Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinde yer alan *"İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkması hâlinde herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkına sahip olacaktır."* hükmü ve bu hükmün uygulanma süreci dikkate alındığında;
I. İtilaf Devletleri'nin savaş sırasında imzaladıkları gizli paylaşım planlarını barış antlaşmasını beklemeden fiiliyata geçirmelerine hukuki kılıf oluşturması,
II. Wilson İlkeleri'nde yer alan "Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelere kesin egemenlik hakkı tanınması" güvencesinin fiilen hükümsüz kılınması,
III. Osmanlı Hükûmeti'nin iç güvenliği sağlama gerekçesiyle taşradaki ordu birliklerini güçlendirmesine imkân tanıması
durumlarından hangilerinin ortaya çıktığı savunulabilir?
- AYalnız I
- BYalnız II
- I ve IICevap
- DI ve III
- EI, II ve III
Cevap
I ve II yargılarını içeren seçenek doğru yanıttır.
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi, İtilaf Devletleri'ne Osmanlı topraklarının tamamını keyfî biçimde işgal etme yetkisi vererek I. Dünya Savaşı esnasında imzalanan gizli paylaşım antlaşmalarını Sevr Barış Antlaşması'nı beklemeden uygulamaya koymalarına hukuki zemin hazırlamıştır. Aynı zamanda bu madde, Türk nüfusun çoğunlukta olduğu sahaların egemenliğini vadeden Wilson İlkeleri'nin 12. maddesini fiilen etkisiz kılmıştır. Antlaşmanın 5. maddesi ise ordunun terhis edilmesini emrettiği için Osmanlı Devleti'nin taşra birliklerini güçlendirmesi söz konusu olamaz. Bu nedenle I ve II numaralı yargılar doğrudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinin işgallere hukuki meşruiyet sağlama ve Wilson İlkeleri'ni hükümsüz kılma işlevi
İpuçları
1
Mondros'un 7. maddesinin İtilaf Devletleri'ne tanıdığı işgal yetkisinin kapsamını ve I. Dünya Savaşı'ndaki gizli paylaşım planlarını hatırlayınız.
2
Wilson İlkeleri'nde yer alan nüfus çoğunluğuna dayalı egemenlik maddesi ile 7. maddenin sahada nasıl uygulandığını ve antlaşmanın orduyu terhis eden 5. maddesini karşılaştırınız.
3
Mondros hükümleri Osmanlı ordusunu terhis ederek savunmayı engellediğinden ordunun güçlendirilmesi imkânsızdır; 7. madde hem gizli antlaşmaların fiili kılıfı olmuş hem de Wilson güvencesini geçersiz kılmıştır.
Daha Fazla Pratik
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. maddesinin ('Vilâyât-ı Sitte') Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurma amacıyla olan ilişkisini inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Öncülleri eleme yöntemiyle çözebilirsiniz: Mondros'un askeri terhis hükmü (5. madde) gereği ordunun güçlendirilmesi imkânsız olduğundan III. öncül doğrudan elenir. 7. maddenin işgallere meşruiyet sağlama ve Wilson İlkeleri'ni çiğneme özellikleri üzerinden I ve II öncüllerine ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 50s