Anayasası ve sayılı Kanun çerçevesinde Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirlik şartları ve Mahkemenin yetki sınırları dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi Mahkemenin başvuruyu konu bakımından yetkisizlik (ratione materiae) nedeniyle reddetmesine yol açan, doğrudan ihlal edildiği iddia edilen hakkın niteliği ile ilgili bir gerekçedir?
- ABaşvurunun, kamu tüzel kişisi niteliğini haiz bir meslek kuruluşu tarafından kendi adına mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılmış olması
- Başvurucunun, Anayasa'da güvence altına alınmış olmasına rağmen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanında yer almayan bir sosyal ve ekonomik hak ihlaline dayanmasıCevap
- COlağan kanun yollarının tüketilmesine ilişkin kesinleşmiş kararın başvurucuya tebliğinden itibaren günlük yasal başvuru süresinin geçirilmiş olması
- DBaşvurunun, bir kanun hükmünün veya düzenleyici idari işlemin doğrudan iptal edilmesi talebiyle norm denetimi usulünde yapılmış olması
- EBir özel hukuk tüzel kişisinin, sadece gerçek kişilere özgülenen ve tüzel kişiliğin doğasıyla bağdaşmayan yaşam hakkının ihlali iddiasıyla başvurması
Cevap
Başvurunun, Anayasa'da yer almasına rağmen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerin ortak koruma alanında bulunmayan bir hakkın (sosyal ve ekonomik haklar gibi) ihlali iddiasıyla yapılması mahkemenin konu bakımından yetkisizliği sonucunu doğurur.
Bireysel başvuru mekanizmasında Anayasa Mahkemesi'nin yetkisi 'ortak koruma alanı' ile sınırlıdır. Bu alan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alan temel hak ve özgürlüklerin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerindeki haklarla örtüştüğü alanı ifade eder. Sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı Anayasa'da düzenlenmiş olsa da AİHS kapsamında yer almadığı için, bu haklara dayalı başvurular 'konu bakımından yetkisizlik' gerekçesiyle reddedilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ortak Koruma Alanı (Anayasa + AİHS)