Soru

Zorluk: OrtaYargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

19821982 Anayasası'nda yer alan "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hâkimlik teminatının Anayasa'da açıkça belirtilen istisnalarından biri olarak kabul edilir?

  1. A
    Çalıştığı mahkemenin veya kadronun idari bir kararla kapatılması
  2. Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olmasıCevap
  3. C
    Adalet Bakanlığı tarafından müfettişler aracılığıyla idari denetime tabi tutulması
  4. D
    Hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması şeklinde bir disiplin cezası uygulanması
  5. E
    Yıllık izin veya mazeret izni kullanılması sırasında yerine başka bir hâkimin görevlendirilmesi

Cevap

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması hâkimlik teminatının anayasal istisnalarından biridir.
Anayasa'nın 139139. maddesi uyarınca hâkimlik teminatının temel amacı hâkimlerin bağımsızlığını korumaktır. Ancak bu koruma sınırsız değildir; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi veya sağlık nedenleriyle görevin yerine getirilememesi gibi durumlar, bu teminatın anayasal istisnalarını oluşturur ve kişinin isteği dışında meslekten ilişiğinin kesilmesine yol açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139139. maddesindeki genel kuralı belirleme
Hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, yaş haddinden önce emekli edilemeyeceği ve mahkeme kapansa bile haklarının korunduğu tespit edilir.
Hâkimlik teminatının sınırlarını anlamak için önce koruma kalkanının neleri kapsadığını bilmek gerekir.
2
İstisna hükümlerini inceleme
Maddenin son fıkrasında; meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme ve sağlık sorunları gibi durumların saklı tutulduğu görülür.
Teminatın mutlak olmadığını, belirli hukuki ve fiili durumlarda (suç veya sağlık) sona erebileceğini doğrulamak içindir.
3
Seçenekleri anayasal koruma ve istisna ayrımına göre değerlendirme
Mahkemenin kaldırılmasının bir istisna olmadığı, aksine bu durumda bile hakların korunduğu; ancak ağır bir suçtan hüküm giymenin görevle ilişik kesme nedeni olduğu netleşir.
Hatalı çıkarımları (mahkeme kapanması gibi) eleyerek doğrudan anayasal metne dayalı doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'nın 139139. maddesinde hâkimlerin hangi durumlarda görevlerinden ayrılabileceği belirtilmiştir.
2
Bir mahkemenin kapatılması hâkimin haklarını kaybetmesine neden olmaz; aksine Anayasa bu durumda hakların korunacağını söyler.
3
Hâkimlik teminatını kaldıran en temel unsurlar; ağır bir suçtan hüküm giymek veya sağlık durumunun göreve engel teşkil etmesidir.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlerin idari görevleri yönünden kime bağlı olduğunu ve bu durumun mahkemelerin bağımsızlığı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla