Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türk idari teşkilatında 'idarenin bütünlüğü' ilkesini sağlamak amacıyla kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri, denetleyen makamın yetki genişliği ve denetlenen birimin hukuki statüsü açısından temel farklılıklar gösterir.

Buna göre, aşağıdaki makam eşleşmelerinden hangisinde; üst makamın, ast makamın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de 'yerindelik' (kamu yararı) açısından denetleme ve gerektiğinde bu işlemleri 'değiştirerek onama' (tashih) yetkisi bulunmamaktadır?

  1. A
    Vali - İl Sağlık Müdürü
  2. B
    Rektör - Enstitü Müdürü
  3. C
    İçişleri Bakanı - Vali
  4. Vali - Belediye BaşkanıCevap
  5. E
    Kaymakam - İlçe Milli Eğitim Müdürü

Cevap

Vali ile Belediye Başkanı arasındaki ilişki idari vesayet niteliğindedir ve bu ilişkide hiyerarşideki gibi 'yerindelik' ve 'tashih' (değiştirerek onama) yetkileri kural olarak bulunmaz.
İdari vesayet denetiminde (Vali - Belediye Başkanı örneğinde olduğu gibi), denetleyen makam kural olarak denetlenen birimin yerine geçip karar alamaz (ikame) veya mevcut kararı değiştirerek onayamaz (tashih). Ayrıca vesayet makamı, işlemin sadece hukuka uygun olup olmadığını denetleyebilir; işlemin hizmet gereklerine veya kamu yararına uygunluğunu (yerindeliğini) denetleyemez. Bu durum, yerinden yönetim kuruluşlarının idari özerkliğinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Eşleşen makamların aynı mı yoksa farklı tüzel kişilikler içinde mi olduğunu belirleyin.
Belediyeler ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahipken, valilik merkezi idarenin (devlet tüzel kişiliğinin) bir parçasıdır.
İdari vesayet farklı tüzel kişilikler arasında, hiyerarşi ise aynı tüzel kişilik içinde gerçekleşir.
2
Hiyerarşi ve vesayet denetimlerinin kapsamındaki 'yerindelik' ve 'tashih' yetkilerini karşılaştırın.
Hiyerarşide amir hem hukuka uygunluğu hem yerindeliği denetleyebilir ve işlemi değiştirebilir. Vesayette ise yetki sadece 'hukuka uygunluk' ile sınırlıdır (istisnalar hariç) ve tashih yetkisi yoktur.
Vesayet denetimi, yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak amacıyla hiyerarşiye göre daha dar kapsamlı tutulmuştur.
3
Seçenekleri bu kurallar ışığında değerlendirerek 'idari vesayet' olanı bulun.
Vali (Merkez) ve Belediye Başkanı (Yerinden Yönetim) arasındaki bağ vesayettir.
Diğer seçeneklerin tamamı aynı tüzel kişilik (Devlet veya Üniversite) içindeki ast-üst ilişkisini (hiyerarşiyi) temsil etmektedir.

Anahtar Kavram

Hiyerarşi ve İdari Vesayet Yetki Farkları

İpuçları

1
Hiyerarşi aynı evin içindeki aile üyeleri gibidir; vesayet ise komşunun çocuğunu sadece kurallara uyup uymadığı konusunda uyarmak gibidir.
2
Bir makamın diğerinin yerine karar alabilmesi (ikame) veya kararı düzeltebilmesi (tashih) sadece hiyerarşiye özgü güçlü yetkilerdir.
3
Belediyelerin ve köylerin devletten ayrı bir 'tüzel kişiliği' olduğunu, bu yüzden merkezi idarenin onlar üzerinde sadece sınırlı (vesayet) yetkisi olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamlarının sadece 'iptal davası açma' veya 'onama' gibi sınırlı yetkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tüzel kişilik testi yapın: Eğer iki makam farklı bütçelere ve farklı hukuksal kimliklere (merkez vs yerel) sahipse ilişki vesayettir ve yetkiler kısıtlıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Bu konudan daha fazla soru