Examkin

Soru

Zorluk: ZorSened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

Osmanlı Devleti'nde anayasal düzene geçişin ilk aşamaları olarak kabul edilen Sened-i İttifak (1808) ile Tanzimat Fermanı (1839) arasındaki iktidarın sınırlandırılması ve belgenin hukuki niteliği bakımından yapılan karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

  1. A
    Her iki belge de padişahın yetkilerini kendi isteğiyle, dış baskıların etkisi olmadan tek taraflı olarak sınırlandırdığı birer "ferman" niteliğindedir.
  2. B
    Sened-i İttifak ile padişahın yetkileri ilk kez "hukukun üstünlüğü" ilkesiyle sınırlandırılırken; Tanzimat Fermanı ile bu sınırlama taşradaki yerel güç odaklarının onayıyla gerçekleşmiştir.
  3. Tanzimat Fermanı padişahın tek taraflı iradesine dayanan bir "ihsan" niteliği taşırken; Sened-i İttifak, merkezi otorite ile yerel güç odakları arasında imzalanmış "misak" karakterli bir sözleşmedir.Cevap
  4. D
    Her iki belgede de temel amaç halkın yönetime doğrudan katılımını sağlamak ve padişahın yasama yetkisini seçilmiş bir meclise devretmektir.
  5. E
    Tanzimat Fermanı Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası kabul edilirken; Sened-i İttifak, bu anayasanın taşra teşkilatını düzenleyen bir ek belgesi hükmündedir.

Cevap

Tanzimat Fermanı padişahın tek taraflı iradesine dayanan bir ihsan niteliği taşırken; Sened-i İttifak, merkezi otorite ile yerel güç odakları arasında imzalanmış misak karakterli bir sözleşmedir.
Sened-i İttifak, Osmanlı merkezi yönetimi ile ayanlar arasında yapılan bir pazarlığın sonucudur ve karşılıklı yükümlülükler içerdiği için 'misak/sözleşme' olarak tanımlanır. Tanzimat Fermanı ise padişahın halkına çeşitli haklar bahşettiği ve hukuka uyacağını taahhüt ettiği, tek taraflı iradeyle yayımlanan bir 'ihsan/ferman'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Sened-i İttifak'ın hukuki niteliğini analiz etme.
Belge, II. Mahmut ve Ayanlar arasında imzalanmıştır; dolayısıyla çift taraflı bir 'sözleşme' (misak) niteliğindedir.
Sultan'ın otoritesini başka bir gücün varlığını tanıyarak paylaştığı bir uzlaşıdır.
2
Tanzimat Fermanı'nın hukuki niteliğini analiz etme.
Padişah Abdülmecid tarafından ilan edilmiş, tebaaya haklar tanıyan tek taraflı bir 'ihsan/ferman' niteliğindedir.
Hukukun üstünlüğü ilkesi ilk kez açıkça beyan edilmiş, Sultan kendi üzerinde bir gücü (hukuku) tek taraflı iradesiyle tanımıştır.
3
İki belgenin farklarını sentezleme.
Biri sözleşme temelli (bilateral), diğeri ferman temelli (unilateral) belgelerdir.
Anayasal tarih içindeki yerlerini belirleyen en temel hukuki ayrım budur.

Anahtar Kavram

Osmanlı Anayasal Belgelerinin Hukuki Niteliği

İpuçları

1
Hangi belgenin bir 'sözleşme', hangisinin bir 'padişah bildirisi' olduğunu düşünün.
2
Sened-i İttifak ayanlarla Sultan arasındayken, Tanzimat Fermanı doğrudan halkın tamamını (tebaa) hedef alır.
3
Misak (Sözleşme) ve İhsan (Lütuf) kavramları bu iki belgenin hukuki farkını belirleyen anahtar kelimelerdir.

Daha Fazla Pratik

Islahat Fermanı'nın Tanzimat'tan farkını ve özellikle yabancı devletlerin müdahalesi açısından etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

Bu konudan daha fazla soru