İdare hukukunda hiyerarşi, aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki üstün astı denetlemesini ifade ederken; idari vesayet, merkezden yönetim kuruluşlarının yerinden yönetim kuruluşları (mahalli idareler veya hizmet yerinden yönetim kuruluşları) üzerindeki sınırlı denetim yetkisidir. Bu iki denetim türü, idarenin bütünlüğü ilkesini gerçekleştirmek amacıyla kullanılır.
Buna göre, aşağıda verilen denetim ilişkilerinden hangisi "idari vesayet" denetimine örnek teşkil eder?
- Aİçişleri Bakanı'nın bir ilin valisi üzerindeki denetim yetkisi
- BBir ilin valisinin, aynı ilin ilçe kaymakamı üzerindeki denetim yetkisi
- CBir üniversite rektörünün, üniversiteye bağlı bir fakültenin dekanı üzerindeki denetim yetkisi
- Bir ilin valisinin, görev alanındaki bir köy muhtarının işlemleri üzerindeki denetim yetkisiCevap
- ESağlık Bakanı'nın, bakanlığa bağlı bir genel müdür üzerindeki denetim yetkisi
Cevap
Bir ilin valisinin, görev alanındaki bir köy muhtarının işlemleri üzerindeki denetim yetkisi idari vesayet denetimine örnektir.
İdari vesayet denetimi, merkezi idare kuruluşlarının, yerinden yönetim kuruluşları (belediye, köy, il özel idaresi ve hizmet yerinden yönetimleri) üzerindeki kanunla belirlenmiş sınırlı denetim yetkisidir. Vali merkezi idarenin temsilcisi olarak Devlet Tüzel Kişiliğini kullanırken, Köy Muhtarı ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olan Köy idaresini temsil eder. Farklı tüzel kişilikler arasındaki bu denetim bağı idari vesayettir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi ve İdari Vesayet Ayrımı
İpuçları
1
Denetleyen ve denetlenen makamların aynı bina/kurum (tüzel kişilik) altında olup olmadığına bak.
2
Mahalli idarelerin (belediye, köy vb.) ayrı kamu tüzel kişiliği olduğunu hatırla.
3
Eğer denetim merkezi idareden (Bakan, Vali, Kaymakam) yerel bir birime (Belediye, Köy) doğru ise bu idari vesayettir.
Daha Fazla Pratik
Belediye ve Köy gibi mahalli idarelerin yanı sıra, Barolar ve Odalar gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları üzerindeki denetimin de idari vesayet olduğunu çalışınız.
Alternatif Yöntem
Tüzel kişilik testi yap: Eğer denetlenen kurumun kendine ait bir bütçesi ve karar organı varsa, merkezi idarenin onu denetlemesi 'vesayet'tir. Eğer bütçe ve yönetim merkezden geliyorsa 'hiyerarşi'dir.
Tahmini Süre:50s