Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorParlamento Kararları

19821982 Anayasası’nın yasama organının işlemlerine dair belirlediği usul kuralları ile bu işlemlerin hukuki nitelikleri ve yargısal denetim rejimleri dikkate alındığında; kanunlar ve parlamento kararları hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Para basılmasına karar verilmesi ve genel veya özel af ilanı, Anayasa uyarınca TBMM’nin kanunla yerine getirdiği görevlerindendir; bu işlemler Cumhurbaşkanı’nın yayımlama ve geri gönderme yetkisine tabidir.
  2. B
    TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen Resmi Gazete’de yayımlanması zorunlu olan ve Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen bir işlemdir.
  3. Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, özü itibarıyla bir 'izin' niteliği taşıdığından parlamento kararı sayılır; bu nedenle Cumhurbaşkanı’nın veto yetkisi dışında kalır ve yargısal denetimi yapılamaz.Cevap
  4. D
    Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları, parlamento kararı niteliğindedir; bu kararlara karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne iptal istemiyle başvurabilir.
  5. E
    Savaş ilanı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesi veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verilmesi gibi işlemler, parlamento kararı formunda gerçekleştirilir ve yargısal denetime tabi değildir.

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işleminin bir parlamento kararı olduğunu ve veto edilemeyeceğini savunan seçenek yanlıştır.
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, Anayasa'nın 9090. maddesine göre bir 'kanun'dur. Kanun olduğu için Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisine tabidir. Ancak bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması anayasal olarak engellenmiştir. Seçenekte bu işlemin bir 'parlamento kararı' olduğu ve veto edilemeyeceği iddia edildiği için ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini analiz et.
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, Anayasa'nın 9090. maddesinde açıkça 'kanunla' yapılacağı belirtilen bir işlemdir.
Bir işlemin parlamento kararı mı yoksa kanun mu olduğunu belirlemek, tabi olduğu denetim rejimini anlamak için ilk adımdır.
2
Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı, Bütçe Kanunu dışındaki tüm kanunları Meclis'e geri gönderebilir; dolayısıyla uygun bulma kanununu da geri gönderebilir.
Parlamento kararları Cumhurbaşkanı'na gönderilmezken, kanunlar onay veya veto için gönderilmek zorundadır.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol et.
Anayasa 90/son90/son maddesi uyarınca milletlerarası andlaşmaların (ve onları uygun bulan kanunların) anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.
İşlemin 'kanun' olması kural olarak yargı yolunu açsa da, bazı özel kanun türleri için anayasal bağışıklık tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin isminin 'uygun bulma' veya 'karar verme' olması, onun mutlaka 'parlamento kararı' olduğu anlamına gelmez; Anayasa'daki 'kanunla yapılır' ibarelerine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Bütçe Kanunu'nun geri gönderilemeyen tek kanun olduğunu ve parlamento kararlarının neden Cumhurbaşkanı'na gönderilmediğini tekrar inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Parlamento Kararları

Bu konudan daha fazla soru