Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'de ormanların deniz seviyesinden başladığı alt sınır ile yetişebildiği en yüksek nokta olan üst sınır, coğrafi şartlara bağlı olarak değişkenlik gösterir. Orman alt sınırını temel olarak nem ve yağış rejimi belirlerken, orman üst sınırını belirleyen temel faktör sıcaklıktır. Normal şartlarda enlem etkisine bağlı olarak orman üst sınırının güneyden kuzeye doğru düzenli olarak alçalması beklenir.

Buna göre; enlem, karasallık ve ısı birikimi gibi faktörler birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu saha ve bu sahada sınırı belirleyen temel ağaç türü aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. Doğu Anadolu (Sarıkamış çevresi) - SarıçamCevap
  2. B
    Doğu Karadeniz (Rize çevresi) - Doğu Ladini
  3. C
    Batı Toroslar (Antalya çevresi) - Kızılçam
  4. D
    Yıldız Dağları (Kırklareli çevresi) - Kayın
  5. E
    İç Anadolu (Erciyes çevresi) - Meşe

Cevap

Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu yer, şiddetli karasallık ve ısı birikimi nedeniyle Sarıçam ağaçlarının yaklaşık 2800 metreye kadar tırmandığı Doğu Anadolu (Sarıkamış) sahasıdır.
Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu saha Erzurum-Kars Bölümü'dür (özellikle Sarıkamış çevresi). Bunun sebebi, bölgenin çok yüksek bir plato üzerinde olması ve karasallık nedeniyle yaz sıcaklıklarının (ısı birikiminin) ağaçların fizyolojik sınırı için yeterli olmasıdır. Bu sınırda yetişen temel ağaç türü ise soğuğa dayanıklı olan Sarıçam'dır (Pinus sylvestris).

Adım Adım Çözüm

1
Orman üst sınırını etkileyen faktörleri belirleme
Üst sınırı sıcaklık belirler. Bu da enlem, yükselti ve karasallıkla ilişkilidir.
Bitkilerin fizyolojik faaliyetleri için gerekli minimum sıcaklık yükseklerde azalır.
2
Enlem ve Karasallık etkisini karşılaştırma
Güneyde sınırın yüksek olması beklense de, Doğu Anadolu'daki devasa dağ kütleleri üzerindeki ısı birikimi enlem etkisinin önüne geçer.
Karasal alanlarda yazın hava daha hızlı ve fazla ısınır, bu da ağaç yetişme sınırını yukarı çeker.
3
Bölgelere göre sınırları analiz etme
Akdeniz'de sınır ~2300m, Karadeniz'de ~2000m iken, Erzurum-Kars'ta ~2800m'dir.
Karadeniz'de bulutluluk güneşlenmeyi ve sıcaklığı azalttığı için ormanlar çok yükselemez.
4
Tür eşleştirmesini yapma
Yüksek irtifadaki soğuğa ve karasallığa en dayanıklı tür Sarıçamdır.
Sarıçam, ışık isteği yüksek ve düşük sıcaklıklara toleranslı bir öncü türdür.

Anahtar Kavram

Orman Üst Sınırı ve Isı Birikimi İlişkisi

İpuçları

1
Orman üst sınırını nem değil, sıcaklık belirler.
2
Türkiye'de yaz sıcaklıklarının ve 'ısı birikiminin' en fazla olduğu yüksek alanları düşünün; sadece enlem yeterli olmayabilir.
3
Karadeniz kıyılarında bulutluluk sıcaklığı kestiği için sınır düşüktür; Doğu Anadolu'daki Sarıçamlar ise 2800 metreye kadar tırmanabilir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de orman alt sınırının neden Karadeniz'de 0 metreden başladığını araştırarak nem ve bitki ilişkisini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bölgelerin orman üst sınırlarını kıyaslayın: Akdeniz (~2300m), Karadeniz (~2000m), Doğu Anadolu (~2800m). En yüksek olanı işaretleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Bu konudan daha fazla soru