Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın;
- 7. maddesi: "İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkına sahip olacaktır."
- 24. maddesi: "Vilâyat-ı Sitte'de (altı doğu ilinde) bir karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri bu illerin herhangi bir kısmını işgal edebilecektir."
hükümlerini içermektedir.

Bu maddeler ve antlaşma sonrası ortaya çıkan gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. 7. madde ile tüm Anadolu işgale açık hâle getirilmiş, 24. madde ile de Doğu Anadolu'da kurulması planlanan Ermeni devletine zemin hazırlanmıştır.Cevap
  2. B
    24. madde doğrultusunda Boğazlar Komisyonu kurularak İstanbul ve Boğazların yönetimi uluslararası bir heyete bırakılmıştır.
  3. C
    İşgaller karşısında Türk halkının gösterdiği ilk tepki, düzenli ordu kurularak Doğu Cephesi'nde karşı taarruza geçilmesi olmuştur.
  4. D
    7. maddenin uygulanmasını engellemek amacıyla Amasya Genelgesi yayımlanmış ve tüm cemiyetler tek çatı altında birleştirilmiştir.
  5. E
    Mavri Mira ve Pontus Rum cemiyetleri, 7. ve 24. maddelerin uygulanmasına engel olmak amacıyla Türk halkı tarafından kurulmuştur.

Cevap

7. madde ile tüm Anadolu işgale açık hâle getirilmiş, 24. madde ile de Doğu Anadolu'da kurulması planlanan Ermeni devletine zemin hazırlanmıştır.
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın en tehlikeli iki maddesi 7. ve 24. maddelerdir. 7. madde ucu açık bir tehdit algısıyla tüm yurdu işgallere açık hâle getirmiş, 24. madde ise 'Vilâyat-ı Sitte' (Bitlis, Erzurum, Sivas, Van, Elazığ, Diyarbakır) bölgesinde bir karışıklık çıkarılarak bölgede bağımsız bir Ermeni devleti kurulmasına hukuki zemin hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinin kapsamı ve amacı analiz edilir.
7. madde, İtilaf Devletleri'ne 'güvenliklerini tehdit altında gördükleri herhangi bir stratejik noktayı işgal etme' yetkisi vererek Anadolu'nun tamamını ucu açık bir şekilde işgale hazır hâle getirmiştir.
İtilaf Devletleri yapacakları tüm haksız işgallere uluslararası alanda hukuki dayanak oluşturmak istemiştir.
2
24. maddede geçen 'Vilâyat-ı Sitte' ifadesi ve diplomatik arka planı değerlendirilir.
Antlaşmanın İngilizce metninde bu vilayetler 'Six Armenian Provinces' (Altı Ermeni İli: Erzurum, Van, Elazığ, Diyarbakır, Sivas, Bitlis) olarak belirtilmiş ve burada çıkacak karışıklıklar bahane edilerek bir Ermeni devleti kurulması hedeflenmiştir.
Maddenin özel olarak doğu illerini vurgulaması bölgesel bir paylaşım planının sonucudur.
3
Halkın ilk tepkileri ve diğer tarihsel gelişmeler seçeneklerle karşılaştırılır.
Doğru seçenekte belirtilen tespitlerin antlaşmanın maddeleri ve tarihi gerçeklerle tam olarak örtüştüğü sonucuna ulaşılır.
Yanlış seçeneklerdeki cemiyetler, genelgeler, komisyonlar ve düzenli ordu kavramları tarihsel yanılgılar içermektedir.

Anahtar Kavram

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. ve 24. Maddelerinin Stratejik Amaçları ve İşgaller

İpuçları

1
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. ve 24. maddelerinin metinlerdeki asıl hedeflerini ve hangi coğrafyaları ilgilendirdiğini düşününüz.
2
24. maddede geçen 'Vilâyat-ı Sitte' kavramının Doğu Anadolu'daki 6 ili kapsadığını ve antlaşmanın yabancı dildeki metninde bu illerin nasıl adlandırıldığını hatırlayınız.
3
7. madde tüm Anadolu'nun işgaline hukuki gerekçe sunarken, 24. madde özellikle Doğu Anadolu'da bir Ermeni yurdu oluşturma planına hizmet etmiştir.

Daha Fazla Pratik

Mondros sonrasında kurulan yararlı cemiyetlerin bölgesel faaliyet alanları ve Mondros'un işgallere zemin hazırlayan diğer askeri maddeleri (ordunun terhisi, silahların teslimi) üzerine soru çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle çözülebilir: Boğazlar Komisyonu Sevr/Lozan konusudur; ilk tepki düzenli ordu değil Kuva-yı Milliye'dir; cemiyetlerin birleşmesi Sivas Kongresi'ndedir; Mavri Mira ise zararlı bir cemiyettir. Geriye yalnızca 7. ve 24. maddelerin temel amacını doğru veren seçenek kalır.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Mondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Bu konudan daha fazla soru