Soru

Zorluk: ZorSıfatlar (Ön Adlar)

Türkçede "kurallı birleşik sıfatlar" çeşitli yollarla oluşturulur. Bu yöntemlerden en yaygın olanları; bir sıfat tamlamasının sonuna −lı,−li,−lık,−lik-lı, -li, -lık, -lik gibi eklerin getirilmesi veya bir sıfat tamlamasında isim ile sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki (−ı,−i-ı, -i) eklenmesidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan birleşik sıfat, oluşum bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Kısa boylu memurlar, arşiv raflarının düzenlenmesinde bazı zorluklarla karşılaşabilir.
  2. B
    Geniş pencereli odalar, gün ışığından daha fazla yararlandığı için çalışma verimliliğini artırır.
  3. Salonun ferah görünmesi için rengi açık perdeler tercih edilmelidir.Cevap
  4. D
    Yüksek tavanlı salonlar, resmî törenler ve kabuller için oldukça uygundur.
  5. E
    Üç aylık raporlar, kurumun mali durumunu analiz etmek amacıyla düzenli olarak hazırlanır.

Cevap

Rengi açık perdeler ifadesindeki sıfatın oluşum yolu, diğer seçeneklerdeki ekleme yönteminden farklı olarak yer değiştirme ve iyelik eki kullanımı ile gerçekleşmiştir.
Doğru seçenekte kullanılan 'rengi açık perdeler' ifadesinde, birleşik sıfat 'İsim + İyelik Eki + Sıfat' kurgusuyla oluşturulmuştur. Bu, kökeni olan 'açık renk' tamlamasındaki öğelerin yer değiştirmesiyle ortaya çıkan özel bir kurallı birleşik sıfat türüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sıfatları ve niteledikleri isimleri belirleyin.
Belirlenen sıfatlar: Kısa boylu, Geniş pencereli, Rengi açık, Yüksek tavanlı, Üç aylık.
Yapısal analiz yapabilmek için önce hedef sözcük öbeklerini saptamak gerekir.
2
Sıfatların köküne ve aldığı eklere odaklanarak oluşum yöntemlerini gruplandırın.
Dört seçenekte (Kısa boylu, Geniş pencereli, Yüksek tavanlı, Üç aylık) 'Sıfat Tamlaması + -lı/-lık' yapısı görülmektedir.
Kurallı birleşik sıfatların en yaygın kategorisi budur.
3
Farklı olan yapıyı analiz edin.
'Rengi açık' sıfatı, 'açık renk' tamlamasından türetilmiş; isim (renk) ile sıfat (açık) yer değiştirmiş ve isme iyelik eki (-i) getirilmiştir.
Bu yöntem, kurallı birleşik sıfatların ikinci temel oluşum yoludur.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatların Yapısal Oluşum Yolları

İpuçları

1
Birleşik sıfatların oluşumunda ek kullanımına ve kelime sırasına dikkat edin.
2
Seçeneklerin dördünde bir tamlamaya ek eklenmiş, birinde ise tamlamadaki kelimeler takla attırılıp iyelik eki almıştır.
3
'Rengi açık' sıfatının aslında 'açık renk' tamlamasından dönüştüğünü ve diğerleri gibi ek almadığını fark edin.

Daha Fazla Pratik

Birleşik sıfatların 'kaynaşmış' (vatansever, birkaç vb.) türlerini de inceleyerek yapı farklarını pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Sıfatları köklerine ayırın; eğer kök bir sıfat tamlamasıysa ve sonda −lı,−lık-lı, -lık gibi bir ek varsa bunlar bir gruptur. Eğer kök öğeleri yer değiştirmişse farklı gruptur.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla