1982 Anayasası'nın 138. maddesinde düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ilkesi gereğince, yargı yetkisinin kullanılmasında dışarıdan gelebilecek müdahaleler anayasal düzeyde engellenmiştir. Bu kapsamda yasama organının faaliyetleri ile yargı süreci arasındaki ilişkiye dair bazı kısıtlamalar öngörülmüştür.
Buna göre, görülmekte olan bir dava (derdest dava) süreciyle ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde gerçekleştirilmesi Anayasa tarafından kesin olarak yasaklanan faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
- ADava konusu uyuşmazlığın çözümünde esas alınan kanun maddesinin yasama yetkisi kapsamında değiştirilmesi
- Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili olarak Meclis genel kurulunda görüşme yapılması veya beyanda bulunulmasıCevap
- CHâkimlerin idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı tutulmasına ilişkin kanun düzenlemesi yapılması
- DMahkemelerin kuruluşuna, görev ve yetkilerine dair kanunlarda kamu yararı gözetilerek değişiklik yapılması
- EKesinleşmiş mahkeme kararlarının uygulanmasını sağlamak amacıyla genel bir kanun çıkarılması
Cevap
Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili olarak Meclis çatısı altında görüşme yapılması veya beyanda bulunulması
1982 Anayasası'nın 138. maddesine göre; 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' ifadesi yer almaktadır. Bu kural, davanın sonucunu etkileyebilecek siyasi baskıların önüne geçmeyi amaçlayan 'derdest dava yasağı' olarak bilinir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Müdahalesi Yasağı
İpuçları
1
Anayasa'nın 138. maddesinde TBMM'nin 'görülmekte olan bir dava' üzerindeki sınırlarını düşünün.
2
Yasama organı genel kurallar koyabilir ancak hâkimin karar verme sürecindeki özgürlüğüne (beyan, soru, görüşme yoluyla) dokunamaz.
Daha Fazla Pratik
Anayasa Madde 138'de yer alan 'yasama ve yürütme organlarının mahkeme kararlarını değiştiremeyeceği' kuralını da inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s