Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye’nin üç kıta arasındaki stratejik geçiş yolları üzerinde bulunması ve transit ticaret potansiyeli, ülkenin sahip olduğu yer şekillerinden bağımsız düşünülemez. Dağların uzanış doğrultusu ve ortalama yükseltinin fazla olması, ulaşım koridorlarının rotasından maliyetine kadar pek çok unsuru doğrudan etkiler.

Buna göre, Türkiye’nin yer şekilleri ve dağların uzanış doğrultusunun (göreceli konum) sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu durumla ilişkilendirilemez?

  1. A
    Karadeniz kıyı kuşağında demir yolu ağının iç kesimlere bağlantısının sadece Samsun ve Zonguldak gibi yer şekillerinin nispeten elverişli olduğu noktalarla sınırlı kalması
  2. B
    Ege Bölgesi'nde graben alanlarını takip eden ticaret yollarının, denizel etkinin iç kesimlere sokulmasına bağlı olarak geniş bir hinterlanda hizmet etmesi
  3. C
    Türkiye'nin doğu-batı yönlü ticaret koridorlarındaki ulaşım maliyetlerinin, dağların uzanış yönü nedeniyle kuzey-güney yönlü koridorlara göre daha düşük olması
  4. Sıradağların güney yamaçlarında tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin ve yerleşme üst sınırının kuzey yamaçlarına göre farklılık göstermesiCevap
  5. E
    Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar'ın iç kesimlere denizel hava kütlelerinin girişini engellemesi sonucu İç Anadolu'da bozkır bitki örtüsünün baskın hale gelmesi

Cevap

Sıradağların güney yamaçlarında tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin ve yerleşme üst sınırının kuzey yamaçlarına göre farklılık göstermesi durumu, mutlak (matematik) konumun bir sonucu olan bakı etkisiyle açıklanır.
Sıradağların güney yamaçlarının kuzey yamaçlarına göre daha sıcak olması ve buna bağlı olarak tarım ürünlerinin erken olgunlaşması, Türkiye'nin orta kuşakta ve Kuzey Yarım Küre'de bulunmasının bir sonucudur. Bu durum 'bakı' etkisi olarak adlandırılır ve mutlak (matematik) konum ile açıklanır. Yer şekillerinin uzanış yönü bu durumu oluşturmaz, sadece var olan bakı etkisinin hissedildiği bir yüzey sunar.

Adım Adım Çözüm

1
Özel ve Matematik Konum Ayrımını Yapmak
Özel konum; yer şekilleri, yükselti, denizellik ve jeopolitik durumdur. Matematik konum ise enlem ve boylam etkisidir.
Soruda yer şekilleri ve dağların uzanışının (özel konum) sonucu olmayanı bulmamız istenmektedir.
2
Bakı Etkisini Analiz Etmek
Türkiye'de dağların güney yamaçlarının daha sıcak olması ve güneşlenmenin fazla olması, Türkiye'nin Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde bulunmasından kaynaklanır.
Yamaçlar arasındaki sıcaklık farkı, dağın varlığından ziyade güneş ışınlarının geliş açısı (enlem) ile ilgilidir.
3
Diğer Seçenekleri Özel Konumla Eşleştirmek
Demir yolu ulaşım kısıtlılığı, ticaret yolu maliyetleri, hinterland genişliği ve bitki örtüsü değişimi doğrudan dağların uzanış yönü ve yükseltiyle açıklanır.
Bu unsurlar yer şekillerinin fiziki uzanışının ekonomik ve ekolojik sonuçlarıdır.

Anahtar Kavram

Özel konum (Göreceli konum) ile Mutlak konum (Matematik konum) arasındaki en temel farklardan biri 'bakı' etkisidir. Dağların varlığı özel konum olsa da, hangi yamacın daha sıcak olduğu matematik konuma bağlıdır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin matematik konumuna bağlı olarak ortaya çıkan 'Dört Mevsim Belirgin Yaşanması' ile özel konuma bağlı olan 'Aynı Anda Farklı Mevsim Özellikleri' kavramlarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru