Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin göreceli (özel) konumu; çevresindeki denizler, yer şekillerinin uzanış doğrultusu, ortalama yükselti, jeolojik yapı ve komşu ülkelerle olan ekonomik-siyasi ilişkiler gibi geniş bir unsurlar bütününü kapsar. Bu özellikler, Türkiye'nin ikliminden ekonomisine, ulaşımından stratejik önemine kadar pek çok alanı doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, Türkiye'de gözlemlenen aşağıdaki durumlardan hangisi göreceli (özel) konum şartlarının bir sonucu olarak değerlendirilemez?

  1. A
    Dağların kıyıya paralel uzandığı alanlarda kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımın geçitler ve tünellerle sağlanması
  2. B
    Alp-Himalaya kıvrım kuşağında yer almasına bağlı olarak kırıklı yer yapısının ve buna bağlı jeotermal kaynakların yaygın olması
  3. C
    Marmara Denizi ve İstanbul-Çanakkale boğazları sayesinde Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin dünya ticaretine açılmasında kilit rol oynaması
  4. Orta kuşakta yer alması nedeniyle yıl boyunca batı rüzgarlarının etkisi altında kalması ve cephesel yağışların görülmesiCevap
  5. E
    Kısa mesafelerde yükselti farklarının belirginleşmesine bağlı olarak aynı gün içerisinde farklı mevsimsel özelliklerin yaşanabilmesi

Cevap

Orta kuşakta yer almaya bağlı olarak batı rüzgarlarının etkisinde kalınması durumu Türkiye'nin mutlak (matematik) konumunun bir sonucudur.
Batı rüzgarları, Dünya üzerindeki 30∘−60∘30^{\circ}-60^{\circ} enlemleri arasında esen sürekli rüzgarlardır. Türkiye'nin bu rüzgar kuşağında yer alması, Orta Kuşak'ta bulunmasından, yani mutlak (matematik) konumundan kaynaklanır. Göreceli konum ise Türkiye'nin yükseltisi veya denizleri gibi koordinat dışı özelliklerini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram Analizi
Göreceli (özel) konum; yükselti, yer şekilleri, denizellik ve jeolojik yapı gibi özellikleri kapsarken; mutlak (matematik) konum enlem ve boylam derecelerini kapsar.
Soru kökünde hangi durumun özel konumla açıklanamayacağı sorulmaktadır.
2
Seçeneklerin Tasnifi
Dağların uzanışı (A), jeolojik yapı (B), boğazlar (C) ve yükselti farkları (E) yer şekilleri ve fiziki yapı ile ilgili özel konum faktörleridir.
Bu faktörler Türkiye'nin dünya üzerindeki koordinatlarından bağımsız, kendine has fiziki özellikleridir.
3
Mutlak Konum Tespiti
Türkiye 36∘−42∘36^{\circ}-42^{\circ} Kuzey enlemlerinde (Orta Kuşak) yer alır. Batı rüzgarları ve cephesel yağışlar bu kuşağın karakteristik özelliğidir.
Dünya üzerindeki kuşaklar ve sürekli rüzgar kuşakları tamamen enlem etkisi (matematik konum) ile belirlenir.

Anahtar Kavram

Mutlak (Matematik) ve Göreceli (Özel) Konum Ayrımı

İpuçları

1
Bir özelliğin 'enlem' veya 'boylam' ile açıklanıp açıklanamayacağına odaklanın.
2
Orta Kuşak'ta bulunmak, Türkiye'nin Dünya üzerindeki matematiksel adresinin bir sonucudur.
3
Batı rüzgarları, kutup ve tropikal rüzgar kuşakları gibi sürekli kuşaklar enlem etkisiyle (mutlak konum) oluşur.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin matematik konumunun sonuçları olan 'A-B-C-D' kuralını (Akdeniz iklimi, Batı rüzgarları, Cephesel yağışlar, Dört mevsim) tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu formülü kullanabilirsiniz: Eğer bir durum Türkiye'nin koordinatları değiştiğinde (örneğin Türkiye Ekvator'da olsaydı) değişecekse ama yer şekilleri aynı kalsaydı bile farklı olsaydı, o durum muhtemelen mutlak konumdur.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru