olur.
Cevap
Hâkimin kural içi boşluk hallerinde hukuk yarattığını ve bu kuralın Anayasa gibi bağlayıcı olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü kural içi boşluk durumunda hâkim 'hukuk yaratma' yetkisini değil, kanunun kendisine tanıdığı 'takdir yetkisini' kullanır. Ayrıca, hâkimin verdiği kararlar genel ve soyut bir hukuk kuralı (norm) niteliğinde olmayıp, kural olarak diğer mahkemeler için bağlayıcılık taşımaz. Bu kararların Anayasa ile kıyaslanması hukuk hiyerarşisi bakımından tamamen yanlıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi
İpuçları
1
Hâkimin yetkileri arasındaki farka odaklanın: Kanun içinde kalmak mı, yoksa yeni bir kural getirmek mi?
2
Kural içi boşlukta kanun koyucu hâkime bir 'alan' bırakmıştır, bu alanda kullanılan yetkiye ne ad verilir?
3
Hâkimin yarattığı kuralın, Anayasa gibi tüm ülkeyi ve mahkemeleri bağlayıp bağlamayacağını düşünün.
Daha Fazla Pratik
İçtihadı Birleştirme Kararlarının bağlayıcılığı ve hukuk kaynakları arasındaki yerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s