Türk hukuk sisteminde uyuşmazlıkların çözümünde izlenecek yol ve yöntemler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu kapsamda, hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlıkta karşılaşabileceği boşluk türleri ve bu boşlukların doldurulmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ASomut bir olaya uygulanacak yazılı bir hükmün bulunmaması 'kanun boşluğu', hem yazılı hem de yazılı olmayan kaynaklarda hüküm bulunmaması durumu ise 'hukuk boşluğu' olarak adlandırılır.
- Kanun koyucunun uyuşmazlığın çözümünü bilerek ve isteyerek hâkimin değerlendirmesine bıraktığı 'kural içi boşluk' hallerinde, hâkim hukuk yaratma yetkisini kullanır.Cevap
- CHâkimin 'hukuk yaratma' yetkisi sadece hukuk boşluğu durumunda ortaya çıkar ve hâkim bu yetkiyi kullanırken kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre hareket eder.
- DUygulanacak bir kanun hükmü olmasına rağmen, hükmün kapsamının çok geniş tutulması nedeniyle adaletsiz sonuçlar doğurduğu 'örtülü boşluk' durumunda hâkim, amaca uygun sınırlama yöntemine başvurur.
- EHâkimin bir uyuşmazlığı çözerken yararlandığı bilimsel görüşler (doktrin) ve yargı kararları (içtihatlar), yardımcı kaynaklar olup kural olarak hâkim için bağlayıcı nitelik taşımaz.
Cevap
Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek bıraktığı 'kural içi boşluk' hallerinde hâkimin 'hukuk yaratma' yetkisini kullandığını belirten ifade yanlıştır; bu durumda hâkim 'takdir yetkisini' kullanır.
Türk hukuk doktrininde ve Medeni Kanun uygulamasında, kanun koyucunun bilerek bıraktığı ve hâkimi uyuşmazlığı somut olayın özelliklerine göre çözmeye davet ettiği durumlara 'kural içi boşluk' denir. Bu durumda hâkim yeni bir hukuk kuralı ihdas etmez (hukuk yaratmaz), mevcut kanunun kendisine tanıdığı 'takdir yetkisini' kullanır. Hukuk yaratma ise ancak hem yazılı hem de yazılı olmayan kaynaklarda uyuşmazlığa uygulanacak hiçbir hükmün bulunmadığı 'hukuk boşluğu' durumunda söz konusu olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hâkimin Takdir Yetkisi ile Hukuk Yaratma Yetkisi Arasındaki Fark
Tahmini Süre:1m 15s