Soru

Zorluk: KolayTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'de batıdan doğuya doğru gidildikçe sıcaklık ortalamalarının azalması, karın yerde kalma süresinin uzaması ve tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin gecikmesi üzerinde etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yükselti değerlerinin batıdan doğuya doğru artmasıCevap
  2. B
    Enlem derecelerinin kuzeye doğru büyümesi
  3. C
    Meridyen ve boylam farklarının fazla olması
  4. D
    Bakı etkisinin dağların güney yamacında görülmesi
  5. E
    Kuzeyden esen rüzgarların sıcaklığı düşürmesi

Cevap

Yükselti değerlerinin batıdan doğuya doğru artması
Türkiye'nin ortalama yükseltisi batıdan doğuya doğru gidildikçe artış gösterir. Bu durum, troposferde yükseldikçe sıcaklığın düşmesi kuralına bağlı olarak doğu illerimizin daha soğuk olmasına yol açar. Sıcaklığın düşmesiyle birlikte tarım ürünleri daha geç olgunlaşır ve kış mevsimi daha sert geçerek karın yerde kalma süresi uzar. Bu özellikler yükselti faktörüyle, yani Türkiye'nin özel (göreceli) konumuyla ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki değişimin yönünü tespit et
Soruda batıdan doğuya doğru gerçekleşen bir sıcaklık azalışı ve kış şartlarının ağırlaşması vurgulanmaktadır.
Yön tayini, etkenin enlem (kuzey-güney) mi yoksa özel konum (yükselti/denizellik) mu olduğunu anlamayı sağlar.
2
Türkiye'nin fiziki özelliklerini hatırla
Türkiye'de ortalama yükselti batıda 0−5000-500 metre civarındayken, Doğu Anadolu'da 20002000 metrenin üzerine çıkar.
Yükseltinin batıdan doğuya düzenli artışı Türkiye'nin en temel özel konum özelliğidir.
3
Yükselti ile sıcaklık arasındaki ilişkiyi kur
Yerden yükseldikçe sıcaklık her 200200 metrede 1∘C1^\circ C azalır; bu nedenle doğu kısımlar daha soğuktur.
Yükselti artışı hava kütlelerinin soğumasına, karın daha uzun süre yerde kalmasına ve ürünlerin geç olgunlaşmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Özel Konumu ve Yükseltinin Sıcaklığa Etkisi

İpuçları

1
Türkiye'nin fiziki haritasındaki renklerin batıdan doğuya doğru yeşilden kahverengiye dönmesinin neyi temsil ettiğini düşünün.
2
Güneş ışınlarının geliş açısı (enlem) batı-doğu yönünde değişmezken sıcaklığın değişmesi, yükselti gibi yerel faktörlerle açıklanır.

Daha Fazla Pratik

Aynı enlem üzerinde yer alan İzmir, Uşak, Afyonkarahisar ve Van şehirlerinin sıcaklık ortalamalarını karşılaştırarak yükselti etkisini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla