Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'nin paleocoğrafik süreçleri, bitki örtüsü üzerinde derin izler bırakmıştır. Özellikle dördüncü jeolojik zamanın (Kuvaterner) iklim salınımları sırasında yayılış alanları genişleyen bazı türler, günümüzde çevrelerindeki genel iklim şartlarından farklı özellik gösteren ve 'mikroklima' olarak adlandırılan alanlarda varlıklarını sürdürmektedir. Bu tür bitkilere 'relik (kalıntı)' bitki adı verilir.

Buna göre, aşağıda verilen ağaç veya orman topluluğu ile bulunduğu yer eşleştirmelerinden hangisi, bulunduğu bölgenin doğal (asıl) yetişme kuşağı içerisinde yer aldığı için "relik" bir topluluk özelliği taşımaz?

  1. A
    Amanos Dağları'ndaki Kayın ormanları
  2. B
    Kelkit Çayı Vadisi'ndeki Lübnan Sediri toplulukları
  3. C
    Çoruh Vadisi'nde yayılış gösteren Zeytinlikler
  4. Doğu Karadeniz'in yüksek yamaçlarındaki Ladin ormanlarıCevap
  5. E
    Erzurum-Oltu çevresinde bulunan Sarıçam toplulukları

Cevap

Doğu Karadeniz'in yüksek yamaçlarındaki Ladin ormanları, bölgenin hakim iklim şartlarına tam uyum sağlamış asıl (zonal) bitki örtüsü olduğu için relik değil, zonal bir topluluktur.
Doğu Karadeniz'in yüksek yamaçlarındaki Ladin ormanları, o bölgenin nemli ve serin yüksek dağ ikliminin doğal ve asıl bitki örtüsüdür. Bu topluluklar, bölgenin güncel iklim şartlarıyla tam bir uyum içinde oldukları ve geniş sahalar kapladıkları için 'relik' (kalıntı) değil, 'zonal' (kuşak oluşturan asıl bitki) olarak kabul edilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Relik (kalıntı) bitki kavramını analiz etme
Relik bitkiler, geçmiş jeolojik dönemlerdeki iklim şartlarında yaygınken, iklim değişmesine rağmen günümüzde sadece uygun mikroklima alanlarında kalmış 'yerinde olmayan' bitkilerdir.
Sorunun temel mantığını kavramak için tanımı netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki türlerin normal yetişme alanları ile bulundukları yerleri karşılaştırma
Kayın (Karadeniz türü) Akdeniz'de, Sedir ve Zeytin (Akdeniz türleri) Karadeniz'de, Sarıçam (Boreal tür) Doğu Anadolu stepinde bulunmaktadır. Bunların tamamı bölge iklimine 'yabancı' kalıntı türlerdir.
Hangi türlerin 'olağan dışı' yerlerde bulunduğunu tespit etmek için gereklidir.
3
Zonal (asıl) bitki örtüsünü belirleme
Ladin (Picea orientalis), Doğu Karadeniz'in 1000−21001000-2100 metreleri arasındaki en doğal ve baskın ağacıdır. Bu yükseltide ladin bulunması bölgenin güncel iklimiyle tamamen uyumludur.
Relik olmayan, yani o bölgenin kendi doğal türü olan seçeneği bulmak için yapılır.

Anahtar Kavram

Relik (Kalıntı) Bitki ve Zonal Dağılım

İpuçları

1
Relik bitkiler, bir bölgeye 'ait olmayan' ama orada geçmişten kalma şartlar sayesinde yaşayan bitkilerdir.
2
Seçeneklerde verilen ağaç türlerinin hangisi bulunduğu yerin en meşhur ve doğal ağacıdır, bunu düşünün.
3
Ladin (Picea orientalis), Doğu Karadeniz'in simgesidir ve o bölgenin 15001500 metre üzerindeki dağ yamaçlarında en sağlıklı ve doğal yayılışını yapar.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki psödomaki (yalancı maki) alanlarındaki relik türleri ve sığla ağacı gibi endemik-relik türleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla