Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

Sert kuvvetler ayrılığı ilkesinin uygulandığı başkanlık sisteminde; yasama ve yürütme erkleri birbirlerinden kesin hatlarla ayrılmış olsa da sistemin kilitlenmesini önlemek ve dengeyi sağlamak amacıyla 'fren ve denge' (checks and balances) mekanizmaları öngörülmüştür.

Bu çerçevede, başkanlık sistemindeki denetim yolları ve kuvvetlerin birbirine karşı yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sistemin temel işleyiş prensiplerine aykırıdır?

  1. A
    Başkan tarafından gerçekleştirilen belirli üst düzey atamaların yasama organının onayına tabi olması
  2. Yasama organının, başkanın yürüttüğü genel politikaları veya siyasi tercihlerini uygun bulmaması durumunda güvensizlik oyu vererek hükümeti görevden düşürebilmesiCevap
  3. C
    Başkanın, yasama organınca kabul edilen kanunları yeniden görüşülmek üzere veto etme yetkisinin bulunması
  4. D
    Yürütme organı tarafından hazırlanan bütçenin yasama organı tarafından onaylanması veya üzerinde değişiklik yapılması
  5. E
    Başkanın görev suçları işlemesi durumunda yasama organı tarafından suçlandırılması ve azil (impeachment) sürecinin işletilmesi

Cevap

Yasama organının genel politikaları uygun bulmayarak güvensizlik oyuyla başkanı düşürebilmesi başkanlık sistemiyle bağdaşmaz.
Doğru yanıt olan seçenek, hükümetin genel politikalarının beğenilmemesi durumunda güvensizlik oyu ile görevden düşürülmesini içermektedir. Başkanlık sisteminde yasama ve yürütme organları birbirlerinden bağımsızdır ve birbirlerinin görev sürelerini siyasi nedenlerle (güvensizlik oyu veya fesih gibi) kısaltamazlar. Başkan sadece anayasal bir suç işlediğinde azil süreciyle görevden alınabilir, siyasi kararları nedeniyle yasama organı tarafından düşürülemez.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümet sistemlerinin kuvvetler ayrılığı derecesini belirle.
Başkanlık sisteminde 'sert kuvvetler ayrılığı' mevcuttur; yasama ve yürütme birbirinin hukuki varlığına son veremez.
Sistemin temel tanımı, her iki organın da halktan ayrı ayrı meşruiyet alması üzerine kuruludur.
2
'Siyasi Sorumluluk' ve 'Hukuki Sorumluluk' ayrımını analiz et.
Başkanlıkta sadece 'Hukuki Sorumluluk' (suç işleme durumunda azil) vardır; 'Siyasi Sorumluluk' (politika beğenmeme nedeniyle düşürme) yoktur.
Güvensizlik oyu mekanizması yürütmeyi yasamaya bağımlı kılar, bu da sert ayrılık ilkesini bozar.
3
Seçeneklerdeki denge-denetleme araçlarını karşılaştır.
Atama onayı, veto, bütçe onayı ve azil süreçleri başkanlık sisteminde kilitlenmeyi önleyen yasal araçlardır.
Bu araçlar hükümeti düşürmez ancak işlemlerin denetlenmesini sağlar.
4
Yanlış olan mekanizmayı tespit et.
Güvensizlik oyu yoluyla hükümetin düşürülmesi, parlamenter sistemin (yumuşak kuvvetler ayrılığı) ayırt edici özelliğidir.
Başkanlık sisteminde yasama organı yürütmenin varlığına siyasi gerekçelerle son veremez.

Anahtar Kavram

Siyasi Sorumluluk ve Kuvvetler Ayrılığı

İpuçları

1
Başkanlık sisteminde yasama ve yürütme organları halktan aldıkları yetkiyle görev sürelerini sonuna kadar tamamlarlar.
2
Bir organın diğerini 'beğenmediği için' görevden alması hangi sistemde (Parlamenter mi, Başkanlık mı) mümkündür?
3
Başkanlık sisteminde 'hukuki sorumluluk' (suçlandırma) vardır ancak 'siyasi sorumluluk' (güvensizlik oyu) yoktur.

Daha Fazla Pratik

Rasyonelleştirilmiş parlamentarizm araçları ile başkanlık sistemi denge-denetleme araçları arasındaki farkları inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle kuvvetler ayrılığının sertliği ve yumuşaklığı karşılaştırılarak, siyasi sorumluluğun hangi sistemde mecburi olduğu görülebilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

Bu konudan daha fazla soru