İsimlerin önüne gelerek onları işaret yoluyla belirten sözcükler 'işaret sıfatı', durum veya biçim yönünden niteleyen sözcükler ise 'niteleme sıfatı' olarak adlandırılır. Bu tür sözcükler bir fiili/fiilimsiyi etkilediğinde veya ismin yerini tuttuğunda farklı sözcük türlerine (zarf, zamir) dönüşebilir.
Bu açıklamadan hareketle, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı bir arada kullanılmıştır?
- AO, dünkü sınavda soruları oldukça hızlı çözerek herkesi şaşırttı.
- Bu, senin şu eski dolabın içine sakladığın belgeler miydi?Cevap
- CŞu, kütüphanenin en sessiz köşesinde ders çalışan öğrencilerden biriydi.
- DBöyle konuşarak arkadaşının hassas duygularını incittiğini anlamıyor musun?
- EÖteki kutuyu hızlıca rafa kaldırıp hemen diğer işine odaklandı.
Cevap
Cümledeki 'şu' sözcüğünün dolabı işaret etmesi (işaret sıfatı) ve 'eski' sözcüğünün dolabın durumunu bildirmesi (niteleme sıfatı) nedeniyle doğru cevap 'Bu, senin şu eski dolabın içine sakladığın belgeler miydi?' cümlesidir.
Doğru olan seçenekte 'şu' sözcüğü 'dolap' ismini işaret ederek 'işaret sıfatı' görevini üstlenmiş, 'eski' sözcüğü ise aynı ismi durum yönünden niteleyerek 'niteleme sıfatı' görevinde kullanılmıştır. Cümlenin başındaki 'Bu' sözcüğü ise ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşaret sıfatı ile işaret zamiri, niteleme sıfatı ile durum zarfı arasındaki işlevsel farklar.