Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorParlamento Kararları

Parlamento kararları; TBMM’nin sadece kendi iç işleyişini veya yürütme ve yargı organlarıyla olan belirli ilişkilerini düzenleyen, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmayan ve yine kural olarak yargısal denetimi mümkün olmayan işlemlerdir. Ancak Anayasa koyucu, hukuk devleti ilkesi gereği belirli parlamento kararlarını bu genellemenin dışında tutarak yargı yolunu açmıştır. Öte yandan, TBMM'nin bazı işlemleri dış görünüşü itibarıyla karara benzese de hukuki niteliği bakımından 'kanun'dur ve farklı usullere tabidir.

Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki TBMM işlemlerinden hangisi hem bir 'parlamento kararı' niteliği taşımakta hem de hakkında Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılamayacak işlemler arasında yer almaktadır?

  1. A
    Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nde yapılan kapsamlı değişiklikler
  2. B
    Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının TBMM tarafından uygun bulunması
  3. C
    Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair alınan karar
  4. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın seçilmesine ilişkin yapılan oylama sonucuCevap
  5. E
    Genel ve özel af ilan edilmesine ilişkin Meclis tarafından kabul edilen düzenleme

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın seçilmesine ilişkin karar; hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır ve üzerinde yargı denetimi bulunmamaktadır.
Doğru seçenek olan Meclis Başkanı seçimi, TBMM'nin iç işleyişine yönelik bir 'Parlamento Kararı'dır. Anayasa'nın 148. ve 85. maddelerinde sayılan ve yargı yolu açık olan üç istisnadan biri değildir. Dolayısıyla bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini (Kanun mu, Parlamento Kararı mı) ayırt etme.
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve af ilanı 'Kanun'dur. İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve Meclis Başkanı seçimi ise 'Parlamento Kararı'dır.
Soruda hem parlamento kararı olma hem de denetlenememe şartı birlikte aranmaktadır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim durumunu analiz etme.
İçtüzük ve dokunulmazlığın kaldırılması yargı denetimine tabi olan istisnai kararlardır. Meclis Başkanı seçimi ise yargı denetimi dışındadır.
Anayasa sadece üç parlamento kararı için yargı yolunu açık tutmuştur (İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşmesi).
3
Sonuçları sentezleyerek doğru seçeneği belirleme.
Meclis Başkanı seçimi her iki şartı da (karar olma ve denetlenememe) karşılar.
Yargı bağışıklığı olan ve kanun niteliği taşımayan işlem Meclis Başkanı seçimidir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı işlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır. İlk adımda seçeneğin bir 'karar' olup olmadığını kontrol edin.
2
Parlamento kararları kural olarak denetlenemez. Ancak Anayasa 3 spesifik karar için (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) yargı yolunu açık bırakmıştır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi dışında kalan diğer işlemleri (OHAL CBK'ları, Milletlerarası Antlaşmalar vb.) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Parlamento Kararları

Bu konudan daha fazla soru