Examkin

Soru

Zorluk: ZorYargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

Türkiye'de mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri doğrultusunda yargı mensuplarının statüsü değerlendirildiğinde, aşağıdaki uygulamalardan hangisinin Anayasa'ya uygun olduğu (bir ihlal teşkil etmediği) söylenebilir?

  1. A
    Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması gerekçesiyle, o mahkemede görev yapan hâkimin aylık ve ödeneklerinin yeni bir göreve atanana kadar dondurulması
  2. Görevini sağlık mazereti nedeniyle yerine getiremeyeceği resmi sağlık kurulu raporuyla kesinleşen bir hâkimin, kendi rızası aranmaksızın emekliye sevk edilmesiCevap
  3. C
    Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriği ve gidişatı hakkında milletvekillerince soru önergesi verilmesi veya beyanda bulunulması
  4. D
    Adalet Bakanlığı'nın, yargılamanın hızlandırılması amacıyla mahkemelere belirli dava türlerinde delillerin toplanma usulüne ilişkin bağlayıcı genelgeler göndermesi
  5. E
    Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun, disiplin cezası alan bir hâkimi, talebi olmamasına rağmen kadro yetersizliği nedeniyle 6060 yaşında zorunlu olarak emekliye ayırması

Cevap

Hâkimlik ve savcılık teminatının istisnaları kapsamında, sağlık mazereti kesinleşenlerin rızası dışında emekliye sevk edilmesi Anayasa'ya uygundur.
Hâkimlik ve savcılık teminatı kural olarak yargıçların azledilmesini ve rızaları dışında 6565 yaşından önce emekli edilmesini yasaklar. Ancak Anayasa'nın 139139. maddesinin ikinci fıkrasında bu kuralın istisnaları sayılmıştır. Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler, rızaları olmasa dahi emekliye sevk edilebilirler. Bu durum anayasal bir ihlal değil, bizzat Anayasa'nın öngördüğü bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hâkimlik ve savcılık teminatının temel unsurlarını belirlemek.
Hâkimler azlolunamaz, rızasız emekli edilemez ve özlük haklarından (kadro kalksa dahi) yoksun bırakılamazlar.
Yargı mensuplarının bağımsızlığını korumak için getirilen mutlak güvenceleri anlamak gerekir.
2
Anayasa'da bu teminatlar için öngörülen istisnaları analiz etmek.
Suç işleyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler ve meslekte kalmaları uygun görülmeyenler teminat dışı bırakılabilir.
Hâkimlik teminatı mutlak bir sorumsuzluk değil, hukuki sınırlar dahilinde bir güvencedir.
3
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile Yasama-Yürütme ilişkisini değerlendirmek.
Yasama meclisinde devam eden davalar hakkında konuşulamaz; yürütme yargıya genelge gönderemez.
Kuvvetler ayrılığı ilkesinin yargı bağımsızlığı üzerindeki somut etkisini teyit etmek.
4
Seçenekleri bu kurallar süzgecinden geçirerek ihlal teşkil etmeyen durumu saptamak.
Sağlık mazereti durumu, Anayasa'nın açıkça izin verdiği bir istisnadır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için teminatın nerede bitip istisnanın nerede başladığını ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Hâkimlik Teminatının İstisnaları ve Mahkemelerin Bağımsızlığı

İpuçları

1
Hâkimlik teminatının genel kuralı 'azlolunamama' ve 'rızasız emekli edilememe'dir ancak bu mutlak değildir.
2
Anayasa'nın 139. maddesindeki istisnaları hatırlayın: Sağlık, suç ve mesleki yeterlilik.
3
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138), sadece yürütmeye karşı değil, yasama organına karşı da korunmuştur; özellikle devam eden davalar konusunda.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu incelemek bu konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

Bu konudan daha fazla soru