Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türkiye Cumhuriyeti’nin idari yapısında "idarenin bütünlüğü" ilkesini gerçekleştirmek üzere kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet yetkilerine ilişkin aşağıdaki kıyaslamalardan hangisi, bu iki denetim türü arasındaki hukuksal farkları tam ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır?

  1. Hiyerarşik amir, kural olarak hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapabilirken; vesayet makamı, kanunda açık bir hüküm bulunmadıkça yerindelik denetimi yapamaz ve denetimi kural olarak hukuka uygunlukla sınırlıdır.Cevap
  2. B
    İdari vesayet yetkisi, hiyerarşide olduğu gibi astın işlemlerini değiştirerek düzeltme yetkisini de kapsar ancak bu yetki sadece merkezden yönetim kuruluşları üzerinde kullanılır.
  3. C
    Vali ile Büyükşehir Belediye Başkanı arasındaki denetim ilişkisi hiyerarşi; Vali ile İl Milli Eğitim Müdürü arasındaki denetim ilişkisi ise idari vesayet olarak tanımlanır.
  4. D
    Hiyerarşik amir, astın işlemlerini hukuka aykırı bulursa sadece idari yargıda dava açabilirken; vesayet makamı denetlediği yerel yönetimin işlemini doğrudan yürürlükten kaldırabilir.
  5. E
    Vesayet makamı, denetlediği kuruluşun organlarının yerine geçerek her durumda "ikame" yetkisini kullanabilirken; hiyerarşik amir astının yerine geçerek doğrudan karar alamaz.

Cevap

Hiyerarşik amirin hem hukukilik hem de yerindelik denetimi yapabilmesi, vesayet makamının ise kural olarak sadece hukukilik denetimiyle sınırlı olması aralarındaki temel farktır.
İdare hukukunda hiyerarşi, aynı kamu tüzel kişiliği içindeki üstün aslı denetlemesidir ve bu yetki genel niteliktedir; yani amir hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapabilir. İdari vesayet ise merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları (farklı tüzel kişilikler) üzerindeki anayasal denetimidir; özerklik ilkesi gereği bu yetki sınırlıdır, kanunda açık hüküm olmadıkça yerindelik denetimi yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hiyerarşi ve İdari Vesayet kavramlarının tüzel kişilik temelinde ayrıştırılması
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde (Devlet tüzel kişiliği veya Belediye tüzel kişiliği gibi), İdari Vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasında (Devletin Belediyeyi denetlemesi) gerçekleşir.
Denetimin türünü belirleyen ilk unsur, denetleyen ve denetlenen birimlerin aynı hukuki yapı içinde olup olmadığıdır.
2
Yetkinin kapsamının (Hukukilik vs Yerindelik) incelenmesi
Hiyerarşide amir, işlemin sadece hukuka uygun olup olmadığını değil, aynı zamanda idari açıdan yerinde (faydalı/gerekli) olup olmadığını da denetleyebilir. İdari vesayette ise denetim, kural olarak hukuka uygunluk ile sınırlıdır.
Yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak amacıyla, merkezi yönetimin vesayet yetkisi anayasal olarak dar yorumlanır.
3
Yetkinin kaynağının değerlendirilmesi
Hiyerarşi yetkisi yönetmeliğe veya kanuna dayanmasa da idari teşkilatın doğal bir sonucuyken; idari vesayet yetkisi 'kanunilik' ilkesi gereği mutlaka kanunda açıkça düzenlenmiş olmalıdır.
Vesayet yetkisi istisnai bir yetkidir ve 'kanunsuz vesayet olmaz' ilkesi geçerlidir.

Anahtar Kavram

İdari Teşkilat İlkeleri: Hiyerarşi ve Vesayet Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Mahalli idarelerin (belediye, il özel idaresi, köy) kamu tüzel kişiliği ile merkezi idarenin taşra birimlerinin (valilik, kaymakamlık) tüzel kişiliği olmadığını karşılaştıran sorular çözülmelidir.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Bu konudan daha fazla soru