Gazneliler, Samanoğulları geleneğinden gelen bürokratik yapıyı devralarak geniş bir coğrafyada hüküm sürmüş; Sultan Mahmut’un bilimsel faaliyetleri desteklemesiyle de El-Biruni gibi dehaların yetiştiği bir kültür merkezi haline gelmişlerdir. Hindistan seferleri ile bölgede yeni bir dini ve sosyal düzenin tohumlarını atmışlardır. Ancak yılındaki Dandanakan mağlubiyeti sonrası devletin hızla parçalanarak Hindistan içlerine çekilmesi, imparatorluğun yapısal kırılganlığını ortaya koymuştur. Bu sürecin, Karahanlılar ile kıyaslandığında Gazneliler aleyhine bu denli hızlı gelişmesinin temel yapısal gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Ordunun ve bürokrasinin çok uluslu (kozmopolit) yapısının, askeri başarısızlık anlarında merkezi otoriteye olan aidiyet bağını sürdürememesiCevap
- BHindistan seferlerinin maliyetinin, El-Biruni gibi bilginlerin himaye masraflarıyla birleşerek devlet hazinesini iflasa sürüklemesi
- CAbbasi Halifesi'nden alınan 'Sultan' unvanının, yerel halk nezdinde teokratik bir baskı unsuru olarak algılanıp toplumsal muhalefete yol açması
- DSamanoğulları mirasından gelen yerleşik idari kültürün, ordudaki göçebe Türkmenlerin yaşam tarzıyla çatışarak iç savaşa neden olması
- EHindistan'da kurulan hakimiyetin sadece askeri garnizonlarla sınırlı kalması ve yerel halkın İslamiyet'e geçişinin idari olarak engellenmesi
Cevap
Ordunun ve bürokrasinin çok uluslu (kozmopolit) yapısının, askeri başarısızlık anlarında merkezi otoriteye olan aidiyet bağını sürdürememesi
Doğru seçenek, Gaznelilerin 'İmparatorluk' niteliği taşıyan çok uluslu yapısına vurgu yapmaktadır. Gazneli ordusunda ve yönetiminde Türkler, Hintliler, Farslar ve Afganlar gibi pek çok farklı unsur bulunmaktaydı. Bu durum, devletin genişlemesini kolaylaştırsa da, Dandanakan gibi büyük bir askeri sarsıntı anında bu unsurların merkeze olan bağlılığının hızla kopmasına ve devletin çözülmesine neden olmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kozmopolit Devlet Yapısı ve Siyasi İstikrar
İpuçları
1
Gaznelilerin hükmettiği coğrafyanın ve ordusundaki askerlerin çeşitliliğini düşünün.
2
Karahanlılar halkı ve ordusu tamamen Türk olan bir devletti; Gazneliler ise farklı milletleri bir arada tutuyordu.
3
Askeri bir yenilgi anında, farklı milletlerden oluşan bir yapının mı yoksa tek bir milletten oluşan yapının mı daha çabuk dağılacağını sorgulayın.
Daha Fazla Pratik
Gaznelilerdeki Gulam sisteminin Büyük Selçuklu ve Osmanlılardaki yansımalarını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s