Anadolu Yarımadası'nın Jeolojik Zaman sonlarında dış kuvvetlerin etkisiyle geniş ölçüde aşınarak deniz seviyesine yakın bir platform (peneplen) haline gelmesi ve ardından Kuvaterner'de ( Zaman) epirojenik hareketlerle kütlesel olarak yükselmesi, ülkenin günümüzdeki morfolojik karakterini belirlemiştir. Bu jeolojik süreç, Türkiye'de görülen aşağıdaki özelliklerden hangisinin ortaya çıkmasında doğrudan etkili olmuştur?
- Akarsuların yataklarını derine doğru aşındırması ve hidroelektrik potansiyellerinin artmasıCevap
- BDağ kuşaklarının genel olarak doğu-batı doğrultusunda uzanış göstermesi
- CTaş kömürü havzalarının Zonguldak ve çevresinde yoğunlaşması
- DLinyit ve bor mineralleri yataklarının ülke genelinde yaygın bulunması
- EKarstik yer şekillerinin Akdeniz kuşağındaki kalkerli arazilerde gelişmesi
Cevap
Anadolu'nun toptan yükselmesi sonucunda akarsuların yataklarını derine aşındırması ve enerji potansiyellerinin artması
Türkiye arazisinin Zaman sonunda peneplen haline gelip Zaman başında toptan yükselmesi, akarsuların yataklarını yeniden ve derinden aşındırmasına neden olmuştur. Bu durum, Türkiye'deki akarsuların yüksek enerji potansiyeline sahip olmasının ve derin çentik vadiler oluşturmasının temel nedenidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Epirojenez ve Akarsu Gençleşmesi İlişkisi
İpuçları
1
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olmasının nedenini düşünün.
2
Bir arazi blok halinde yükselirse, o arazideki akarsuların akış hızı ve aşındırma gücü nasıl değişir?
3
Peneplen haline gelmiş bir arazinin tekrar yükselmesi 'gençleşme' olarak adlandırılır.
Daha Fazla Pratik
Epirojenez ve orojenez farklarını pekiştirmek için Alp-Himalaya kıvrım sisteminin oluşum evrelerini inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Türkiye'deki platoların yüksekte olmasının nedenini sorgulayarak da doğru cevaba ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s